جنایت و مکافات

کتاب «جنايت و مکافات» اثر فيودور داستايفسکي
شاهکاري کلاسيک درباب خير و شر و گناه و رستگاري. کتاب «جنايت و مکافات»، با عنوان اصلي ???????????? ? ?????????، يکي از رمان‌هايي است که عصر طلايي ادبيات روسيه را نمايندگي مي‌کنند.
وقتي سخن از شکوه و عظمت ادبيات کلاسيک به ميان مي‌آيد، «جنايت و مکافات» يکي از اولين نام‌هايي است که به ذهن يک کلاسيک‌خوانِ قهار مي‌آيد.
متن اصلي کتاب «جنايت و مکافات» اولين بار در سال 1866 منتشر شده است. براساس اين رمان، فيلم‌ها و اقتباس‌هايي تلويزيوني هم ساخته شده است. از جمله اقتباس‌هاي سينمايي از کتاب «جنايت و مکافات» مي‌توان به اقتباس‌هاي جوزف فون اشترنبرگ و آکي کوريسماکي اشاره کرد. در ايران نيز فيلم «پل خواب»، به‌کارگرداني اکتاي براهني، با اقتباس از کتاب «جنايت و مکافات» و براساس اين رمان ساخته شده است.

مروري بر کتاب «جنايت و مکافات»
داستايفسکي در کتاب «جنايت و مکافات» از خلال يک قص? جنايي جذاب که مخاطب را تا پايان با خود همراه مي‌کند، به مسائلي بنيادين نظير گناه و عذاب و جزا و خير و شر و عقوبت و بخشايش و عطوفت و عشق و شفقت مي‌پردازد.
کتاب «جنايت و مکافات» ما را با اين پرسش مواجه مي‌کند که آيا انسان در شرايطي خاص، مثلاً وقتي به‌لحاظ اقتصادي و اجتماعي تحت فشار است، مي‌تواند مرتکب عمل شريرانه بشود و آيا اين حق به بعضي انسان‌ها داده شده که قيودِ قانوني و اخلاقي و اجتماعي را زير پا بگذارند و مرتکب اعمالي خلاف قانون و عرف و اخلاق بشوند؟
شخصيت اصلي کتاب «جنايت و مکافات» که يکي از مشهورترين و به‌يادماندني‌ترين شخصيت‌هاي تاريخ ادبيات داستاني است، دانشجويي‌ست فقير و عصيانگر به نام راسکلنيکف که براي خود فلسفه‌اي دربار? مجاز بودن جنايت براي افرادي خاص و برگزيده بافته است. او با همين فلسفه است که عليه بي‌عدالتي عصيان مي‌کند و زني رباخوار و نيز خواهر آن زن را به قتل مي‌رساند. در ادام? کتاب «جنايت و مکافات» اما مي‌بينيم که او نمي‌تواند از بارِ عذاب وجدان و احساس گناه جنايت‌هايي که مرتکب شده است شانه خالي کند و دچار تشويش و اضطراب مي‌شود.
راسکلنيکف همچنين به دختري به نام سونيا، دختري که به‌خاطر فقر مجبور به تن‌فروشي‌ است، دل مي‌بازد. سونيا در کتاب «جنايت و مکافات» نمودي از عشق و عطوفتي است که راه به رستگاري مي‌برد.

درباره فيودور داستايفسکي، نويسند? کتاب «جنايت و مکافات»
فيودور ميخايلوويچ داستايفسکي (????? ?????????? ???????????)، متولد 1821 و درگذشته به سال 1881، از بزرگترين نويسندگان کلاسيک قرن نوزدهم و از مهمترين نمايندگان عصر طلايي ادبيات روسيه است.
داستايفسکي نويسنده‌اي بود با زندگي‌اي پر از اُفت‌وخيز و تلاطم. يک‌‌بار حتي تا دمِ مرگ و پاي جوخ? اعدام رفت اما در آخرين لحظات اعلام شد که بخشوده شده است. سالهايي را در سيبري زنداني بود. از بيماري صرع نيز رنج مي‌برد و اين‌ها همه، در کنار عوامل و رويدادهايي ديگر، تأثيرات خود را به‌نحوي بر جهان‌بيني و آثار داستاني‌اش به ‌جا گذاشتند.
داستايفسکي در رمان‌هايش آيند? جهان، برآمدن نظام‌هاي توتاليتر و بحرانهايي را که انسان مدرن در قرن بيستم قرار بود از سر بگذراند پيش‌بيني کرده و پرسش‌ها و ترديدهايي را دربار? انسان و انتخاب‌هاي او و نيز درباب مقول? خير و شر و شک و يقين پيش کشيده که همچنان براي انسان قرنِ بيست‌و‌يکمي نيز مطرح است. شخصيت‌پردازي قدرتمند و ترسيم ماهران? تلاطمات دروني و پيچيدگي‌ها و تناقضات شخصيتي آدم‌ها و درگيري‌شان با بحرانهاي وجودي و هستي‌شناختي، از خلال قصه‌هايي جذاب و پُرکشش، از ويژگي‌هاي اصلي آثار شاخصِ داستايفسکي هستند. او به ويژه در رمان‌هاي «جنايت و مکافات»، «برادران کارامازوف»، «شياطين» و «ابله» اوج هنر قصه‌پردازي و نيز عصار? جهان‌بيني خود را به نمايش گذاشته است. اين رمان‌ها، با گذشت اين‌همه‌سال از نوشته‌شدن‌شان، همچنان تَر و تازه و شاداب‌اند و مثل هر اثر بزرگ کلاسيک، همچنان حرفهاي تازه‌ و مهمي براي گفتن دارند.
داستايفسکي روزنامه‌نگار چيره‌دستي هم بود و از سال 1861 تا 1863 ماهنام? «زمان» را سردبيري کرد؛ ماهنامه‌اي ادبي، سياسي، اقتصادي و فلسفي که لئونيد گروسمن در کتاب «داستايفسکي، زندگي و آثار» از آن به‌عنوان «واقعه‌اي بزرگ در تاريخ مطبوعات روسيه» ياد مي‌کند و دليل توفيق اين ماهنامه را «قريح? شگفت‌آور داستايفسکي، شيفتگي آتشينش در طلب انديشه‌هاي نو، روحي? مبارزه‌جوي او به‌عنوان يک نويسند? سياسي و عشق بي‌آلايشش به آفريده‌هاي مردم خود» مي‌داند.
از داستايفسکي، به‌جز رمان و داستان کوتاه، نوشته‌هاي غيرداستاني بسياري هم در موضوعات مختلف به ‌جا مانده است. او همچنين مترجم آثاري از ادبيات آلمان و فرانسه بوده است.

دربار? ترجمه فارسي کتاب «جنايت و مکافات»
کتاب «جنايت و مکافات» با ترجم? احد عليقليان در نشر مرکز منتشر شده است.
احد عليقليان، متولد 1338 در تهران، مترجم ايراني است. او داراي ليسانس زبان و ادبيات انگليسي و فوق ليسانس آموزش زبان انگليسي از دانشگاه شيراز است. از عليقليان تاکنون ترجمه‌هاي مختلفي، هم در حوز? ادبيات و هم تاريخ و اقتصاد و علوم اجتماعي و سياسي، منتشر شده است.
از ترجمه‌هاي او مي‌توان به کتاب‌هاي «عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه، فرهنگ»، «برادران کارامازوف»، «تراژدي مردم: انقلاب روسيه 1924 - 1891»، «اقتصاد خير و شر؛ از گيل‌گمش تا وال‌استريت»، «اختراع قوم يهود»، «ما گربه هستيم»، «پايان رابطه» و «دروغ‌گويي: انتخاب اخلاقي در زندگي اجتماعي و فردي» اشاره کرد.
در سال 1388 کتاب ««تراژدي مردم: انقلاب روسيه 1924 - 1891» به‌ترجم? احد عليقليان به‌عنوان کتاب فصل بهار 88 برگزيده شد.
از رمان «جنايت و مکافات» ترجمه‌هاي فارسي ديگري هم موجود است. از ديگر ترجمه‌هاي فارسي اين رمان، مي‌توان به ترجم? مهري آهي، منتشرشده در انتشارات خوارزمي، ترجم? حميدرضا آتش‌برآب، منتشرشده در انتشارات علمي و فرهنگي، ترجم? پرويز شهدي، منتشرشده در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، و ترجم? اصغر رستگار، منتشرشده در انتشارات نگاه، اشاره کرد.