تاریخ ملل: چگونه هویت ملت ها شکل گرفت

معرفی کتاب تاریخ ملل اثر پیتر فورتادو

اثری متفاوت در حوزه تاریخ جهان: کتاب تاریخ ملل با زیرعنوان چگونه هویت ملت ها شکل گرفت به جای روایت یک نویسنده واحد، صدای مورخانی را به اشتراک می‌گذارد که هر کدام از درون فرهنگ و تاریخ کشور خودشان به جهان نگاه کرده‌اند. برخلاف بسیاری از کتاب‌های تاریخی که از زاویه یک نویسنده یا یک فرهنگ خاص به رویدادها می‌نگرند، مجموعه جستار تاریخ ملل تلاش کرده مفهوم هویت ملی را از زبان اهالی هر سرزمین نشان دهد. کتاب تاریخ ملل به خوبی نشان می‌دهد که تاریخ همیشه یک حقیقت مطلق نیست، بلکه روایت‌های متفاوت و گاه متضادی از یک رویداد وجود دارد.

درباره کتاب تاریخ ملل

هر فصل از کتاب تاریخ ملل توسط یک مورخ یا نویسنده برجسته که اصالتا اهل همان کشور است نوشته شده و به نوعی یک خودنگاره  از ملت او است.  به این ترتیب، خواننده با این پرسش مواجه می‌شود که مردم یک کشور چگونه گذشته خود را می‌بینند، چه روایت‌هایی از تاریخ خود می‌سازند و چه عواملی بیش از همه حس میهن‌پرستی و تعلق‌خاطر آن‌ها را شکل داده است.

کتاب تاریخ ملل به ناگزیر بازتاب‌دهنده دلمشغولی‌های زمان کنونی است. نمی‌توان آن را تاریخ جهان دانست بلکه گزیده‌ای است از تاریخ ملل که با این باور تدوین شده که اجرای موفقیت‌آمیز یک دیدگاه یک‌جانبه در عصر چندکانونی پسامدرن ما نه شدنی است و نه پسندیده.

دیگر هدف مجموعه مقالات تاریخ ملل در دریافت همگانی از تاریخ در گوشه و کنار دنیا است و از تاریخ‌دانان برجسته و دیگر نویسندگان برجسته می‌خواهد از چارچوب‌های معمول ارجاعی خود پا را فراتر بگذارند و درباره تاریخ کشورشان آن گونه که در فرهنگ سرزمین‌شان به وسعت درک می‌شود بنویسند.

پیش‌فرض ساده اما مهمی را که در نوشتن جستارهای تاریخ ملل مدنظر بوده می‌توان این‌گونه بیان کرد: اگر ما نتوانیم درک کنیم که دیگران درباره گذشته خود چگونه می‌اندیشند و احساس می‌کنند، قادر به درک آن‌ها نخواهیم بود. اگر می‌خواهیم تفاوت‌های ملی و فرهنگی‌ای را که هم به جهان ما روح می‌بخشد و هم آن را به خطر می‌اندازد درک کنیم، به راهنماهای سفر یا حتی کتاب‌های راهنمای تاریخ که هموطنان خودمان نوشته‌اند نیاز نداریم، بلکه نیاز داریم شنونده مردمی باشیم که گذشته خود را به زبان خودشان شرح می‌دهند.

در تاریخ ملل بیست و هفت تاریخ‌دان از بیست و هفت کشور، هریک اهل کشور مورد نظر و اکثرشان هنوز ساکن و فعال در آنجا، تاریخ کشور خود را بدان‌گونه که دریافت می‌کنند شرح داده‌اند. آنها تاریخ دایره‌المعارفی ننوشته‌اند بلکه مقالات‌شان شخصی است که در آنها لحن سخن و موضوع‌های برگزیده، به همان اندازه رخدادهای آشنا، گویا و رسا هستند.

در فضای محدود کتابی همچون تاریخ ملل انتظار نمی‌رود که هیچ کدام از نویسندگان قادر باشند به همه مسایل مربوطه به طور کامل بپردازند، اما با بررسی تاثیر متقابل مباحث آنها و مقایسه روش‌های مختلفی که نویسندگان کشورهای مختلف در مقالات‌شان به کار گرفته‌اند، می‌توان به معیاری واقعی دست یافت. در پیشگفتار کتاب ابراز امیدواری شده که هر خواننده‌ای به دریافتی ناشناخته و ناآشنا از کشورهای آشنا دست یابد: این که آنها چگونه به خودشان می‌نگرند و مایلند خود را امروزه چگونه نشان دهند، و نگرش یک تاریخ‌دان معاصر ممکن است با تصویر روشن و درخشانی که بسیاری از کتاب‌های راهنمای گردشگری ارایه می‌دهند چقدر متفاوت باشد.

کشورهایی که برای مجموعه مقالات تاریخ ملل انتخاب شده‌اند از همه قاره‌ها هستند و دو سوم جمعیت جهان را شامل می‌شوند: از دموکراسی‌های جاافتاده تا نظام‌های خودکامه مذهبی و حکومت‌های تک حزبی، از کشورهای کم‌وبیش در حال جنگ تا کشورهایی که از جنگ به هر بهایی دوری می‌گزینند، از کشورهایی با سنت‌های دانش‌پژوهشی و بحث و گفتگوی آزاد تا کشورهایی که تاریخ‌دان‌ها را به دلیل خودداری از پیروی از خط مشی رسمی به زندان می‌اندازند.

خلاصه کتاب تاریخ ملل

«فصل‌های این کتاب دشواری نگارش تاریخ منسجم و روشن حتی یک کشور را آشکار می‌سازند. مقاله مربوط به جمهوری چک نشان می‌دهد که دستیابی به هرگونه توافق درباره گذشته خویش چقدر دشوار است، در حالی که مقاله مربوط به بریتانیا بر دشواری ایجاد یک برداشت همگانی از تاریخ ملی تاکید دارد، در جایی که خود ملت یک ساختار سیاسی ساختگی است- هرچند این ساختار سیصد سال دوام آورده است.»

درباره پیتر فورتادو نویسنده کتاب تاریخ ملل

کتاب تاریخ ملل مجموعه مقالاتی است که توسط نویسندگان مختلف نوشته شده که هریک در زمینه تاریخ کشور خود متخصص به شمار می‌روند. گردآورنده و ویراستار مقالات این کتاب، پیتر فورتادو، ویراستار آثار تاریخی و نیز سردبیر نشریه‌ای مرتبط با تاریخ است. عصر انقلاب نوشته اریک هابسبام و تاریخ جهان نوشته ارنست گامبریچ از جمله آثار مهم در این زمینه هستند که به فارسی منتشر شده‌اند.

کتاب تاریخ ملل برای چه کسانی مناسب است؟

مجموعه مقالات تاریخ ملل دانشنامه تاریخی یا کتابی دانشگاهی نیست اما اگر می‌خواهید بدانید بدانید مردم جهان چگونه به گذشته خود نگاه می‌کنند و چگونه این نگاه، سیاست و فرهنگ امروزشان را می‌سازد خواندن تاریخ ملل از بهترین گزینه‌ها است.