جهان نمایش 38: حلقه - کمدی در سه پرده

کتاب «حلقه» اثر سامرست موآم
يک نمايشنام? کمدي سه‌پرده‌اي از سامرست موآم. کتاب «حلقه: کمدي در سه پرده»، با عنوان اصلي The Circle: a Comedy in Three Acts، نمايشنامه‌اي دربار? عشق، روابط زناشويي و تقابل عُرف و آداب و اخلاقيات زمانه با آزادي و خواست فردي است.
سامرست موآم در نمايشنام? «حلقه» بر موضوعي حساس در زمان? خودش انگشت گذاشته و از همين‌رو اين نمايشنامه، چنانکه در مقدم? نيما حضرتي بر ترجم? فارسي آن اشاره شده، وقتي در سال 1921 روي صحنه رفته، خشم عده‌اي از مخاطبان را تا جايي برانگيخته که آن‌ها با دلخوري سالن نمايش را ترک کرده‌اند.
کتاب «حلقه» نمايشنامه‌اي در زمان? خود تابوشکن بوده و عجيب نيست که گروهي از افراد مبادي آداب و مقيد به رسوم و اخلاقيات متعارف زمانه در مواجهه با اين نمايشنامه و بعد از تماشاي آن بر روي صحنه، رنجيده و خشمگين شده باشند.
روزنام? «تايمز» در زمان اجراهاي اول نمايشنام? «حلقه» دربار? اين نمايشنامه و واکنش‌هاي مخاطبان به آن، نوشته است: «اولين اثري است از سامرست موآم که تماشاچيان آن را در سالن هو کرده‌اند. البته پايان‌بندي شجاعانه‌اي دارد... و اين‌طور که معلوم است، شايد براي آن عده‌اي که عقايد سنتي‌تري دارند زيادي هم شجاعانه باشد، ولي عوام از آن لذت مي‌برند.»

مروري بر کتاب «حلقه»
داستان نمايشنام? «حلقه» دربار? زن جوان متأهلي است که دل در گرو مردي ديگر دارد و به همين دليل مي‌خواهد همسرش را ترک و از خانه فرار کند. الگوي اين زن در اين اقدام خلاف آداب و رسوم و اخلاقيات و عرف اجتماعي زمانه‌اش، زوج سالخورده‌اي هستند که سي سال پيش چنين کاري را انجام داده‌اند.
مکان رويدادهاي نمايشنام? «حلقه» عمارتي در دورسِت انگلستان است. سامرست موآم در نمايشنام? «حلقه» از بحراني سخن مي‌گويد که برآمده از شکاف و تقابل ميان عرف اجتماعي و فرهنگي و اخلاقي زمانه و احساسات فردي به وجود مي‌آيد.
شخصيتهاي اصلي نمايشنام? «حلقه» زن و شوهري به نام‌هاي اليزابت و آرنلد هستند و وقايع اين نمايشنامه در عمارت آن‌ها اتفاق مي‌افتد.
آرنلد در نمايشنام? «حلقه» مردي است که مادرش سال‌ها پيش او و پدرش را رها کرده و با مردي ديگر از خانه گريخته است. ذهن آرنلد همچنان درگير رسوايي برآمده از اين اتفاق است اما همسر او، اليزابت، در اين فکر است که همين فرار را الگوي زندگي خود قرار دهد و به کاري مشابه آن دست زند. اما آيا زندگي کنوني مادرشوهر اليزابت با مردي که به‌خاطر او از خانه گريخته، حالا که آن‌ها هردو پير شده‌اند، همان‌قدر رمانتيک و جذاب است که اليزابت در خيالاتش تصور مي‌کند؟ اين چيزي است که با آمدن اين زوج سالخورده به صحن? نمايش معلوم مي‌شود.

دربار? سامرست موآم، نويسند? کتاب «حلقه»
ويليام سامرست موآم (William Somerset Maugham)، متولد 1874 و درگذشته به سال 1965، نمايشنامه‌نويس، داستان‌نويس و منتقد ادبي انگليسي بود. موآم ابتدا به‌عنوان نمايشنامه‌نويس معروف شد. در سال 1908 چهار نمايشنام? او به‌طور همزمان در وست اند لندن روي صحنه رفت. موآم همزمان با نمايشنامه‌نويسي به نوشتن رمان و داستان کوتاه هم مي‌پرداخت اما در سال 1933 کلاً عرص? تئاتر را رها کرد و تمرکز خود را بر قصه‌نويسي گذاشت. او در دوران جنگ جهاني اول براي سرويس مخفي بريتانيا کار مي‌کرد و از تجربياتش در اين دوره در تعدادي از آثار داستاني‌ خود استفاده کرد.
موآم نويسنده‌اي پرفروش و محبوب و پرمخاطب بود. بسياري از آثار داستاني او دستماي? اقتباس‌هاي سينمايي، راديويي و تلويزيوني قرار گرفته‌اند.
از آثار سامرست موآم مي‌توان به کتاب‌هاي «ماه و شش پشيز»، «پيرامون اسارت بشري»، «حاصل عمر»، «لب? تيغ» و «دربار? رمان و داستان کوتاه» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «حلقه»
کتاب «حلقه: کمدي در سه پرده» با ترجمه و مقدم? نيما حضرتي در مجموع? «جهانِ نمايش» نشر ني منتشر شده است. «جهان نمايش» عنوان مجموعه کتاب‌هايي در زمين? تئاتر و ادبيات نمايشي است که زير نظر رضا رضايي و با همکاري رحمان سهندي در نشر ني منتشر مي‌شود. اين مجموعه، چنانکه در توضيح آن آمده است، «مجموعه‌اي است از متن‌هايي که براي صحن? نمايش يا دربار? آن نوشته شده‌اند. انواع نمايش‌نامه، چه براي اجرا و چه صرفاً براي خوانده شدن، از جمله نمايش‌نامه‌هايي با اقتباس از آثار ادبي يا سينمايي، و نيز متن‌هاي نظري در حوز? درام و نقد آثار نمايشي، در اين مجموعه جاي مي‌گيرند.»
نيما حضرتي، مترجم کتاب «حلقه»، متولد 1364 است. از ديگر ترجمه‌هاي او مي‌توان به کتاب‌هاي «قصه‌هاي آشوب»، «آقاي کوئين مرموز» و «آواز قو» اشاره کرد.