پرتو سبز

رمان «پرتو سبز» اثر ژول ورن
رماني از ژول ورن، با حال‌وهوايي متفاوت با بسياري از آثارِ ديگرِ او. رمان «پرتو سبز»، برخلاف بيشتر آثار ژول ورن که داستان‌هايي علمي – تخيلي هستند، يک رمان علمي – تخيلي نيست و بيشتر تِمِ عاشقانه دارد و در آن عشق و هنر دست بالا را دارند نه علم. اما ژول ورن در رمان «پرتو سبز» نيز با قصه‌پردازيِ ماهران? خود ما را با داستان همراه مي‌کند و سفري جذاب به مجمع‌الجزايري در اسکاتلند را برايمان تدارک مي‌بيند.
متن اصلي رمان «پرتو سبز» اولين بار در سال 1882 منتشر شده است. گفتني‌ست که اريک رومر، فيلمساز مطرح و برجست? فرانسوي، در فيلم «پرتو سبز» خود به اين رمان ژول ورن ارجاع داده است.

مروري بر رمان «پرتو سبز»
اگرچه رمان «پرتو سبز»، چنانکه پيش‌تر نيز اشاره شد، يک رمان علمي – تخيلي نيست و از اين نظر با ديگر آثار ژول ورن فرق دارد، اما در اين رمانِ ژول ورن هم يک دانشمند حضور دارد. دانشمند رمان «پرتو سبز» اما مثل ديگر دانشمندان آثار ژول ورن شمعِ محفل نيست و نمي‌درخشد و نقشي قهرمانانه در داستان ايفا نمي‌کند. ژول ورن اين‌ بار حواس خواننده را از دانشمند به‌جانب يک هنرمند معطوف کرده و هنر را برتر از علم نشانده است.
طرح رمان «پرتو سبز» برگرفته از يک پديد? طبيعي است. اين پديده، که به آن«پرتو سبز» مي‌گويند و نام رمان هم از آن گرفته شده، در طرح‌وتوطئ? رمان جايگاهي ويژه دارد و نقشي مهم ايفا مي‌کند. منظور از پرتو سبز در اين رمان، نور سبزي‌ست که گاهي که خورشيد از افق دريا مي‌گذرد، در شرايطي خاص، پديدار مي‌شود.
ژول ورن در رمان «پرتو سبز» افسانه‌اي را براساس پديد? طبيعيِ ظهور پرتو سبز ساخته و پرداخته است. طبقِ اين افسانه، که در رمان «پرتو سبز» به اسکاتلند منسوب شده است، هرکس پرتو سبز را ببيند قادر خواهد بود آن‌چه را در دل خودش و ديگران مي‌گذرد دريابد و براي همين دربار? امور عاشقانه و احساسي اشتباه نخواهد کرد و تصميم درست را خواهد گرفت.
شخصيت اصلي رمان «پرتو سبز» زني‌، به نام هلنا کمبل، است که با خواندن مقاله‌اي که در روزنامه راجع به پرتو سبز نوشته شده تصميم مي‌گيرد تا اين پديده را نبيند ازدواج نکند. دايي‌هاي هلنا، که مي‌خواهند او را به‌زور به دانشمندي مضحک و زمخت شوهر دهند، سفري را به مجمع‌الجزاير هبريد داخلي در اسکاتلند تدارک مي‌بينند تا در آن‌جا خواهرزاده‌شان بتواند پرتو سبز را ببيند. اما هربار اتفاقي مي‌افتد که مانع ديدن پرتو سبز مي‌شود. هلنا در سفر به اسکاتلند با مردي هنرمند آشنا مي‌شود و عشقي ميان آن‌ها درمي‌گيرد و اين‌جاست که هنر دربرابر علم قد عَلَم مي‌کند. سرانجام هلنا چه تصميمي خواهد گرفت؟ آيا او پرتو سبز را خواهد ديد يا همه‌چيز جورِ ديگري رقم خواهد خورد؟ اين را با خواندن کامل رمان «پرتو سبز» در خواهيد يافت.
رمان «پرتو سبز» با ترجم? سوگل فراهاني در انتشارات آفرينگان، از ناشرانِ گروه انتشاراتي ققنوس، منتشر شده است.
از رمان «پرتو سبز» دو ترجم? فارسي ديگر هم، هردو با عنوان «اشع? سبز»، موجود است؛ يکي ترجم? هوشيار رزم‌آرا و منتشرشده در نشر دبير و ديگري ترجم? نيلوفر اميري و منتشرشده در نشر پنگوئن.

دربار? ژول ورن، نويسند? رمان «پرتو سبز»
ژول گابريل ورن (Jules Gabriel Verne)، متولد 1828 و درگذشته به سال 1905، داستان‌نويس، شاعر و نمايشنامه‌نويس فرانسوي بود. عمده شهرت ژول ورن به خاطر آثار علمي – تخيلي اوست.
اگرچه از رمان «فرانکنشتاين» مري شلي به‌عنوان اولين رمان علمي – تخيلي نام برده‌اند اما اين ژول ورن است که به‌عنوان پدرِ ژانر علمي – تخيلي شناخته مي‌شود. او اولين نويسنده‌اي‌ست که با نگرشي علمي و با نگاه به آخرين يافته‌ها و دستاوردها و فرضيه‌ها و نظريه‌هاي علميِ زمان خود، آثار متعددي در ژانر علمي – تخيلي نوشته و امروزه به‌عنوان يکي از کلاسيک‌هاي اين ژانر به‌حساب مي‌آيد و آثارش در اين ژانر هنوز هم جذاب و خواندني‌اند و پير و جوان و صغير و کبير با نام و آثار او آشنا هستند.
ژول ورن در آثار علمي – تخيلي‌اش رويدادهايي را در زمين? پيشرفت علم و تکنولوژي و اختراعات و... پيش‌بيني کرد و با تخيل خود به آن‌ها تجسم بخشيد که بعضي از آن‌ها بعدها واقعاً محقق شدند.
آثار ژول ورن دستماي? انواع اقتباس‌هاي سينمايي و... قرار گرفته‌اند.
از آثار مشهور و مهم او مي‌توان به رمان‌هاي «پنج هفته در بالُن»، «بيست هزار فرسنگ زير دريا»، «سفر به مرکز زمين»، «ميشل استروگف» و «دور دنيا در هشتاد روز» اشاره کرد.
گفتني‌ست که ترجم? آثار ژول ورن به فارسي قدمتي بسيار دارد و به عصر قاجار و دور? ناصرالدين‌شاه برمي‌گردد.