کلیات سعدی اهوازی - یا با من به مغولستان بیا

کتاب «کليات سعدي اهوازي» نوشت? مهدي ربي
سه داستان با طعم نوجواني و بلوغ و بي‌قراري‌ها و عشق‌ها و دوستي‌هاي نوجوانانه و تأمل در تصاويرِ ثبت‌شده در حافظه. کتاب «کليات سعدي اهوازي يا با من به مغولستان بيا»، نوشت? مهدي ربي، مجموعه‌داستاني‌ست که ما را با خود به اهوازِ گرم و تفتيد? ده? 70 خورشيدي مي‌برد و شمه‌اي از زندگي نوجوانانِ آن دوره و آرزوها و رؤياها و فانتزي‌هاي آن‌ها را مي‌نماياند و همچنين تصويري از زندگي شهري در اهواز ده? 70 خورشيدي و همچنين جغرافيا و طبيعت اهواز و بيابان‌هاي گرم آن به‌دست مي‌دهد و، به‌انضمامِ داستان، باب درنگ در مفهوم سرعت و آهستگي و تصاويرِ ذهنيِ به‌جامانده از گذشته و همچنين باب درنگ در خود داستان و روايتگري را مي‌گشايد.

مروري بر کتاب «کليات سعدي اهوازي»
شايد در مواجهه با عنوان کتابي که نامش «کليات سعدي اهوازي» است اين‌طور فکر کنيد که کتاب ربطي مستقيم و آشکار با سعديِ شاعر دارد و ارجاعاتِ فراوان به آثار او. کتاب «کليات سعدي اهوازي» اما اشار? اصلي‌اش به محلاتي در اهواز است که نام‌هاي سعدي و دو اثر معروف او، «گلستان» و «بوستان»، را بر خود دارند و ماجراهاي اصلي هر داستان کتاب در يکي از اين محلات رخ مي‌دهد و راوي و شخصيت اصلي هر داستان ساکن يکي از اين محلات است.
کتاب «کليات سعدي اهوازي» از سه داستان تشکيل شده و نويسنده، به‌تبعيت از «گلستان» و «بوستان» سعدي، کتاب را به سه باب تقسيم کرده که هر باب شامل يک داستان است و «سعدي» عنوان داستانِ باب اول، «بوستان» عنوان داستان باب دوم و «گلستان» عنوان داستان باب سوم کتاب است.
راوي‌ و شخصيت‌ اصلي هر داستان از کتاب «کليات سعدي اهوازي» متفاوت با راوي و شخصيت داستان ديگر است اگرچه يک راوي سوم‌شخص هم هست که در اول و آخر داستان‌ها ظاهر مي‌شود و هر داستان را دستماي? تأمل در مفهوم و موضوعي مي‌گيرد و پرسش‌ها و نکته‌هايي را دربار? بعضي احساسات و رفتارها و دلمشغولي‌هاي ذهني انسان و جايي هم بحثي را دربار? شيو? روايت داستان طرح مي‌کند.
عناصري ديگر هم هستند که داستان‌هاي کتاب «کليات سعدي اهوازي» را، در عين استقلالشان از يکديگر، به‌نحوي به‌هم مرتبط مي‌کنند که از جمل? آن‌ها مي‌توان به سرقت که در هرسه داستان به‌نحوي اتفاق مي‌افتد و بعضي مناظر و مکان‌هاي تکرارشونده يا شبيه به هم در داستان‌ها اشاره کرد و همچنين به اهواز، مکان وقوع هرسه داستان، و نيز اينکه هم? داستان‌ها به عوالم نوجواني و بحران‌ها و بي‌قراري‌ها و احساساتِ مختصِ آن مرتبطند.
رنگ‌‌ها نيز جاي ويژه‌اي در داستان‌هاي کتاب «کليات سعدي اهوازي» دارند؛ رنگ‌هايي که مناظر و لحظه‌هاي داستاني را چون تابلوهايي رنگي به تصوير مي‌کشند. از ديگر عناصر تکرارشوند در داستان‌هاي کتاب «کليات سعدي اهوازي» برخي نوستالژي‌هاي نوجوانان? ده? 70 خورشيدي است.
در بخشي از داستان دوم کتاب «کليات سعدي اهوازي» مي‌خوانيد: «اگر براي آن کارهاي احمقانه‌اي که من در هفته‌ي اول پاييز آن سال مرتکب شده بودم مرا به دادگاهي مي‌کشاندند، تنها چيزي که مي‌توانستم در دفاع از خودم به قاضي بگويم اين بود که مقصر همه‌ي آن افتضاح فقط "راديکال‌دو" بوده است. البته حدس مي‌زنم قيافه‌ي قاضي بعد از اين دفاع مفتضح‌تر چگونه مي‌توانست باشد. اما بي هيچ اغراق يا توهمي راديکال‌دو مجرمي بود که هيچ‌گاه دستگير نشد. راديکال‌دو، کارش را از چند ماه قبل شروع کرده بود. درست از زماني که معلم رياضي کلاس سوم راهنمايي، مبحث "جذرهاي تقريبي" را براي ما مي‌گفت. معلم رياضي که مرد ميان‌سال کچلي شبيه پدرم بود در شروع تدريس، راديکال‌دو را در ابعادي نجومي روي تخته کشيده بود و با يک‌جور رذالت مخصوص خودش گفته بود: "اين جذر مقدار دقيقي نداره. درسته که مي‌تونيم روي نمودار اعداد حقيقي با رسم شکل، جاش رو مشخص کنيم اما هيچ‌وقت نمي‌تونيم به يه عدد مختوم برسيم. يعني هيچ‌وقت جواب اين راديکال تموم نمي‌شه. اعدادِ بعد از اعشار، به شکلي لايتناهي و نامنظم ادامه پيدا مي‌کنند. بايد از الان به اينجور اعداد عادت کنيد". نمي‌دانم چرا بعد از آن جملات دماي بدنم يک‌هويي کشيده بود بالا. من آن روز توي دلم گفته بودم حالا که رياضي هم قرار است آن‌قدر کتره‌اي باشد او هم بهتر است به توالت رفتن من عادت کند و دستم را براي رفتن به خلا برده بودم بالا و زده بودم از کلاس بيرون.»
کتاب «کليات سعدي اهوازي يا با من به مغولستان بيا» در نشر مرکز منتشر شده است.

دربار? مهدي ربي، نويسند? کتاب «کليات سعدي اهوازي»
مهدي ربي، متولد 1359 در اهواز، مدرس داستان‌نويسي و نمايشنامه‌نويسي و داستان‌نويسِ ايراني است. او داراي ليسانس حسابداري، فوق‌ليسانس ادبيات نمايشي از دانشکد? هنر و معماري و دکتراي فلسف? هنر از دانشگاه علوم و تحقيقات تهران است و تدريس داستان‌نويسي و نمايشنامه‌نويسي در دانشکده‌هاي هنر و معماري، هنرهاي زيبا و سينما تئاتر تهران را در کارنام? کاري خود دارد.
از ربي، به‌جز کتاب «کليات سعدي اهوازي»، دو مجموعه‌داستانِ ديگر نيز به نام‌هاي «آن گوشه‌ي دنج سمت چپ» و «برو ولگردي کن رفيق» منتشر شده است. او براي آثارش جوايزي هم گرفته که از جمل? آن‌ها مي‌توان به جايز? منتقدان و نويسندگان مطبوعات براي مجموعه‌داستان «برو ولگردي کن رفيق» اشاره کرد.