کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» نوشت? جورج لوکاچ
شرح و تفسير نظريه و عمل لنين در متنِ وقايع منجر به انقلاب اکتبر 1917 روسيه و نيز در متن موقعيت جهاني نظام سرمايهداري در دوران اين انقلاب. کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» کتابي است که در آن يک نظريهپرداز و فيلسوف مهم و مشهور مارکسيست، يعني جورج لوکاچ، به تبيين نظريه و عمل انقلابي يک مارکسيست مشهور ديگر، يعني ولاديمير لنين، ميپردازد.
لوکاچ در کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» ميکوشد نظري? مارکسيستي و عمل انقلابي لنين در دوران انقلاب روسيه را در نسبت با نظريات مارکس، ساختار اجتماعي – اقتصادي روسيه در آستان? انقلاب اکتبر و نيز مناسبات اجتماعي – اقتصادي کليترِ جهان سرمايهداري در همان دوران توضيح دهد.
کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» همچنين پاسخي است به منتقدان لنين که او را نه يک نظريهپرداز موفق، بلکه صرفاً يک سياستمدار مهم ميدانستند.
مروري بر کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين»
يکي از نکات اساسي و کليدياي که جورج لوکاچ در کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» دربار? نظري? مارکسيستي و انقلابي لنين و عمل او براساس همين نظريه، مطرح ميکند، پيوند نظريات لنين با نظريات مارکس است. منظور لوکاچ از اين پيوند، آنگونه که او خود در کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» توضيح ميدهد، اين نيست که لنين نظريات مارکس را کامل کرده است. منظور لوکاچ از پيوند نظري مارکس و لنين اين است که لنين، نظري? مارکس دربار? انقلاب را در نقطهاي ادامه ميدهد که وقوع انقلاب پرولترياي که مارکس آن را در دورنمايي تاريخي ميديده است، نزديکتر شده است و لنين، بهتعبير لوکاچ در کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين»، اين نزديکي را درک کرده و دريافته است.
يکي از موضوعاتي که منتقدان لنين در نقد نظريات او بر آن انگشت ميگذاشتند اين بود که لنين، بهغلط، شرايط روسيه را به نقاط ديگر دنيا تعميم داد درحاليکه شرايط اجتماعي و اقتصادي در روسي? آستان? انقلاب اکتبر، با شرايط اجتماعي و اقتصادي جهان متفاوت بود. لوکاچ اما در کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» اين نقد را رد ميکند و استدلال ميکند که لنين نيز همچون مارکس بهدرستي توانست جان و جوهر مسائل اساسي مربوط به نظام سرمايهداري، در سطحي جهاني، را از دل مسائل جامع? روسيه و وضعيت اجتماعي – اقتصادي آن بيرون بکشد و براساس چنين درکي دست به عمل انقلابي بزند.
لوکاچ در کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» نظريه و عمل لنين را در چشماندازي تاريخي و در زمين? مناسبات اجتماعي – اقتصادي جامع? روسي در زمان وقوع انقلاب اکتبر و نيز در زمين? مناسبات اجتماعي – اقتصادي حاکم بر جامع? جهاني در همان دوره، مورد بررسي و تحليل قرار ميدهد.
کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» از مقدمه، شش فصل و بخشي با عنوان «پينوشت 1967» تشکيل شده است. فصلهاي ششگان? کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» عبارتند از: «فعليت انقلاب»، «پرولتاريا در مقام طبقهي پيشتاز»، «حزب پيشتاز پرولتاريا»، «امپرياليسم: جنگ جهاني و جنگ داخلي»، «دولت به مثابهي سلاح» و «رئالپليتيک انقلابي».
در بخشي از کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» ميخوانيد: «پيشفرض تئوري ماترياليسم تاريخي فعليتِ جهاني انقلاب پرولتاريايي است. در اين معنا انقلاب پرولتاريايي، هم بهعنوان شالودهي عيني کل همهي دوران و هم کليد درک آن، هستهي زندهي مارکسيسم را تشکيل ميدهد. تفسير فرصتطلبانهي مارکسيسم، عليرغم وجود مرزبندي فوق که در قالب رد کامل همهي توهمات بيبنياد و محکوميت قطعي هر نوع شورشگري آني (پوچيسم) بيان ميشود، از بهاصطلاح اشتباهات در پيشبينيهاي فردي مارکس آويزان ميشود تا ريشهها و شاخههاي انقلاب را به طور کلي در مارکسيسم بخشکاند. بهعلاوه، مدافعان "ارتدکسِ" مارکس با اين منتقدان برخوردي نيمبند دارند: کائوتسکي به برنشتاين توضيح ميدهد که مسئلهي ديکتاتوري پرولتاريا را ميتوان بهآساني به آينده موکول کرد – به آيندهاي خيلي دور.
لنين خلوص تئوري مارکسيستي را در اين باب دوباره برقرار کرد. اما درست همينجا هم بود که وي آن را روشنتر و انضماميتر دريافت. نه آنکه فکر کنيم وي به طريقي کوشيد مارکس را تکميل کند، بلکه صرفاً گسترشِ بعدي فرايند تاريخي پس از مرگ مارکس را وارد تئوري کرد. بدين معنا که فعليت انقلاب پرولتري ديگر صرفاً افقِ جهان تاريخي، که دور از دسترس طبقهي کارگر رهاکنندهي خود باشد، نيست، بلکه انقلاب در دستور روز آن طبقه است.»
دربار? جورج لوکاچ، نويسند? کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين»
جورج لوکاچ (Gy?rgy Luk?cs)، متولد 1885 و درگذشته به سال 1971، فيلسوف مارکسيست، مورخ ادبي، منتقد، نظريهپرداز و زيباييشناس مجارستاني و يکي از بنيانگذاران مارکسيسم غربي بود.
لوکاچ از خانوادهاي مرفه و پدرش بانکدار و داراي لقب اشرافي بارون بود. خود او اما بعدها به يکي از مطرحترين فيلسوفان و نظريهپردازان مارکسيست بدل شد و آثار مهمي در حوز? نظريه و ايدئولوژي مارکسيستي نوشت.
لوکاچ همچنين يکي از نظريهپردازان مهم و تأثيرگذار حوز? نظري? ادبي و جامعهشناسي ادبيات بود و در حوز? نظريه و جامعهشناسي رمان آثار مهمي از خود به جا گذاشت و مباحث انتقادي مهمي را دربار? رمانهاي رئاليستي قرن نوزدهم مطرح کرد.
کتاب «تاريخ و آگاهي طبقاتي» از آثار مهم و مشهور جورج لوکاچ است. از ديگر آثار او ميتوان به کتابهاي «جامعهشناسي رمان»، «نظريهي رمان» و «جان و صورت» اشاره کرد.
دربار? ترجم? فارسي کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين»
کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» با ترجم? حسن شمسآوري و عليرضا اميرقاسمي، همراه با مقدمهاي از حسن شمسآوري و يادداشتي از ناشر، در انتشارات آده منتشر شده است.
ترجم? فارسي کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» همچنين با ترجم? مقالهاي از رادني ليوينگستون دربار? جورج لوکاچ همراه است که، چنانکه در مقدم? حسن شمسآوري بر اين ترجمه توضيح داده شده، از مجموع? آثار سياسي (1919 – 1929) لوکاچ، با عنوان «تاکتيک و اخلاق»، انتخاب و بهعنوان مقدمه به ترجم? فارسي کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين» افزوده شده است.
حسن شمسآوري، متولد 1331 و درگذشته به سال 1383، مترجم ايراني بود. از ترجمههاي او ميتوان به کتاب «نظريهي ارزش مارکس» اشاره کرد.
عليرضا اميرقاسمي، متولد 1322، مترجم ايراني است. او، علاوه بر کتاب «تأملي در وحدت انديشهي لنين»، کتاب «فرهنگنام? فلسفي» را نيز به فارسي ترجمه کرده است.
