تعبیر رویاهای یک روح بین از طریق رویاهای متافیزیک

ایمانوئل کانت جستار رؤیاهای یک روح‌بین را در سال 1766، 15 سال قبل از نقد عقل محض، منتشر کرد. انتشار این جستار دوستان کانت و همکاران دانشگاهی‌اش را شگفت‌زده کرد، زیرا این اثر نه‌فقط نقد ویرانگر دعاوی روح‌بینی و نهان‌بینی امانوئل سوئدنبورگ، بلکه هجو بی‌پروای هر گونه مابعدالطبیعه بود که از دید نویسندة جستار فراوردۀ هذیان‌گویی شمرده می‌شد. در نگاه دقیق‌تر می‌توان دریافت که رؤیاهای یک روح‌بین جلوه‌گاه نخستین گام‌های کانت در چرخش به سوی فلسفۀ نقدی است. کتاب حاضر، علاوه بر ترجمۀ متن کانت، مشتمل است بر خوانش مبسوط جستار رؤیاها، بحثی در نسبت کانت با هیوم و سوئدنبورگ و نهایتاً روشن‌سازی نسبت جستار رؤیاها با کتاب نقد عقل محض. افزون بر این، در پی‌نوشت پایانی کتاب، با برقراری پیوندی بدیع بین کانت و حافظ، از لزوم «(باز)گشت به کانت» سخن رفته است؛ زیرا به نظر می‌رسد، از سویی، هنوز به‌درستی با هستۀ اصلی فلسفۀ کانت مواجه نشده‌ایم و کماکان درگیر روح‌بینی کهن هستیم و، از سوی دیگر، در مقام شاهدان و عاملان روح‌بینی‌های جدید، شتابزده کانت را پشت سر گذاشته‌ایم.