برج بابل: قانون جاذبه

معرفی کتاب قانون جاذبه، اثر ژان تولی، ترجمه زهرا قدیمی

فضاهای کمتر تجربه‌شده در ادبیات همیشه جذابیت‌های تازه‌ای دارند و به همین دلیل خواننده داستان را در دل خود غرق می‌کنند، طوری که گاهی متوجه نمی‌شود کتاب را چطور شروع کرد و چطور به انتها رسید. ژان تولی، بعد از ترجمه آثارش در ایران، همچین فضاهایی را در ادبیاتش می‌سازد. کتاب قانون جاذبه نیز مانند دوربینی عمل می‌کند که در یک جهان عجیب می‌چرخد و چیزهایی را از شهر و آدم‌ها نشانمان می‌دهد که کمتر در آن‌ها گردش می‌کنیم. نه فانتزی است و نه آنقدر واقعی که هر روز در زندگی ببینیمش. پرسه در شهر و در فضاهای ناآشناتر با شخصیت‌های تازه باعث شده داستانش هم مرموز به نظر برسد و هم معمولی، و نگه داشتن چنین مرزی در رمان هم خواندنش را لذت‌بخش می‌کند و هم کیفیت فضاسازی را در ذهن ما به‌عنوان مخاطب بالا می‌برد. رمان قانون جاذبه نوشته ژان تولی، با یک داستان مدرن هم‌زمان پلیسی و عاشقانه، از نشر چشمه با ترجمه زهرا قدیمی چاپ شده است.

درباره کتاب قانون جاذبه

گاهی چهره آدم‌ها شبیه نقاشی است، گاهی فضاها شبیه فیلم سینمایی‌ هستند یا مثل این است که در یک انیمیشن عجیب و تاریک و پر از سایه قدم می‌زنیم، گاهی شبیه این است که خودمان راه افتادیم دنبال آدم‌ها از این سر شهر تا هرجا که می‌روند و قصه‌شان را پی می‌گیریم، گاهی انگار از نورهای مختلف و تاریک و روشنی‌ها عبور می‌کنیم... کتاب قانون جاذبه همچین احساسی را در خواننده برمی‌انگیزد. زنی، بعد از سال‌ها که از جنایتی که مرتکب شده گذشته، قرار است دوباره در معرض پیدا شدن سرنخ توسط یک پلیس قرار بگیرد. ویژگی رمان قانون جاذبه این است که داستان یک‌خطی‌اش به نظر ساده می‌آید و انگار شبیه داستان‌های پلیسی‌ای است که پیش‌تر خوانده‌ایم، اما وقتی شروع به خواندن آن می‌کنیم نگاه ظریف کتاب آن را متمایز می‌کند. توصیف شهر با نورها و رنگ‌ها و سایه‌ها و حرکت آدم‌ها در آن برای اینکه قصه‌شان را تعریف کنند با روایتی موجز از نکات جالب این اثر است. ژان تولی می‌خواهد داستانش را ببینیم نه اینکه فقط بخوانیم و برای این کار تمام عناصر و جلوه‌های بصری را استفاده کرده و به خدمت ادبیات درآورده تا روایتش را تبدیل به شکلی دیدنی در داستان کند. یکی دیگر از ویژگی‌های این کتاب این است که انگار خواننده شبیه به یک ناظر دنبال شخصیت‌ها راه افتاده و خودش یکی از عناصر این قصه شده، بنابراین تبدیل مخاطب به یک خواننده فعال باعث شده لذت خواندن بیشتر شود. یکی دیگر از ویژگی‌های کتاب این است که از واقعیت به خیال شخصیت‌ها و فکر آن‌ها می‌رود و دوباره به فضای واقعی کتاب و روایت اصلی برمی‌گردد. یعنی هم‌زمان داستانی در خیالشان و داستان واقعی‌شان شنیده می‌شود. دیدن خیال‌پردازی شخصیت باعث شده تردیدی تازه و جدید در این داستان پلیسی شکل بگیرد و مدام در رفت‌و‌برگشت‌های کنجکاوانه قرار بگیریم. جاذبه در این اثر شبیه به یک استعاره و هم‌زمان عنصر داستانی عمل می‌کند.‌ رفت‌وبرگشت‌ها به گذشته و اکنون، به آدم‌ها، به قتلی که انجام شده، به دوست‌ داشتن و نداشتن، همگی دارند جاذبه‌ای داستانی را گسترش می‌دهند؛ نویسنده از این قانون برای جذابیت‌های بیشتر روایتش استفاده کرده و، بدون آنکه بزرگ و مشخص جلوه‌اش دهد و به نمادی بزرگ تبدیلش کند، از آن برای تعریف کردن قصه‌اش استفاده می‌کند. کتاب قانون جاذبه با اینکه رمانی بلند نیست، اما فضاسازی پرجزئیاتش قابلیت کشف، غوطه‌وری، رویاگون بودن و تصویرسازی‌های فراوانی برای خواننده ایجاد می‌کند.

خلاصه کتاب قانون جاذبه

زنی همسر خودش را کشته است و شبی از خانه بیرون می‌آید و در ساعات پایانی شیفت افسر کلانتری می‌خواهد در برابر او و قانون اعتراف کند، چون از عذاب ذهنی‌اش خسته شده و از کاری که کرده هم پشیمان است. کتاب قانون جاذبه در واقع راوی کشمکش‌های فراوان این داستان و قضاوت‌های زیادی است که بر سر راه شخصیت‌ها و خواننده‌اش قرار می‌دهد و وادارش می‌کند تا مدام این قضاوت را تغییر دهد و در چیزی که در افکارش هست شک کند. در مقدمۀ کتاب آمده که ژان تولی در نوولای قانون جاذبه مخاطبش را لابه‌لای چرخ‌دنده‌های عظیم عدالت قرار می‌دهد. این کار احساس مشقتی برای او و شخصیت‌های داستان فراهم می‌کند و به همین دلیل این اثر را تبدیل به داستان مدرن پلیسی می‌کند. این زن در دو زمان مختلف توسط یک آدم قضاوت می‌شود. یک داستان، روایت واقعی مرگ است و یک داستان چیزی ساختگی که زن از خودش درآورده است. گفت‌و‌گوی افسر پلیس با زن آغاز می‌شود و هم زمان به زندگی شوهرش بازمی‌گردد و زمان گذشته‌ای از زندگی را نیز نشانمان می‌دهد. در این رفت‌و‌برگشت‌ها کنجکاوی ما و عواطفمان را در برابر قانون و عدالت قرار می‌دهد. این کتاب را یکی از بهترین آثار ژان تولی شناخته‌اند.‌

درباره ژان تولی، نویسنده کتاب قانون جاذبه

ژان تولی متولد 1953 در فرانسه است. او از نوجوانی طراحی کردن و نقاشی را دوست داشت و در دانشگاه رشتۀ طراحی خواند و بعدها کارش را در مجله‌ای شروع کرد که برایشان کمیک‌ استریپ و طراحی می‌کرد. این مسئله در آثار او بسیار مشخص‌ است. فضاهایی که ما را یاد سینما، نقاشی و انیمیشن می‌اندازند از همین استعداد و ویژگی کاری او آمده است. او بعد از شروع کارش در مجله به‌عنوان طراح بود که نویسندگی را شروع کرد و مدتی بعد فیلمی هم کارگردانی کرد و به همین دلیل تأثیر شناخت او از سینما را می‌توان در داستان‌نویسی‌اش دید. با هر رمان توانست نظر نویسندگان و منتقدین را به ادبیات نیز جلب کند و به‌دلیل ویژگی‌های تصویری آثارش، منبع خوبی برای اقتباس‌های زیاد سینمایی بود. او در سال 2022 بر اثر مسمومیت غذایی از دنیا رفت و رمان آخرش را نصفه‌نیمه باقی گذاشت. از آثار دیگر او می‌توان به این سه رمان اشاره کرد: مغازه خودکشی، خرزهره، آدم خواران.

درباره مترجم کتاب قانون جاذبه، زهرا قدیمی

زهرا قدیمی مترجم جوان و معاصر ایرانی است که در بین کارهای او می‌توان کتاب‌های کودک و نوجوان را نیز مشاهده کرد. نثر او ساده، روان و دقیق است و ترجمه‌هایش به‌دلیل تجربه در داستان‌های فانتزی، کودک و نوجوان مانند ژول ورن در کتاب جزیره اسرار آمیز باعث شده تا جزئیات کتاب قانون جاذبه به درستی به فارسی برگردانده شود و فانتزی، فرم و فضای ذهنی نویسنده به‌خوبی در ترجمه برگردانده شود.

کتاب قانون جاذبه برای چه کسانی مناسب است؟ رمان قانون جاذبه به دوست‌داران ادبیات فرانسه، داستان مدرن، نوولای فرانسوی، داستان پلیسی، داستان عاشقانه، ادبیات کاراگاهی، علاقه‌مندان انیمیشن و کمیک استریپ پیشنهاد می‌شود.