تهوع

معرفی کتاب تهوع، اثر ژان پل سارتر، ترجمه حسین سلیمانی نژاد

ژان پل سارتر علاوه بر رمان‌نویس بودن یک فیلسوف و متفکر نیز بود. همین مسئله باعث شد تا رمان‌ها و یا نوشته‌هایش در ادبیات بدون تفکرات فلسفی نباشند. کتاب تهوع، اولین رمان او، در سال 1938 منتشر شد و تمام رمان از شیوه اندیشه و فلسفه‌اش پیروی می‌کند. این کتاب از آثار معرف سارتر است که در ایران هم از رمان‌های پرفروش در دوره‌های مختلفی بوده. سارتر فعال سیاسی نیز بود و در قرنی می‌زیست و می‌نوشت که مسئله مدرنیته باعث شده بود تا انسان به تنهایی و هستی خود بیندیشد که جنگ‌های جهانی هم بر آن تأثیرات زیادی گذاشته بود. بنابراین می‌توان گفت رمان تهوع خالی از ردپای تمامی این مفاهیم و اتفاقات نیست و اثری سیاسی، انسانی و فلسفی نیز محسوب می‌شود.

داستان تهوع در قالب یادداشت‌های یک شخصیت است که به آزادی و تنهایی و مسائل بشری می‌پردازد. او یک تاریخ‌نگار بوده که حالا در انزوا و تنهایی عجیبی زندگی می‌کند و از تمامی این رنج‌ها و نشخوارهای فکری دچار تهوع شده. سارتر برای این رمان و مجموعه کارهای فکری و فلسفی‌اش برنده جایزه نوبل سال 1964 شد. این رمان از فلسفه‌ای که او به آن شهرت دارد، یعنی اگزیستانسیالیسم، پیروی می‌کند و مفهوم آن این است که به‌جای گشتن به دنبال معنا و مفهومی که از پیش ساخته شده است و در جهان وجود دارد، باید برای ساختن هستی و معنای زندگی خودمان تلاش کنیم و هرکس مسئول پیامدهای شیوه فکری خودش باشد تا هستی‌اش مفهوم پیدا کند.

کتاب تهوع، که با چند ترجمه در بازار نشر ایران منتشر شده، این بار با ترجمه حسین سلیمانی نژاد از نشر چشمه به چاپ رسیده است.

درباره کتاب تهوع

«آیا ما وجود داریم؟» این سؤال مهمی است که رمان تهوع آن را مورد توجه خود قرار می‌دهد و از مخاطبش می‌پرسد. فلسفه هستی و نیستی که سارتر به آن باور داشت در این رمان به‌خوبی قابل مشاهده است. این رمان از آثاری است که خود نویسنده آن را از آثار محبوب خود می‌داند و می‌گوید در این نوشته‌اش سعی کرده تا بخشی از زندگی تهوع‌آور آدم‌ها و بیهوده بودن آن را توصیف کند و تلخی‌ها را بیان کند.

شخصیت داستان تهوع یک ضدقهرمان است و مدرن‌ترین شیوه و مسائل بشری را می‌توان در تفکر و زندگی او دید. برای همین این رمان به‌خصوص در دورانی که نوشته شد جزو آثار مدرن ادبی محسوب می‌شد و به‌خاطر خودانتقادی، پرداختن به مفاهیمی مانند آزادی، تنهایی، مسئولیت اجتماعی و نگرش پوچ‌گرا که در ویژگی‌های آثار مدرن دیده می‌شوند آن را در دسته رمان نو قرار دادند. یکی دیگر از ویژگی‌های این کتاب پرداختن به مسائل اجتماعی و تعهد نسبت به آن‌هاست که سارتر به‌خاطر اندیشه‌ها و اعتقاداتش به این مسئولیت‌ها در این رمان درباره‌شان حرف می‌زند.

یکی دیگر از مفاهیمی که در کتاب تهوع وجود دارد مسئله هویت و از خود بیگانگی انسان است. همین از خود بیگانگی است که شخصیت مرد داستان را دچار دوری از جهان اطرافش می‌کند و او را مانند یک رانده از خود و بیرون از خود در اتاقی می‌نشاند که دوستانش اشیا و خرده‌ریز وسایلش هستند. ویژگی دیگر رمان پرداختن به هنر است. موسیقی در این اثر جایگاهی ویژه دارد که همراه و دوست آدم تنهاست. شخصیت به موسیقی و شنیدن نت‌ها وصل است و تخیلش با شنیدن موسیقی فعال می‌شود. داستان تهوع با روایت اول شخص خود سبب می‌شود که بیشتر خودمان را نزدیک به شخصیت و جهان عجیب او تجسم کنیم و هم‌زمان که او ابعاد دیگری از خودش را در روند داستانی پیدا می‌کند، ما نیز پرسش‌هایی از خود بپرسیم و این کندوکاو را درون خودمان هم بازیابیم.

خلاصه کتاب تهوع

آنتوان روکانتن مردی سی‌ساله و تاریخ شناس است و شخصیت اصلی رمان تهوع و یک ضدقهرمان است. او مدت‌هاست که از خانواده‌اش فاصله گرفته و با آن‌ها ارتباطی ندارد و کم‌کم از دوستانش هم جدا می‌شود و در طول رمان مشغول نوشتن مقاله‌ای درباره یک سیاستمدار مشهور فرانسوی است. ماجرای تهوع او از جایی شروع می‌شود که روزی کنار دریا روی شن‌های ساحل نشسته و سنگی از روی زمین برمی‌دارد و با تفکر در آن احساس تهوع پیدا می‌کند. در طول داستان متوجه می‌شویم که روکانتن تمام وقتش را با اشیا و وسایل خانه می‌گذراند و این انزوا او را به یک نوع از خود بیگانگی و بیماری مدام تهوع کشانده است. زندگی او در طول رمان تغییرات زیادی می‌کند. پرسش‌های بسیار زیاد ذهنی‌اش روکانتن را کمی از آن جهان انزوا بیرون می‌کشاند و به دنبال پاسخ آن‌ها خستگی و فرسودگی‌اش التیام می‌یابد.

درباره نویسنده کتاب تهوع، ژان پل سارتر

ژان پل سارتر در سال 1905 در فرانسه متولد شد و در 1980 از دنیا رفت. او نویسنده رمان و داستان، نمایشنامه‌نویس، فیلسوف و متفکر مکتب اگزیستانسیالیسم بود که علاوه بر این‌ها می‌توان او را یک فعال سیاسی و جامعه‌شناس هم نامید و مدتی از طرفداران حذب کمونیست بود. سارتر به دلیل کودکی تلخی که داشت و تنهایی‌های زیادش به‌خاطر مرگ پدر و ازدواج دوباره مادر به ادبیات و کتاب‌ها و خواندن روی آورد و بخشی از داستان تهوع نیز از کودکی و این احساس خودش سرچشمه می‌گیرد. برای همین در اولین رمان خود سراغ چنین انزوا و تنهایی‌ای می‌رود.

سارتر در دوره دانشجویی با سیمون دوبووار، نویسنده فرانسوی و فمینیست، آشنا شد و بینشان رابطه‌ای عاشقانه شکل گرفت که تا پایان عمر سارتر با فراز و فرودهای بسیار باقی ماند. سارتر به دلیل شناخت زبان آلمانی سفرهایی به آلمان داشت و با فیلسوفان معروفی مانند هایدگر و هوسرل دیدار کرد که در اندیشه و نوشته‌های او تأثیرات بسیاری گذاشتند. از او آثار زیادی بر جای مانده که بخشی از آن‌ها عبارت‌اند از: نکراسف، دست های آلوده، مگس ها، مرده های بی کفن و دفن، کار از کار گذشت، روانکاوی وجودی، چرخ دنده ها، زیبایی شناسی، فیلمنامه وجود، دل مردگی، پشت درهای بسته، حقیقت وجود، عذاب روح، زنان تروا، ادبیات چیست، دست های آلوده، فاتحان، گوشه نشینان آلتونا، هستی و نیستی، تعلیق، اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر.

همچنین این دو کتاب برای آشنایی بهتر با این نویسنده منتشر شده‌اند: سارتر که می‌نوشت، آشنایی با سارتر.

درباره مترجم کتاب تهوع، حسین سلیمانی نژاد

حسین سلیمانی نژاد متولد سال 1355 است و آشنا به زبان فرانسه. او هم در رشته زبان فرانسه و تدریس آن تحصیلات دانشگاهی دارد و هم مدرس زبان فرانسه است. به دلیل تسلط او بر این زبان و همچنین تجربه بازیگری و کارگردانی، نمایشنامه‌های فرانسوی نیز ترجمه کرده است. همچنین از نویسندگان مهم دیگر فرانسوی زبان آثاری به فارسی برگردانده. کتاب تهوع یکی از آثار اوست که از زبان اصلی ترجمه شده و دو اثر دیگر از سارتر، در مجموعه سه گانه راه های آزادی، نیز در کارنامه‌اش وجود دارد. از دیگر ترجمه‌های او به فارسی می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: دل مردگی، تعلیق، تا در محله گم نشوی، تصادف شبانه، تندباد، پنج هفته در بالن.

کتاب تهوع برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب به دوست‌داران ادبیات فرانسه، ادبیات استعاری و مفهومی، رمان نو، ادبیات مدرن، مفاهیمی مانند انزوا، آزادی، تعهد اجتماعی و هستی شناسی، علاقه‌مندان به فلسفه در ادبیات، فلسفه اگزیستانسیالیسم، شخصیت‌های درون‌گرا، ادبیات قرن بیستم و برندگان جایزه نوبل پیشنهاد می‌شود.