شغل های چرند و پرند

کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» نوشت? ديويد گريبر
آيا بعضي شغل‌ها بيهوده‌ و زيان‌بارند و بهتر است که نباشند؟ پاسخ ديويد گريبر در کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» به اين سؤال مثبت است.
ديويد گريبر در کتاب «شغل‌هاي چرند‌پرند» معتقد است کار، به خوديِ خود مهم نيست و اين کارِ خلاقانه است که اهميت دارد؛ کاري که کسي که انجامش مي‌دهد واقعاً به آن علاقه‌مند است.
کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند»، با عنوان اصلي Bullshit Jobs: A Theory، نقدي تندوتيز و البته توأم با طنز و شوخ‌طبعي بر شغل‌هايي است که از نظر نويسند? کتاب، جز رواج اخلاق بَردگي در شهروندان و رساندن آسيب و زيان به جامعه و آدميان، هيچ نتيج? ديگري ندارند و درنتيجه، عدم‌شان بِه از وجودشان است؛ شغل‌هايي کارمندي که از ديدِ ديويد گريبر وجودشان حتي توجيه اقتصادي هم ندارد اما نظام‌هاي نوليبرال، به‌دليلي که گريبر آن را سياسي مي‌داند، از بودن اين شغل‌ها دفاع مي‌کنند.
کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» از دل جُستاري بيرون آمده که ديويد گريبر آن را در سال 2013 نوشت و در نشري? «استرايک» منتشر کرد. اين جستار، با استقبالي چشمگير روبه‌رو شد و ديري نگذشت که به زبان‌هاي گوناگون ترجمه شد. گريبر بعداً ايد? محوري اين جستار را بازتر کرد و آن را گسترش داد که حاصل آن شد کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند».
در کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند»، ضمن نقد مشاغل بيهوده و زيان‌بار، راهکارهايي هم براي نابودي اين دست مشاغل و خلاصي از دست آن‌ها ارائه شده است.
متن اصلي کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» اولين بار در سال 2018 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند»
ديويد گريبر در کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» مشاغلي را جزو مشاغل چرندوپرند مي‌داند که دارند? آن‌ها خودش به بيهودگي و به‌دردنخور بودن شغلش واقف است اما براي اينکه در آن شغل استخدام شود، بايد تظاهر کند که شغلش را شغلي مهم و مفيد مي‌داند.
هدف حمل? گريبر در کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» شغل‌هاي کارمندي و پشت‌ميزنشيني‌اي هستند‌ که به‌اعتقاد او هيچ سود اقتصادي و اجتماعي‌اي ندارند و اگر يک روز، ديگر اثري ازشان نباشد هيچ‌کس جاي خالي‌شان را احساس نمي‌کند؛ شغل‌هايي که اگرچه نقش و تأثيري در رشد و شکوفايي اقتصاد سرمايه‌داري ندارند اما نظام سرمايه‌داري، پشت آن‌ها مي‌ايستد و از بودنشان دفاع مي‌کند و حتي شأن و اعتبار ويژه‌اي برايشان قائل مي‌شود.
حال، اين سؤال پيش مي‌آيد که دليل پشتيباني نظام سرمايه‌داري از شغل‌هاي بيهوده و به‌دردنخور چيست؟
به‌اعتقاد گريبر پاسخ اين پرسش را نه در انگيزه‌هاي اقتصادي بلکه در انگيزه‌هاي سياسي بايد جُست. گريبر در کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» استدلال مي‌کند که مشاغل چرندوپرند، آدم‌ها را چنان به خود مشغول نگه مي‌دارند که از فرط مشغله و نداشتن فراغت کافي، فرصت اين را نيابند که نظام مسلط را به چالش بکشند و خطري برايش ايجاد کنند.
کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» به ما مي‌گويد که اوقات فراغت از کِي امري مذموم شناخته شد و از کارِ زياد، حتي اگر بيهوده بود و هيچ سودي در بر نداشت، به‌عنوان فضيلت ياد شد.
نويسنده در کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» آسيب‌هاي اجتماعي و روانيِ کارِ زياد اما بيهوده را بررسي مي‌کند و مي‌گويد که چطور مي‌شود از اين آسيب‌ها نجات يافت.
کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» از پيشگفتاري با عنوان «در باب پديده‌اي به نام شغل‌هاي چرندوپرند» و هفت فصل تشکيل شده است. فصل‌هاي هفت‌گان? کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» عبارتند از: «شغل چرندوپرند چيست؟»، «انواع و اقسام شغل‌هاي چرندوپرند چيست؟»، «چرا افرادي که شغل‌هاي چرندوپرند دارند هميشه ناراضي‌اند؟»، «شغل چرندوپرند داشتن چگونه است؟»، «چرا شغل‌هاي چرندوپرند رو به افزايش‌اند؟»، «چرا ما جامعه‌اي هستيم که با افزايش شغل‌هاي بيهوده مخالف است؟» و «پيامدهاي سياسي شغل‌هاي چرندوپرند چيست و آيا براي بهبود وضعيت کنوني مي‌شود کاري کرد؟»

دربار? ديويد گريبر، نويسند? کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند»
ديويد گريبر (David Graeber)، متولد 1961 و درگذشته به سال 2020، انسان‌شناس چپ‌گرا و فعال آنارشيست امريکايي بود. او از سال 1998 تا 2005 استاديار دانشگاه ييل بود اما با تمديد نشدن قراردادش از طرف دانشگاه و پيدا نکردن موقعيت شغلي ديگري در امريکا، به تبعيدي آکادميک تن داد و به انگلستان رفت و در آنجا از سال 2008 تا 2013 در کالج گلداسميتز تدريس کرد و بعد از آن، استاد مدرس? اقتصاد و علوم سياسي لندن شد.
گريبر همچنين يک فعال سياسي بود و در جنبش‌هاي سياسي مختلفي حضور فعال داشت. از جمله فعاليت‌هاي سياسي او مي‌توان به حضورش در جنبش اشغال وال استريت و نقش پررنگش در اين جنبش اشاره کرد. او همچنين از حاميان جنبش زيست‌محيطي «شورش عليه انقراض» بود.
ديويد گريبر در سال 2020، در حالي که تعطيلات خود را در ونيز مي‌گذراند، به‌طور غيرمنتظره بر اثر التهاب لوزالمعده درگذشت. از آثار او مي‌توان به کتاب‌هاي «تاريخ پنج‌هزارساله‌ي بدهي» و «طلوع همه‌چيز: تاريخ جديد انسان» اشاره کرد که اين دومي، بعد از مرگش منتشر شد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند»
کتاب «شغل‌هاي چرندوپرند» با ترجم? سيمين فروهر در نشر برج منتشر شده است.
از اين کتاب، ترجم? ديگري هم با عنوان «نظريه‌اي دربار? شغل‌هاي مزخرف» منتشر شده که مترجم آن عليرضا شفيعي‌نسب و ناشرش انتشارات ترجمان است.