شازده حمام جلد 5: درمیان کردهای سلیمانیه

کتاب «شازده حمام» جلد پنجم اثر محمدحسين پاپلي يزدي
جلد پنجم کتاب «شازده حمام» به خاطرات دکتر محمدحسين پاپلي يزدي در ميان کردهاي سليمانيه عراق مربوط است. کساني که کتاب‌هاي ديگر «شازده حمام»را خوانده‌اند، مي‌دانند که مردم کرد حضور پررنگي در يادها و خاطرات دکتر پاپلي يزدي دارند. در کتاب «شازده حمام» جلد پنجم، او به روايت حضورش در سليمانيه عراق پرداخته است.
اولين آشنايي پاپلي يزدي با کردها به دوران کودکي او مربوط است. سپس او در نوجواني نيز چندباري به همراه بخشي از مردم فرودست يزد براي کتيراگيري به مناطق مرزي کردستان ايران رفته بود. پس از قبولي در دانشگاه فردوسي مشهد باز هم حضور کردها را در بخش‌هايي از خراسان مي‌بيند و با آنها در اتباط است و به اين ترتيب مي‌توان گفت پاپلي يزدي در تمام عمرش ارتباطي مستمر با کردها داشته است. او چند سال پيش سفري به کردستان عراق مي‌کند و مدتي را هم در ميان کردهاي سليمانيه مي‌گذراند. جلد پنجم کتاب «شازده حمام» به اين سفر و خاطراتش مربوط است.
کتاب «شازده حمام» جلد پنجم نيز مثل ديگر کتاب‌هاي خاطرات پاپلي يزدي، با نثري دلنشين و به شيوه‌اي که به روايت داستاني پهلو مي‌زند نوشته شده و از اين حيث مي‌توان اين کتاب را مثل کتابي داستاني هم خواند.
پاپلي يزدي در جلد پنجم کتاب «شازده حمام»، هم به توصيف مردم ساکن در کردستان عراق پرداخته و هم شرحي خواندني از طبيعت آنجا به دست داده است. او همچنين مقايسه‌اي هم ميان گذشته و اکنون کردستان عراق و به خصوص سليمانيه کرده و تلاش کرده نشان دهد که کردستان عراق چرا و چگونه به مسير پيشرفت وارد شده است.

مروري بر کتاب «شازده حمام» جلد پنجم
جلد پنجم کتاب «شازده حمام» به خاطرات حضور محمدحسين پاپلي يزدي در کردستان عراق و حضورش در ميان کردهاي سليمانيه در جريان سفري نوروزي مربوط است. نويسنده کردستان عراق را «سرزمين زرخيز قهرمان‌پرور» ناميده است.
کتاب «شازده حمام» جلد پنجم، شرحي خواندني از طبيعت کردستان عراق به دست مي‌دهد به شکلي که خواننده مي‌تواند روستاهايي که در ميان کوه‌ها و دره‌ها بنا شده‌اند پيش روي خود مجسم کند. براي مثال اين شرحي است که از روستاي سيکانيان و طبيعت‌اش به دست داده شده: «سيکانيان، قلعه‌اي طبيعي است. کوه‌ها گرداگرد آن را فراگرفته‌اند. در پس روستا، ديوارهاي عظيم کوهستان، سر به فلک کشيده است. ديواره‌هاي کوهستاني صاف و بلندند. بعد از سيکانيان، روستايي نيست. بالاتر از آن ديواره‌ها، آسمان است. زير پاي روستا، دره‌اي بس ژرف است. آن طرف دره، ديواره کوهستان، شيب تندي دارد. شيبي پوشيده از درختان تاک. روي شيب تند دامنه تا ته دره، تاکستان است. انگور اين ميوه بهشتي، در اين دره‌هاي کوهستاني زندگي‌بخش است. اين تاکستان‌ها بيانگر تلاش و تيزهوشي کردهاي سلحشور است. سلحشوراني که از دل سنگ، اين ميوه بهشتي را توليد مي‌کنند. بالاي سر اين مردم، آسماني آبي رنگ، صاف و زلال است.»
نويسنده کتاب «شازده حمام» جلد پنجم، در خاطرات و روايتش از کردستان عراق، بارها اين مردم را با عناويني چون سلحشور و مبارز توصيف مي‌کند. او سنت مبارزه و مقاومت در تاريخ کردستان را ستايش مي‌کند اما با اين حال نوشته که در کتابش به تاريخ کهن مبارزاتي روستاهاي کردستان عراق کاري ندارد.
پاپلي يزدي در جلد پنجم کتاب «شازده حمام» با روايت آدم‌هايي از اين روستاها که چند روزي ميهمان آنها بوده پرداخته است و خودش مي‌گويد در کتاب با روايت اين افراد کار دارد: «اين کتاب، شهادت افراد زنده‌اي است که از سرزمين و مردمان خود مي‌گويند. مردماني که ستم‌هاي حکومت صدام حسين را ديده و چشيده‌اند. مردماني که هنوز از تبعات جسمي و روحي-رواني ستم‌‌هاي حکومت بعث در عذاب‌اند. مقاومت مردمي از بهشت که گرفتارحکومتي جهنمي شده‌اند.»
در کتاب «شازده حمام» جلد پنجم با داستان زندگي مردمي روبرو مي‌شويم که سنتي از مبارزه و مقاومت در برابر حکومت صدام حسين داشته‌اند و از ستم‌هاي متعددي که به آنها تحميل شده مي‌خوانيم. مردمي که در عين‌حال بسيار سخت‌کوش هستند و براي زندگي بهتر تلاش مي‌کنند. در بخشي از روايت کتاب درباره سنت‌هاي فکري در کردستان عراق به اين نکته اشاره شده که هيچ تفکري به زور نتوانسته در اين سرزمين مسلط شود: «از هخامنشيان تا امروز، هيچ حکومتي با زور به کردستان مسلط نشده است. آن‌چه اين مردم را تسليم کرده است انديشه است. انديشه اسلام، انديشه نقش بنديه و قادريه، انديشه کمونيسم و سوسياليسم؛ اما برترين انديشه در نزد همه اين کوه‌نشينان و دره‌نشينان، آزادي، استقلال و عالت‌خواهي است.»
کتاب «شازده حمام» جلد پنجم در انتشارات گوتنبرگ به چاپ رسيده است.

درباره محمدحسين پاپلي يزدي نويسنده کتاب «شازده حمام» جلد پنجم
محمدحسين پاپلي يزدي، جغرافي‌دان و پژوهشگر و نويسنده، در سال 1327 متولد شد. در سال 1346 در رشته جغرافياي دانشگاه مشهد قبول مي‌شود. در سال 1350 مدرک ليسانس مي‌گيرد و در سال 1356 براي ادامه تحصيل در کارشناسي ارشد و دکترا به دانشگاه سوربن پاريس مي‌رود. در سال 1362 از رساله دکترايش با عنوان «کوچ‌نشيني در شمال خراسان» دفاع مي‌کند. اين اولين رساله دکتراي دولتي بود که توسط يک ايراني در فرانسه در رشته جغرافيا گذرانده مي‌شد.
او از سال 1350 تا 1380 به عنوان عضو هيئت علمي دانشگاه فردوسي مشهد به تدريس مشغول بود. در اين ميان البته ده سال را در پاريس گذراند. در سال 1380 به دانشگاه تربيت مدرس تهران منتقل شد و در سال 1385 از اين دانشگاه بازنشسته شد.
پاپلي يزدي در سال 1981 به عنوان عضو مرکز ملي تحقيقات علمي فرانسه درآمد. همچنين از مهرماه تا اسفند 1368 بنا به دعوت ممرکز ملي تحقيقات علمي فرانسه براي همکاري در پروژه اطلس ايران به فرانسه دعوت شد.
عضويت در کميسيون جغرافياي فرهنگي انجمن جغرافي‌دانان جهان، عضويت در مرکز ملي تحقيقات علمي فرانسه، تدريس در دانشگاه سوربن به‌عنوان استاد مدعو، تدريس در دانشگاه‌هاي فردوسي مشهد و تربيت مدرس تهران، معاونت بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي، عضويت در کميته برنامه‌ريزي جغرافيا در ستاد انقلاب فرهنگي، عضويت در هيأت تحريري? مجل? رشد جغرافيا، رياست پژوهشکده اميرکبير و رياست انجمن ژئوپليتيک تهران از جمله سوابق علمي و اجرايي دکتر پاپلي يزدي است. او تاليفات زيادي هم دارد که از ميان آنها مي‌توان به اين آثار اشاره کرد: «فرهنگ آبادي‌ها و مکان‌هاي مذهبي کشور»، «کوچ‌نشيني در شمال خراسان»، «مذهب عشق» و «پينه‌دوز و شاه عباس».