خردمندی در زندگی روزمره

معرفی کتاب خردمندی در زندگی روزمره، اثر لشک کولاکوفسکی، ترجمه شهاب الدین عباسی

«برای آدمی، زندگی بررسی‌نشده ارزش زیستن ندارد.» این جمله از لشک کولاکوفسکی نشان می‌دهد که این فیلسوف و متفکر بزرگ معاصر لهستانی تا چه اندازه مدرن و خودانتقادگر است. کتاب خردمندی در زندگی روزمره که با ترجمه شهاب الدین عباسی از نشر پارسه منتشر شده درباره هجده مسئله است که هر آدمی در زندگی خود با آن‌ها روبه‌روست، اما آنقدر به نظر کلیشه‌ای یا تکرار شده‌اند که فکر می‌کنیم دیگر نیازی به فکر کردن ندارند یا همه‌چیز را درباره‌شان می‌دانیم.

کولاکوفسکی زمانی پیروی مکتب مارکسیست بود. اما بعد از سال‌ها از آن جدا شد و از بیرون به این مسئله و به خودش نگاه کرد. او در کتاب دیگری به نام «زندگی به رغم تاریخ» درباره مسئله انتقاد کردن از خود می‌نویسند و اینکه چه اندیشه‌هایی از مارکسیسم در زندگی او وجود داشتند که خطرهایی در جهت رشد انسانی‌اش ایجاد کرده بودند. او پیش‌تر درباره بنیادی‌ترین سوال‌های فلسفی نیز کتابی نوشته است و حالا وادارمان می‌کند درباره موضوعاتی مانند دروغ، خیانت، شهرت... همه‌ این مفاهیمی که فکر می‌کنیم معنی و مفهومش را می‌دانیم سوال کنیم یا از نو بهشان نگاه کنیم.

کتاب خردمندی در زندگی روزمره کتابی هم زمان ساده و پیچیده است. او کتاب را برای گستره وسیعی از مخاطبان نوشته و چون درباره زندگی روزمره نوشته شده ممکن است قشر بسیاری از خوانندگان را با خود درگیر کند، اما پیچیده است برای اینکه شیوه فکری او، که مانند سقراط درباره همه‌چیز سوال می‌پرسد و نگاهی فلسفی و متفکرانه به همه‌چیز دارد، ممکن است برای خواننده‌ای که با آن آشنا نیست کمی سخت یا عجیب به نظر برسد.

می‌توان این کتاب را شبیه به جمله خودش در این کتاب اثری دانست برای ارزشمند کردن زندگی، به روش بررسی کردن خود و مفاهیمی که با آن‌ها مداوماً سروکار داریم.

درباره کتاب خردمندی در زندگی روزمره

کتاب خردمندی در زندگی روزمره در واقع مقالاتی کوتاه است درباره موضوعات مهمی مانند آزادی، خیانت، شهرت و دروغ. چهار چیزی که در مسیر آزادی و زندگی مدرن جایگاهی ویژه دارند. ویژگی مهم این مقاله‌ها که هجده عنوان‌اند زبان ساده و روان و همین‌طور کوتاهی آن‌هاست که خواندن متنی اندیشمندانه و فلسفی را ساده‌تر می‌کند اما نه به معنی سطحی شدن متن. لشک کولاکوفسکی فیلسوف بود و تمام زندگی‌اش را در پای پژوهش و نوشتن و مبارزات سیاسی و خواندن و مطالعه آثار مهم گذاشت. تمامی این ویژگی‌های فردی را می‌توان این در کتاب دید که به گفته مترجم با عنوان کلی خردمندی در یک جا گرد هم آمده‌اند.

از دیگر نکات کتاب این است که برای بررسی این مفاهیم از مثال‌های مختلفی بهره می‌گیرد. از جریان‌های سیاسی و اتفاقاتی که مثلاً در یک مصاحبه تلویزیونی رخ داده تا فیلسوفان و اندیشمندان و تفکرات مهم تاریخ و جملاتی که شاید به خاطر تکرارشان دیگر بهشان توجهی نمی‌شود. هر بخش از این هجده مقاله متفاوت با دیگری شروع می‌شود و بسط و گسترش پیدا می‌کند. یکی با مثال، یکی با حکایتی قصه‌گو، یکی با یک جمله از یک اندیشمند یا فیلسوف، یکی با پرسش‌هایی درباره موضوع که با مطرح شدنش چیزی درونمان زنده می‌شود... و همه این‌ها هم باعث اشتیاق به ادامه دادن‌اند و هم شیوه نگاه کولاکوفسکی را به زندگی روزمره نشان می‌دهند و پایه‌ای برای تفکر معاصرند. نگاه تاریخ‌شناسانه و جامعه‌شناسانه نویسنده نیز در این اثر پیداست و همین‌طور نمی‌توان گفت که فقط اثری اجتماعی یا درباره زندگی روزمره است، این کتاب ردپایی از تفکر سیاسی را نیز در خود دارد و هر آنچه راهبردی در راه آزادی است از این مسیر جدا نیست.

می‌توان کتاب خردمندی در زندگی روزمره را یک شیوه نگاه از منظر فیلسوفی نامید که تجربه‌های فراوانی در تاریخ و علوم سیاسی و اجتماعی و انسان‌شناسی داشته و نظریاتش در جهان مورد توجه بسیاری از پژوهشگران است. از این رو اهمیت این اثر هم بسیار زیاد و هم متفاوت است. با توجه به تغییرات جهان و رفتن انسان به سمت بحران‌ها و آشفتگی‌های بسیار در زندگی و تفکر می‌توان گفت این کتاب کمک بزرگی بر آموزش شیوه‌های فکر و نگاه جدید است.

خلاصه کتاب خردمندی در زندگی روزمره

از موضوعاتی مانند قدرت و شهرت و برابری که کتاب خردمندی در زندگی روزمره با آن‌ها شروع می‌شود، تا سفر و ملال و آزادی و تجمل و طبیعت و حتی خدا، در مجموعه مقالات لشک کولاکوفسکی گرد هم آمده‌اند. کتاب با زبانی نسبتاً ساده اما لایه‌های معنایی و مفهومی عمیق و اندیشمندانه سعی دارد تا قلمرو فکر و عمل را در زندگی روزمره گسترش دهد. در تمامی فصل‌ها که با پرسش یا مثالی شروع می‌شود، نویسنده سعی می‌کند تا هجده مفهوم را بسط دهد و رابطه آن را با زندگی روزمره پیدا کند، در دوران مدرن و معاصر بازتعریفشان کند و در خدمت زندگی آدمیان قرار دهد. مترجم کتاب نیز در پیشگفتار اشاره می‌کند که این مسئله یک‌جور تعلیم تفکر فلسفی است.

لشک کولاکوفسکی می‌خواهد با تمرین، ذهنمان را به سمت بازبینی و بازتعریف اطراف و تفکراتمان قرار دهیم و کتاب خردمندی در زندگی روزمره نیز همین شیوه نگاه را تعلیم می‌دهد.

درباره نویسنده کتاب خردمندی در زندگی روزمره، لشک کولاکوفسکی

لشک کولاکوفسکی فیلسوف مهم لهستانی است که او را یکی از منتقدین مارکسیسم در جهان می‌شناسند با وجود اینکه خودش زمانی عضو آن بود و اصلاً شاید به همین دلیل است که با شناختی عمیق به نقدش می‌پردازد. او در سال 1927 به دنیا آمد و در سال 2009 درگذشت، از آسیب‌دیدگان جنگ جهانی دوم بود و خانواده‌اش را توسط گشتاپو از دست داد و درگیر زندگی سخت زیر سایه حکومت نازی بود. اما در جوانی توانست در رشته فلسفه در دانشگاه درس بخواند و بعدتر هم استاد دانشگاه و پژوهشگر شد. از او نوشته‌ها، مقالات و کتاب‌های زیادی به جا مانده که از مؤثرترین آثار در حوزه تاریخ و فلسفه و علوم سیاسی معاصرند.

کولاکوفسکی فیلسوفی تماماً با اندیشه مدرن بود و آدم‌ها را تشویق می‌کرد تا با نگاه دقیق و خواندن مدام در حال بازنگری به اطراف یا پدیده‌های مورد قبولشان باشند و اعتقاد داشت حتی در سخت‌ترین شرایط باید در برابر مفاهیم تثبیت‌شده یا سنت‌های سخت و پوسیده ایستادگی کرد. چند عنوان از آثار او عبارت‌اند از: رویارویی با پاسداران مطلق گرایی، درس گفتارهایی کوچک در باب مقولاتی بزرگ، هراس متافیزیکی، توتالیتاریسم و طرفداران آن، خوف ما بعدالطبیعی.

درباره مترجم کتاب خردمندی در زندگی روزمره، شهاب الدین عباسی

شهاب الدین عباسی مترجم ایرانی متولد سال 1345 است که می‌توان او را مترجمی پرکار در حوزه کتاب‌های فکری و فلسفی نامید. او علاوه بر ترجمه دو عنوان از آثار کولاکوفسکی، از نویسندگان و متفکران بزرگی مانند ویل دورانت، ویکتور فرانکل، لئو تولستوی، جان للرز، لایتمن و میشل دومنتنی نیز کتاب ترجمه کرده است. بخشی از برگردان‌های فارسی او عبارت‌اند از: شکستن دماغ استالین، فلسفه دین، فیلسوف و گرگ، راه عرفانی عشق، درباره معنی زندگی، چگونه در انتخابات پیروز شویم، آرامش فلسفی، ماجراجویی در فلسفه برای دختران و پسران بلند پرواز، پیاده روی با بیست فیلسوف، روشنایی‌ های فلسفه، درمان رنج های بشر، آری به زندگی، قانون عشق و قانون خشونت، در آغوش گرفتن امید، جاه طلبی اخلاقی، من چه می دانم.

کتاب خردمندی در زندگی روزمره برای چه کسانی مناسب است؟ این کتاب به دوست‌داران تاریخ، علوم سیاسی، علوم اجتماعی، فلسفه، فرهنگ و زندگی روزمره، موضوعات مربوط به زندگی، علوم انسانی، و پژهشگران و متفکران پیشنهاد می‌شود.