زن گفت مرد گفت

معرفی کتاب زن گفت مرد گفت اثر حنیف قریشی

کتاب زن گفت مرد گفت یک مجموعه داستان از نویسندۀ پاکستانی- انگلیسی، حنیف قریشی، است که با وجود تنوع موضوع و داستان‌هایش اما به نظر می‌رسد هرکدام از آن‌ها شکلی از تنهایی آدم معاصر را برایمان تعریف می‌کنند. در هر داستان روابطی از زن‌ها و مردها در شکل‌های مختلف زندگی تعریف می‌شود، اما در دل همه‌شان کسی هست که تنهاست، کلماتش یا اعمالش تنهایی‌هایش را رفع نمی‌کنند یا شکست‌های خردوریز زندگی امروز محاصره‌اش کرده و نمی‌تواند از پسشان بربیاید. داستان‌های این مجموعه راوی غم‌های آدم‌های معاصر است و انگار هرکداممان می‌توانیم بخشی از خودمان را درون آینۀ این اثر ببینیم. مجموعه داستان مرد گفت زن گفت با ترجمۀ پژمان طهرانیان از نشر افق چاپ شده است.

دربارۀ کتاب زن گفت مرد گفت و ویژگی‌های داستانی‌اش

تصویری از زندگی انسان معاصر و  روابط و پیچیدگی‌هایش به‌خوبی در آثار حنیف قریشی پیداست و کتاب زن گفت مرد گفت نیز از این قاعده مستثنی نیست. دغدغۀ انسان معاصر از دغدغه‌های همیشگی این نویسنده است. او به‌خاطر جغرافیای دوگانه‌اش، پاکستان و انگلیس، مسئلۀ هویت و جنسیت را نیز مد نظر دارد و شاید به همین دلیل داستان‌ها و رمان‌هایی از امروز را روایت می‌کند. نثر او به دور از رمانتیسم کهنه و گاهی شبیه به گزارشی از احوالات ماست. داستان‌های او بیشتر در بستر زندگی طبقۀ متوسط و خانواده و دوستی‌هایی شکل می‌گیرند که بازتاب جهان مدرن‌اند. ترس‌هایی که راوی‌اش است گاهی با بیانی صمیمی و گاه سرد نشان‌گر آن چیزی هستند که مدام در حال تجربه‌اش هستیم. در مجموعه داستان زن گفت مرد گفت گاهی با امیدهای رنگ‌باخته و گاهی با امید به روزهای روشنی که روزی خواهند آمد پیوند خورده است. احوالات نویسنده، طبق آنچه در دو جستار پایانی کتاب آمده‌اند، در داستان‌های کوتاه این اثر به‌خوبی پیداست و با خواندن آن‌ها می‌توان ریشۀ این داستان‌ها و روابط آدم‌ها را به‌خوبی درک کرد. زنان و مردانی که تلخی را تجربه می‌کنند در نثر او با دقت ترسیم شده‌اند و واقع‌گرایی او نوعی تازه و معاصر از واقعیت‌های امروز ماست که با رئالیسم کلاسیک در داستان‌نویسی متفاوت است.

کلمات و توصیف‌هایش غم و درد را به‌خوبی منتقل می‌کنند. انتخاب‌های شخصیت‌ها جوری بر داستان سایه انداخته که گویی پشت دوربینی ایستاده‌ایم و به زندگی‌هایی سرک می‌کشیم که از جنس زندگی خودمان است و به‌خاطر شناختش از فرهنگ آسیایی و به‌خصوص خاورمیانه نگاهی عمیق به جغرافیا نیز دارند. همچنین تحصیل در رشتۀ فلسفه در داستان‌های این کتاب پیداست، ولی نه آنچنان که با داستان‌هایی فلسفی روبه‌رو باشیم. حنیف قریشی از دانشش در جهت ساختن فضاها و شخصیت‌هایی استفاده می‌کند که به مرور در ذهن خواننده‌اش اثری ژرف می‌گذارد و پرسش‌هایی را مطرح می‌کند که در پی پاسخشان باید زندگی‌مان را زیرورو کنیم.‌ خانۀ کودکی و خاطراتش، ارتباط با پدر و مادر، دوستی‌هایی که شکل می‌گیرند و یا به جدایی ختم می‌شوند و زندگی‌هایی که پشت‌سرمان جا مانده و رنگی از آن در اکنونمان به جا گذاشته‌اند ما را به خود جذب می‌کند. کتاب زن گفت مرد گفت در پی معناهاست و آدم‌هایش در جست‌و‌جوی گم‌شده‌ها و هویتشان در تلاش و حرکت‌اند و این چیزی است که هرکدام از ما را می‌تواند در این داستان‌ها غرق کند.

خلاصۀ کتاب زن گفت مرد گفت

زن و مردی می‌خواهند بعد از دوازده سال زندگی از هم جدا شوند و قبل از طلاق قرار گذاشته‌اند دورتادور محل زندگی‌شان را یک بار با هم بدوند و مسابقۀ دو بگذارند. خوردن یک بستنی یا گوش دادن به موسیقی که تبدیل به آرزو یا خواسته‌ای همیشگی می‌شود. مستی و خیانت و پنهان‌کاری‌ها و عشق‌های قدیمی و تازه... این‌ها قسمتی از داستان‌های کتاب زن گفت مرد گفت هستند که هر‌کدام نشانی از دوری از یک جهان، تنهایی یا گاهی انزوا، زندگی‌های غبارآلود و خاک گرفته و رنگ‌ورورفته‌ای دارند که داستان هرکدام از ما می‌توانند باشد. حنیف قریشی در هر داستان از مجموعه داستان زن گفت مرد گفت بُرشی تلخ یا غمناک از یک زندگی طولانی را برایمان به نمایش می‌گذارد تا بتوانیم تمام یک زندگی را در خیالمان مجسم کنیم. داستان‌های این مجموعه همگی زندگی آدم‌های معاصرند. پیچیدگی روابط انسانی، زندگی‌هایی که بعد از سالیان طولانی از هم می‌پاشند، عشق‌هایی که منشأ اسطوره‌ای و کلاسیک ندارند و نزدیک به جهان ما هستند، مشکلات و داستان‌های واقع گرا دربارۀ زندگی روزمره از مسائلی هستند که در هرکدام از داستان های زن گفت مرد گفت مطرح می‌شوند. در پایان این کتاب نیز دو جستار از حنیف قریشی ترجمه شده است که احوالات او، عادت‌های نوشتن و زندگی‌اش را که با ادبیات در هم آمیخته از زبان خودش می‌‌خوانیم با عنوان‌های تأملاتی در نوشتن و عادات و احوالات نویسندگی که به شناخت بیشتر او و داستان‌هایش کمک می‌کند و شبیه به خاطره‌ای دلنشین‌اند.

دربارۀ حنیف قریشی، نویسندۀ کتاب زن گفت مرد گفت

حنیف قریشی متولد سال 1954 و نویسنده‌ای پاکستانی‌تبار است که در انگلیس زندگی کرده و کتاب‌هایش را به زبان انگلیسی می‌نویسد. او به دلیل ریشه‌های فرهنگیِ جغرافیای تولدش به مسائلی همچون هویت و جنسیت و مهاجرت در کارهایش توجه بسیاری می‌کند. حنیف قریشی فیلمنامه‌نویس، نمایشنامه‌نویس و کارگردان سینما نیز هست و برای نوشتن فیمنامۀ فیلم رختشویخانۀ زیبای من نامزد دریافت اسکار برای فیلمنامۀ اورجینال در سال 1985 شد. او در کالج لندن در رشتۀ فلسفه تحصیل کرد و بیشتر داستان‌هایش از تأثیر رشتۀ تحصیلی‌اش به دور نیستند. همچنین داستان‌هایی دربارۀ مسائل اجتماعی، آدم‌ها و زندگی روزمره‌شان می‌نویسد، آثار او مضامینی مانند مهاجرت و نژادپرستی را نیز در خود دارند. او در سال 2008 نشان شوالیه را از امپراتوری بریتانیا دریافت کرد و جزو پنجاه نویسندۀ اول تایمز انتخاب شد. آثار او محبوبیت زیادی در بین اقشار مختلف دارند که هم شامل رمان و هم داستان‌های کوتاه‌اند. خودش می‌گوید نوجوان بود که فهمید مسیر زندگی‌اش از راه نوشتن می‌گذرد، حتی اگر درآمدش بخورونمیر باشد. بخشی از رمان‌ها و داستان‌های کوتاهش که در ایران ترجمه و منتشر شده است این عنوان‌ها هستند: عشق سال ‌های غم، نزدیکی، وطن من کجاست، زنی که از حال رفت، کلاه بردار من.

دربارۀ مترجم کتاب زن گفت مرد گفت، پژمان طهرانیان

پژمان طهرانیان، متولد 1357، مترجم، مقاله‌نویس، ویراستار و عضو انجمن مترجمان ادبی کاناداست. او هم در تولید و آماده‌سازی کتاب، هم در ویرایش و ترجمه با نشرهای مهمی در ایران همکاری داشته است. او در بیشتر آثارش دقت و زبان نویسندۀ اثر را حفظ کرده و به همین دلیل رمان‌ها، نمایشنامه‌ها و داستان‌ کوتاه‌هایی که ترجمه کرده هرکدام روح اثر را در خود دارند و همگی به یک شیوه و یک زبان ترجمه نشده‌اند که از ویژگی‌های مهم ترجمه‌های اوست. بخشی از آثار آلیستر مک لاود و حنیف قریشی با ترجمه‌های او منتشر شده‌اند. بخشی از کتاب‌هایی که پژمان طهرانیان به فارسی برگردانده شامل این عناوین هستند: دومین بهار، جزیره، استبداد، صبح روز یاد بود، زنی که از حال رفت، وطن من کجاست، داستان زندگی فیل آفریقایی، زندگی خوب: 30 گام فلسفی برای کمال بخشیدن به هنر زندگی.

کتاب زن گفت مرد گفت برای چه کسانی مناسب است؟ این کتاب به علاقه‌مندان ادبیات انگلیس، ادبیات معاصر، مضامین بینافرهنگی در ادبیات مانند مهاجرت و هویت، داستان کوتاه، ادبیات واقع گرا، روابط انسانی و زندگی معاصر  پیشنهاد می‌شود.