سانشیرو

رمان «سانشيرو» اثر سوسه‌کي ناتسومه
قص? تحول يک انسان در مواجهه با محيط و آدم‌هايي جديد. رمان «سانشيرو» تصويري از ژاپن در اوايل قرن بيستم و سالهاي اولي است که اين کشور صنعتي شدن را تجربه مي‌کرد و به عصري جديد پا مي‌گذاشت.
سوسه‌کي ناتسومه در رمان «سانشيرو» داستان پسر جواني را روايت مي‌کند که تازه از شهرستاني کوچک به کلانشهرِ توکيو، که مظهر ژاپن مدرن و اصلاحات دوران امپراتوري ميجي است، وارد شده و مواجه? او با مردمي که در اين کلانشهر زندگي مي‌کنند تجربه و شناختي تازه را برايش رقم مي‌زند.
رمان «سانشيرو» اولين بخش از سه‌گانه‌اي از سوسه‌کي ناتسومه است که دو بخش ديگر آن را رمان‌هاي «سپس» و «دروازه» هستند. اين رمان اولين بار در سال 1908 به‌صورت پاورقي دنباله‌دار در روزنام? «آساهي شيمبون» منتشر شد و سپس در سال 1909 به‌صورت کتاب به چاپ رسيد.
براساس رمان «سانشيرو» يک اقتباس سينمايي و چندين اقتباس تلويزيوني هم ساخته شده است.

مروري بر رمان «سانشيرو»
شخصيت اصلي رمان «سانشيرو» پسر جواني به نام سانشيرو است که براي تحصيل در دانشگاه از شهرستان کيوشو که زادگاه اوست به شهر توکيو مي‌آيد و حين سفر به توکيو و نيز در اين کلانشهر تجربه‌هاي جديد و شناخت تازه‌اي از آدم‌ها پيدا مي‌کند و نيز تجربه‌اي عاشقانه را از سر مي‌گذراند.
وقايع رمان «سانشيرو» در دوراني رخ مي‌دهد که جنگ روسيه و ژاپن تازه تمام شده است. محيط آکادميک دانشگاه و روابط استادان و دانشجويان و فضاي روشنفکري ژاپن در دوراني که وقايع رمان «سانشيرو» در آن اتفاق مي‌افتد، از موضوعات محوري اين رمان است.
رمان «سانشيرو» همچنين رماني دربار? دست‌بستگي انسان، به‌مثاب? فرد، دربرابر تقدير و جبر اجتماعي و فرهنگي و شرايط حاکم بر محيط است. شخصيت اصلي اين رمان در مواجهه با محيط و آدم‌هاي تازه تغيير مي‌کند اما نمي‌تواند سرنوشت خودش را تغيير دهد. سوسه‌کي در اين رمان، احساسات انساني، از جمله عشق، و مناسبات و روابط آدم‌ها با يکديگر و احوال و احساسات متناقض يک انسان در موقعيتي غريبه را با ظرافت و باريک‌بيني ترسيم مي‌کند و احساسات شخصيت‌هاي داستانش را ماهرانه از طريق ديالوگ‌ها و رفتارهايشان به تصوير مي‌کشد.
سوسه‌کي، که از منتقدان اصلاحات ميجي و مدرنيزاسيون در ژاپن و غربي شدن اين کشور بود، در رمان «سانشيرو» با نگاه نقادانه به ژاپن مدرن مي‌نگرد. او همچنين در اين رمان به نقش زنان در جامع? ژاپن، در دوراني که وقايع رمان در آن اتفاق مي‌افتد، مي‌پردازد.

دربار? سوسه‌کي ناتسومه، نويسند? رمان «سانشيرو»
سوسه‌کي ناتسومه (?? ??)، متولد 1867 و درگذشته به سال 1916، داستان‌نويس، پژوهشگر ادبيات بريتانيا و شاعر ژاپني بود.
سوسه‌کي از آغازگران و از چهره‌هاي مطرح و مهم ادبيات مدرن ژاپن است. ريونوسوکه اکتاگاوا، که خود از چهره‌هاي برجسته و مشهور ادبيات مدرن ژاپن است، از شاگردان و پيروان سبک او بوده است.
سوسه‌کي در ژاپن ادبيات انگليسي خوانده و تحصيلاتش را در اين زمينه در لندن تکميل کرده بود و به ادبيات انگليسي بسيار تسلط داشت. او همچنين شيفت? ادبيات چيني بود.
سوسه‌کي، بعد از بازگشت از لندن، مدتي به تدريس در دانشگاه پرداخت اما از سال 1907، به‌عنوان رمان‌نويس، وارد همکاري جدي و حرفه‌اي با روزنام? «آساهي ‌شيمبون» شد و رمان‌هايش را به‌صورت دنباله‌دار در اين روزنامه چاپ کرد.
رابط? ميان فرهنگ ژاپن و فرهنگ غرب، مبارز? مردم عادي با مشکلات اقتصادي، تضاد ميان وظيفه و ميل، تقابل وفاداري و ذهنيت جمعي و گروهي با آزادي و فرديت، انزواي فردي و بيگانگي و نيز صنعتي شدن پُرشتاب ژاپن از مضامين اصلي آثار سوسه‌کي ناتسومه هستند.
اهميت سوسه‌کي در ژاپن تا آنجاست که پرتر? او بين سال‌هاي 1984 تا 2004 نقشِ اسکناس‌هاي هزار يِنيِ ژاپن بود.
از آثار داستاني سوسه‌کي ناتسومه مي‌توان به کتاب‌هاي «من يک گربه هستم»، «بوچان»، «کوکورو»، «ده شب رؤيا» و رمان ناتمام «نور و تاريکي» اشاره کرد.
سوسه‌کي همچنين سرايند? اشعاري از نوع هايکو و کانشي است. بعد از مرگ او براثر زخم معده، مغز و معده‌اش به دانشگاه توکيو اهدا و مغز او به‌عنوان نمونه در آن دانشگاه نگهداري شد.

دربار? ترجم? فارسي رمان «سانشيرو»
رمان «سانشيرو» با ترجمه و مقدم? هاشم رجب‌زاده در انتشارات فرهنگ معاصر منتشر شده است. اساس اين ترجمه، متن انگليسي رمان بوده است.
هاشم رجب‌زاده، متولد 1320 در تهران، پژوهشگر، مترجم و مؤلف ايراني است. او داراي ليسانس حقوق و دکتراي حقوق علوم انساني از دانشگاه تهران است.
رجب‌زاده از متخصصان فرهنگ و ادبيات ژاپن است و در معرفي فرهنگ و تمدن ايران به ژاپن و فرهنگ و ادبيات ژاپن به ايرانيان سهمي به‌سزا دارد و به همين مناسبت و نيز به‌خاطر بيست‌وهفت سال تدريس بي‌وقف? ايران‌شناسي و تدريس فارسي در دانشگاه‌هاي ژاپن، در سال 1388 خورشيدي نشان گنجين? مقدس را از امپراتور ژاپن دريافت کرده است. او از سال 1361 تا 1392 استاد زبان و ادبيات فارسي دانشگاه مطالعات خارجي اوساکاي ژاپن بوده است.
رجب‌زاده همچنين از سال 1349 تا 1361 در وزارت امور خارج? ايران مشغول به کار بوده است.
از آثار تأليفي هاشم رجب‌زاده مي‌توان به کتاب‌هاي «تاريخ تجدد ژاپن» و «خواجه رشيدالدين فضل‌الله همداني» و از ترجمه‌هاي او مي‌توان به کتاب‌ «گلستان ژاپني (تسُوره زوُره ‌گوُسا)»، خلاص? کتاب «مِيجي، امپراتور ژاپن و دنياي او (1912 – 1852)» و رمان «بوچان» اشاره کرد.
رجب‌زاده همچنين تعداد زيادي از سفرنامه‌هاي ژاپني‌ها به ايران را، با همکاري کينجي ئه اورا، به فارسي ترجمه کرده است.
از رمان «سانشيرو» ترجم? فارسي ديگري هم موجود است که مترجم آن زهرا ني‌چين و ناشرش نشر افراز است.