فلسفه امروزین علوم اجتماعی - با نگرش چند فرهنگی

کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» نوشت? براين فِي
در عصر وفور تفاوت‌هاي فرهنگي و اجتماعي و تعدد فرهنگ‌ها چگونه مي‌توان به‌وسيل? علوم اجتماعي، انسان‌ها و جوامع را شناخت؟ کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي: با نگرش چندفرهنگي»، با عنوان اصلي Contemporary Philosophy of Social Science: A Multicultural Approach، کتابي است که حول اين پرسش شکل گرفته است.
براين فِي در کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» رويکرد و نگرشي متفاوت با رويکردها و نگرش‌هاي قديمي را در پژوهش‌هاي جامعه‌شناختي پيش مي‌کشد؛ رويکرد و نگرشي که در کتاب «فلسف? علوم اجتماعي» با عنوان «چندفرهنگي» از آن سخن رفته است.
کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» ما را به تأملي جدي دربار? مسائل انسان مدرن و مفاهيم مرتبط با جوامع انساني در روزگار معاصر و نيز مسائل و مفاهيم بنيادين مربوط به زندگي انسان‌ها در هم? دوران‌ها فرامي‌خواند.
کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» کتابي، در عين علمي و تخصصي بودن، ساده و خوشخوان است و به همين دليل هم پژوهشگران و متخصصان و دانشجويان علوم اجتماعي را به‌کار مي‌آيد و هم خوانندگان غيرمتخصص اما علاقه‌مند به مباحث مربوط به جامعه‌شناسي و شناخت انسان‌ها و جوامع انساني را.
متن اصلي کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» اولين بار در سال 1996 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي»
براين فِي در کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» بر آن است که توضيح دهد که در عصر تفاوت‌هاي زياد ميان فرهنگ‌ها و جوامع انساني چگونه مي‌توان به شناختي از آدميان دست يافت و انسان‌هاي متعلق به يک فرهنگ چگونه مي‌توانند انسان‌هايي متعلق به فرهنگ‌هايي ديگر را درک کنند و بشناسند و علوم اجتماعي در چنين دوراني چگونه مي‌تواند کارآمد باشد.
کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» کتابي دربار? شيو? تعامل آدميان در عصر چندفرهنگي است. نويسنده در اين کتاب با رويکردي نقادانه به دو نگرش که در عصر چندفرهنگي شکل گرفته‌اند مي‌نگرد و افراط در اين هردو نگرش را مانعي در راه پژوهش‌هاي اجتماعي و شناخت آدميان متعلق به فرهنگ‌هاي مختلف از يکديگر مي‌داند.
براين في در کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» به پرسش‌هايي مي‌پردازد که حول موضوعاتي چون معناي شناخت ديگران، رابط? خود با ديگران، ماهيت فرهنگ و جوامع انساني، نسبي‌گرايي، عقلانيت و فهم‌پذيري، فهم ميان‌فرهنگي و پيچيدگي‌هاي آن و نقش گذشته در فهم اکنون دور مي‌زنند.
يکي از موضوعات مهمي که در کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» با نگاهي نقادانه دربار? آن بحث شده است شکاکيت و نسبي‌گراييِ افراطي برآمده از تفاوت فرهنگ‌هاست. نويسنده در اين کتاب نسبي‌گرايي را به‌مثاب? نگرشي زاد? عصر چندفرهنگي مورد بررسي قرار مي‌دهد و شکل افراطي آن را نقد مي‌کند چراکه معتقد است نسبي‌گرايي افراطي مانع پژوهش‌هاي اجتماعي است و راه را بر چنين پژوهش‌هايي مي‌بندد يا آن‌ها را محدود مي‌کند چون طبق اين نگرش، افرادي که باهم تفاوت‌هاي فرهنگي و اجتماعي و حتي جنسيتي دارند نمي‌توانند يکديگر را بفهمند و درک کنند و به شناختي از يکديگر برسند و تنها افرادي که فرهنگ و زمين? رشد و نيز جنسيت‌شان يکي است مي‌توانند درک و شناختي از هم پيدا کنند. چنانکه براين في در کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» استدلال مي‌کند بر پاي? چنين نگرشي شناخت، در معناي گسترد? آن، ممکن نيست و علوم اجتماعي عملاً منتفي است و وقتي بيش از حد به شک‌گرايي و نسبي‌گرايي، که البته به‌اعتقاد براين في ميزاني از آن لازم و سازنده است، ميدان بدهيم يا به دام انفعال مي‌افتيم يا به ورط? مقابل? خشونت‌بار با يکديگر که اين هردو يعني نابودي علوم اجتماعي و امکان‌ناپذيري تفاهم و تعامل جوامع و آدميان با يکديگر.
کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» بر آن است که درکي تازه از علوم اجتماعي، در زمين? درکي تازه از اصالت تعدد فرهنگ‌ها، ارائه دهد؛ درکي متفاوت با برداشت‌هاي مرسوم مبتني بر نسبي‌گرايي و شکاکيت در جهان چندفرهنگي. نويسنده خود در کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» اين درک تازه و متفاوت را «تعامل‌گرايي» ناميده است.
کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» از مقدمه‌اي با عنوان «نگرشي چندفرهنگي به فلسف? علوم اجتماعي» و يازده فصل تشکيل شده است.
فصل‌هاي يازده‌گان? کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي» عبارتند از: «آيا بايد همان کس [يا از همان کسان] باشي تا آن کس را بشناسي؟»، «آيا براي آنکه خودمان باشيم نيازمند ديگران هستيم؟»، «آيا فرهنگ و جامع? ما، ما را آني مي‌کند که هستيم؟»، «آيا افراد در فرهنگهاي مختلف در جهانهاي مختلفي زندگي مي‌کنند؟»، «آيا بايد فرضمان اين باشد که ديگران موجوداتي عقلاني‌اند؟»، «آيا بايد فهم ما از ديگران طبق ضوابط و ملاکهاي خود آنها باشد؟»، «آيا معناي رفتار ديگران هماني است که خود از آن مُراد مي‌کنند؟»، «آيا فهم ما از ديگران اساساً تاريخي است؟»، «آيا ما داستانها را زندگي مي‌کنيم يا فقط آنها را مي‌سراييم؟»، «آيا ما مي‌توانيم درکي عيني از ديگران داشته باشيم؟» و «نتيجه‌گيري: از فلسف? چندفرهنگي علوم اجتماعي چه مي‌توان آموخت؟».

دربار? براين فِي، نويسند? کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي»
براين سي. فِي (Brian C. Fay)، متولد 1943، استاد دانشگاه و فيلسوف امريکايي است. شهرت او بيشتر به‌خاطر آثارش در زمين? فلسف? علوم اجتماعي است.
از آثار براين في مي‌توان به کتاب‌هاي «نظري? اجتماعي و عمل سياسي» و «علوم اجتماعيِ انتقادي» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي»
کتاب «فلسف? امروزين علوم اجتماعي: با نگرش چندفرهنگي» با ترجم? خشايار ديهيمي، به‌همراه يادداشتي از مترجم، در نشر نو منتشر شده است.
خشايار ديهيمي، متولد 1334 در تبريز، مترجم، ويراستار و روزنامه‌نگار ايراني است. او فرزند نصرالله ديهيمي، استاد دانشگاه و مترجم، همسر رؤيا رضواني، مترجم، و پدر زنده‌ياد نازنين ديهيمي، مترجم و ويراستار، است.
ديهيمي فارغ‌التحصيل مهندسي شيمي از دانشگاه تبريز است. ارتباط او با محافل ادبي و روشنفکري، از جمله «کانون نويسندگان ايران»، در ده? 50 خورشيدي و به‌واسط? آشنايي و همنشيني‌اش با غلامحسين ساعدي آغاز شد.
ديهيمي انگليسي را از پدرش و نيز با کمک عبدالله توکل، مترجم مشهور و مطرح ايراني، ياد گرفت. کتاب «يادداشت‌هاي يک ديوانه»، که ترجم? ديهيمي از قصه‌هايي از نيکلاي گوگول است، اولين ترجمه‌اي بود که از او منتشر شد. اين ترجمه را عبدالله توکل خواند و پسنديد و به رضا براهني، که آن موقع به‌عنوان مشاور با انتشارات هاشمي همکاري مي‌کرد، داد و اولين چاپ اين کتاب در سال 1363 در آن انتشارات به چاپ رسيد.
ديهيمي آثار بسياري را در زمين? فلسف? سياسي، فلسف? زندگي و ادبيات به فارسي ترجمه کرده است. او همچنين دبيري و ويراستاري ترجم? چند مجموعه، از جمله مجموعه‌هاي «نسل قلم» و «تجربه و هنر زندگي»، را در کارنام? کاري خود دارد.
همکاري با نشريات مختلف و تدريس فلسف? سياسي از ديگر فعاليت‌هاي خشايار ديهيمي است. او از بنيانگذاران نشري? «نگاه نو» است و مدتي هم عضو شوراي نويسندگان اين نشريه بوده است. همکاري با مجل? «شهروند امروز»، به‌عنوان مشاور ارشد دور? دوم اين مجله، از ديگر فعاليت‌هاي مطبوعاتي خشايار ديهيمي است. ديهيمي مدتي هم در مجموع? انتشارات انقلاب اسلامي (فرانکلين سابق) کار کرده و در آنجا مسئول ويرايش کتاب «تاريخ تمدن» ويل دورانت بوده است.
از ديگر ترجمه‌هاي خشايار ديهيمي مي‌توان به کتاب‌هاي «روح پراگ»، «فلسفه‌ي ترس»، «فلسف? تنهايي»، «داستايفسکي: جدال شک و ايمان»، «مارکسيست‌ها»، «سوفيا پتروونا»، «بيگانه»، «شهر فرنگ اروپا: چکيده‌اي از پيدا و پنهان تاريخ قرن بيستم»، «فيلسوفان سياسي قرن بيستم»، «تاريخچ? خوشبختي»، «نظري? نظم خودانگيخته»، «ديالکتيک تنهايي»، «فلسف? سياسي» و «تفسيرهاي جديد بر فيلسوفان سياسي مدرن: از ماکياولّي تا مارکس» اشاره کرد.