مجلس ضربت زدن

معرفی کتاب مجلس ضربت زدن اثر بهرام بیضایی

نمایشنامه‌ای مذهبی و تاریخی از بهرام بیضایی. مجلس ضربت زدن یکی از آثار ارزنده بیضایی است که در آن موضوعی تاریخی و مذهبی را با روایتی امروزی بازنمایی کرده است.

بیضایی به جز نمایشنامه مجلس ضربت زدن در فیلم‌نامه روز واقعه نیز به سراغ موضوعی مذهبی رفته و درواقع این دو کتاب بیضایی روایت‌هایی تاریخی و مذهبی با ریشه‌های پررنگ‌تر مذهبی هستند. روز واقعه نیز از آثار مشهور بیضایی است که در آن شبلی نصرانی که بارها به خواستگاری دختری مسلمان با نام راحله رفته پس از آنکه با دشواری بسیار پاسخ مثبت می‌گیرد در روز عروسی‌اش به ندایی که متعلق به امام حسین است پاسخ می‌دهد و عروسی‌اش را به قصد یاری به ندایی که شنیده ترک می‌کند.

درباره کتاب مجلس ضربت زدن

نمایشنامه مجلس ضربت زدن دارای ده صحنه با دو روایت مجزا است: روایتی تاریخی-مذهبی و روایتی معاصر. بیضایی این دو روایت را در اثرش به شکل موازی و همگام با هم پیش برده است. بیضایی در کتاب مجلس ضربت زدن از تکنیک فاصله‌گذاری استفاده کرده و به این واسطه شخصیت‌های امروزی را به روایت تاریخی-مذهبی نمایش وارد کرده است.

نمایش مجلس ضربت زدن در کنار برخی دیگر از آثار بیضایی نطیر فیلم در فیلم و وقتی همه خوابیم به نوعی اعتراض به مسایل پیش روی ساخت فیلم و اثر هنری نیز هست. بیضایی در این سه اثر با به کارگیری تمهیدات و تکنیک‌هایی همچون داستان در داستان شیوه روایتی قابل توجهی آفریده است.

در کتاب مجلس ضربت زدن بیضایی در کنار روایت اصلی داستان به چالش‌های نویسندگی و تئاتر توجه کرده است و این پرسش را مطرح کرده که چرا به تصویر کشیدن چهره قدیسین ممکن نیست. نویسنده نمایش یا خود بیضایی در جایی از متن می‌گوید اگر شخصیتی مقدس تصویر نداشته باشد ناخواسته شخصیت مقابلش برجسته‌تر می‌شود: «بگو من نه به اندازه شما مذهبی‌ام، نه به اندازه شما معتقد؛ ولی با این تعصب شما، تا ابد علی در سایه‌س و ابن‌ملجم در نور! زینب در سایه و هند جگرخوار در نور!». در پایان نمایش مجلس ضربت زدن نویسنده خود در حالی که شولایی بر شانه انداخته و سراندازی سفید بر سر و صورتش انداخته نقش امام را بازی می‌کند.

موضوع محوری نمایش مجلس ضربت زدن به حضرت علی و شهادتش مربوط است. از صحنه دوم نویسنده، کارگردان و گروه هنرمندان که قرار است نمایشنامه را به روی صحنه ببرند، به ماجراهای نمایش وارد می‌شوند. بهرام بیضایی در نمایشنامه مجلس ضربت زدن همچنین به مسئله دغدغه یک نویسنده برای به تصویر کشیدن چهره امام علی در متن یک نمایش پرداخته است. نویسنده گویی خود در نقش قهرمان اصلی داستان به صحنه می‌رود و به شکلی نمادین ضربت می‌خورد.

خلاصه کتاب مجلس ضربت زدن

«شما مرا از من گرفتید. خیالات خود را به من چسباندید. خون از شمشیرم چکاندید و سرهای دشمنان به تیغ ذوالفقارم بریدید! قلعه‌گیر و خندق‌گذار و معجزه‌سازم کردید! شاه مردان و شیر خدا گفتید! از زمینم به چهارم‌آسمان بردید! به خدایی رساندید! پدر خاک و خون خدا خواندید! در شهر علمم خواندید و از آن به درون نرفتید! شما با من چه کردید؟ وای بر آن‌که برده کند، و آن‌که بردگی خواهد! وای بر آن‌که نام و خون کسی را نان و آب خود کند! شما با من چه کردید؟ سوگند خوردید به فرق شکافته‌ من برای رواج سکه‌های قلبتان! به ذوالفقار خون‌چکان برای کشتن روح زندگی! و اشک ریختید بر مظلومیت من تا ساده‌دلان را کیسه تهی کنید!».

درباره بهرام بیضایی نویسنده کتاب مجلس ضربت زدن

بهرام بیضایی، نویسنده، مدرس، کارگردان سینما و تئاتر و پژوهشگر معاصر ایرانی در پنج دی ماه 1317 در تهران متولد شد. بیضایی چهره‌ای چندبعدی بود و در چند زمینه مختلف به شکلی حرفه‌ای و جدی کار کرد. از نمایشنامه‌نویسی و فیلمنامه‌نویسی گرفته تا کارگردانی فیلم و تئاتر و از پژوهش در زمینه نمایش تا کار روی اساطیر در کارنامه پربار بیضایی دیده می‌شود اما با این حال به دلیل شرایط اجتماعی و سیاسی پیرامونش او با این تقدیر روبرو بود که بیش از آنکه دیده شود خوانده شود. او با محدودیت‌های زیادی برای ساخت فیلم و به صحنه بردن نمایش روبرو بود اما در سوی دیگر متن‌های زیادی منتشر کرد که همواره با استقبال روبرو شدند. بر این اساس می‌توان گفت که نمایشنامه‌ها و فیلمنامه‌های بیضایی به همان اندازه که بر روی صحنه دیدنی هستند، بر روی کاغذ نیز خواندنی هم هستند. بیضایی در طول سال‌های فعالیتش به عنوان مدرس نیز فعالیت داشت و در سال‌های پایانی حیاتش به دلیل محدودیت‌هایی با آنها درگیر بود ایران را ترک کرد و سرانجام در 5 دی 1404 دور از وطن درگذشت. تعدادی از نمایشنامه‌های بیضایی در دیوان نمایش 1 و دیوان نمایش 2 منتشر شده‌اند. مرگ یزگرد، سلطان مار، هشتمین سفر سندباد و هزار افسان کجاست؟ از دیگر آثار بیضایی است.

کتاب مجلس ضربت زدن برای چه کسانی مناسب است؟

نمایشنامه مجلس ضربت زدن به علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی، ادبیات داستانی و تئاتر به خصوص کسانی که به موضوعات تاریخی و مذهبی علاقه‌مندند پیشنهاد می‌شود.