کتاب «شازده حمام» نوشت? دکتر محمدحسين پاپلي يزدي
خاطراتي شيرين و تلخ از روزگارانِ رفته. دکتر محمدحسين پاپلي يزدي، جغرافيدان و پژوهشگر ايراني، در کتاب «شازده حمام» به نقل داستان زندگي خود پرداخته است.
کتاب «شازده حمام» اما فقط شرح خاطرات خصوصي يک فرد نيست. آنچه جذابيت اين کتاب را دوچندان ميکند يکي نَقل شيرينِ راوي است و ديگر اينکه در کتاب «شازده حمام»، از خلال خاطرات دکتر پاپلي يزدي، تصويري ملموس از حالوهوا و اوضاع اجتماعي و فرهنگي و اقتصادي و تاريخي و سياسي روزگاراني که در اين کتاب از آن سخن رفته است به دست ميآوريم.
کتاب «شازده حمام» هم براي نسل جديد، که خود در ايرانِ سالهاي ابتدايي مدرنسازي اين کشور زندگي نکرده و گذار از سنت به مدرنيسم در ايران را نديدهاند، حاوي نکاتي خواندنيست و هم براي کساني که خود همنسل راوي اين خاطراتاند و تجربههاي مشترک و مشابهي با او داشتهاند تداعي ايام گذشته است و فرصتي براي مواجهه با سبک زندگي گذشتهشان.
کتاب «شازده حمام» از کتابهاي پرفروشِ خاطرات در سالهاي اخير و از کتابهاي تقديرشده در دهمين دوره جايزه ادبي جلال آل احمد بوده است.
مروري بر کتاب «شازده حمام»
کتاب «شازده حمام»، جدا از نقل شيرين و جاهاي داستانوار راوي از وقايع زندگي خود، بخشي از جذابيتش را وامدارِ صراحت راوي در نقل بعضي خاطرات شخصي و نگاه نقادانه و در عين حال طنزآميز او به اوضاع و احوال زمانهايست که از آن مينويسد.
از ديگر جذابيتهاي کتاب «شازده حمام» جزئينگري در ترسيم فضاها و موقعيتهاي جغرافيايي و بعضي صحنهپردازيهاست.
خاطرات پاپلي يزدي در کتاب «شازده حمام» از نقل ماجرايي که در حوالي سال 1332 اتفاق افتاده و دوران کودکي راوي آغاز ميشود و پيش ميآيد تا دوران نوجواني و جواني و بزرگسالي و روزگاراني که او سپري کرده است.
پاپلي يزدي در کتاب «شازده حمام» شهرها و مناطق مختلف ايران را درمينوردد، به ميان عشاير ميرود، بهمناسبتهاي مختلف به تاريخ گذشته گريز ميزند، از مکانها و موقعيتهاي جغرافياييشان مينويسد، از بعضي پاتوقهاي شهرهاي مختلف و خوراکها و آداب و رسوم و فرهنگ رايج در اين پاتوقها ميگويد و از خلال اين خاطرات و پرداختن به جزئياتي اينچنين، ايرانِ در حالِ گذار از سنت به مدرنيسم را به تصوير ميکشد.
او همچنين در کتاب «شازده حمام» از بخشي از فضاي دانشگاهي ايران در ده? 40 خورشيدي سخن ميگويد و نيز به ترسيم اوضاع اجتماعي و فرهنگي و اقتصادي و سياسي ايران در سالهاي پيش از انقلاب و مقايسههايي ميان گذشته و حال ميپردازد و جابجا نگرشهاي انتقادي خود را هم بيتعارف بيان ميکند.
در کتاب «شازده حمام» پاپلي يزدي را هم داستانگويي شيرينسخن و گرمدهان و شوخطبع مييابيم و هم يک تاريخدان و پژوهشگر و منتقد اجتماعي و فرهنگي. او در جاهايي از کتاب «شازده حمام» گوشههايي از تاريخ و فرهنگ ايران معاصر را در متن چشمانداز تاريخي و فرهنگي وسيعتري به تصوير ميکشد و در صحبت از بعضي رسوم و مسائل فرهنگي و اجتماعي، پيشين? تاريخي آنها را هم بيان ميکند.
شهرنشيني و مَدَنيت در ايران معاصر يکي از موضوعاتيست که در کتاب «شازده حمام» مورد توجه قرار گرفته است.
کتاب «شازده حمام»، بعد از مقدم? کوتاه نويسنده، اينگونه و با اين خاطره از کودکي او آغاز ميشود: «اولين خاطره روشني که به ياد ميآورم در حدود سال 1332 اتفاق افتاد. فاطمه 9 – 8 ساله دخترک مهاجر از دهات رفسنجان بود که پدر و مادرش مرده بودند و خالهاش که کارگر کارخان? اقبال يزد بود او را بزرگ ميکرد. آنها در اتاق محقر و کوچک اجارهاي در خانهاي از نوع خان? ننه قمر زندگي ميکردند و روزگار را با فقر بهسر ميبردند.
فاطمه کبوتر همسايه را کشته بود. فاطمه که معمولاً گرسنه بود کل? يکي از کبوتران دستآموز همسايه را کنده بود، پرهايش را هم کنده بود اما بدون آن که شکمش را خالي کند، همين طور درسته آن را در ديگ گذاشته و پخته بود. بهطوري که وقتي خالهاش از کارخانه آمده بود تمام محتواي ديگ را در چاه ريخته بود و فاطمه گريهکنان گفته بود بعد از مدتها ميخواسته گوشت بخورد و بهاصطلاح شکمي از عزا درآورد. خالهاش هم او را کتک زده بود که چرا کبوتر مردم را گرفتي، حالا که گرفتي چرا کشتي، حالا که ميخواستي بکشي چرا کلهاش را کندي که حرام شود و حالا که پختي چرا با شکم پر پختي که نشود خورد.»
کتاب چهار جلدي «شازده حمام»، در سه کتاب، با همکاري انتشارات پاپلي و انتشارات گوتنبرگ منتشر شده است.
درباره محمدحسين پاپلي يزدي، نويسنده کتاب «شازده حمام»
دکتر محمدحسين پاپلي يزدي، متولد 1327 در يزد، جغرافيدان، پژوهشگر، استاد دانشگاه و مؤلف و مترجم ايراني است.
پاپلي يزدي داراي ليسانس جغرافيا از دانشگاه مشهد و فوق ليسانس و دکترا از دانشگاه سوربن فرانسه است. او از اواخر سال 50 خورشيدي و پيش از آنکه در سال 1355 براي رفتن ادام? تحصيل به فرانسه برود، در استخدام دانشگاه مشهد بود.
عضويت در کميسيون جغرافياي فرهنگي انجمن جغرافيدانان جهان، عضويت در مرکز ملي تحقيقات علمي فرانسه، تدريس در دانشگاه سوربن بهعنوان استاد مدعو، تدريس در دانشگاههاي فردوسي مشهد و تربيت مدرس تهران، معاونت بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي، عضويت در کميت? برنامهريزي جغرافيا در ستاد انقلاب فرهنگي، عضويت در هيأت تحريري? مجل? رشد جغرافيا، رياست پژوهشکده اميرکبير و رياست انجمن ژئوپليتيک تهران از جمله سوابق علمي و اجرايي دکتر پاپلي يزدي است.
پاپلي يزدي همچنين بنيانگذار فصلنام? «تحقيقات جغرافيايي» است و از سال 1365 تا 1395 مديرمسئول و صاحب امتياز اين فصلنامه بوده است. او اولين ايرانياي است که جايزه انجمن جغرافياي فرانسه را گرفته است.
از آثار تأليفي دکتر محمدحسين پاپلي يزدي ميتوان به کتابهاي «فرهنگ آباديها و مکانهاي مذهبي کشور»، «کوچنشيني در شمال خراسان»، «مذهب عشق» و «پينهدوز و شاه عباس» و از ترجمههاي او ميتوان به کتاب «کوچنشينان و شبانان» اشاره کرد.
دکتر پاپلي يزدي در تأليف کتاب «اطلس ايران»، که در فرانسه منتشر شده، نيز مشارکت داشته است.
پاپلي يزدي از مدافعان تشکيل اتحادي? کشورهاي اسلامي است و پيشنهاد داده است که بين کشورهاي مسلمان راهآهن سراسري کشيده شود.
رتب? هر يک از مجلدات دوره سه جلدي کتاب «شازده حمام» در گودريدز:
جلد اول و دوم: 4.33 از 5.
جلد سوم: 4.37 از 5.
جلد چهارم: 4.26 از 5.
