چهار سوار سرنوشت

معرفی کتاب چهار سوار سرنوشت، اثر ویسنته بلاسکو ایبانز، ترجمه ریحانه عسگری

ویسنته بلاسکو ایبانز جنگ جهانی دوم را ندید و زودتر از اتفاق افتادنش از دنیا رفت، اما رمان چهار سوار سرنوشت را زمانی نوشت که جنگ جهانی اول را دیده بود و چون سیاستمدار بود به‌خوبی می‌دانست که در این جنگ چه اتفاقاتی در حال وقوع است و چگونه در حال پیشروی است. بی شک اگر او جنگ بعدی را دیده بود، آثار مهم دیگری نیز در زمینه ادبیات جنگ نوشته می‌شود. او در این رمان از هر‌ کدام از کشورهای درگیر جنگ نماینده‌ای در داستان گذاشته است تا جهان و روایتی بسازد از آنچه در میدانی بسیار بزرگ داشت اتفاق می‌افتاد که او در کتاب چهار سوار سرنوشت آن را نمایندگی می‌کرد. چهار سرباز در یک خانواده، هر کدام از یک ملیت و کشور متفاوت قرار است در زمان جنگ زندگی کنند. این آشفتگی به تمام زیر و بم‌های زندگی آن‌ها رسوخ می‌کند و همه‌چیز را، از خانواده و عشق و میهن‌پرستی و شور زندگی گرفته تا انسانیت را، تحت‌تأثیر خود قرار می‌دهد. یکی از ابتکارها و خلاقیت‌ها و همچنین تازگی‌های این اثر در همین نوع داستان‌گویی او مشخص است. در ادبیات جنگ که آثار ویژه و بزرگی در موردش نوشته شده می‌توان اهمیت کتاب چهار سوار سرنوشت را از این نظر دریافت که فقط مربوط به جنگ بدن‌ها و سلاح‌ها و تفکرات در جهان بیرون از خانه نیست، بلکه جنگ و ویرانی در مرزهایی بسیار باریک‌تر، عمیق‌تر، و شکننده‌تر است. نشر قصه‌ بارن چند رمان مهم از این نویسنده را منتشر کرده است که داستان چهار سوار سرنوشت با ترجمه ریحانه عسگری یکی از آن‌هاست.

درباره کتاب چهار سوار سرنوشت

«عطر زندگی و عشق را بویید و بدون آنکه به برادرش فکر کند یا پدر و مادر غمگینش را ببیند که در آرزوی مرگ بودند او را بوسید...» کتاب چهار سوار سرنوشت فقط روایتی جزئیات از جنگ و حوادث آن نیست. در زیر این تصویر پرآشوب از جنگ، هم لطافت انسانی و هم آشفتگی‌های ظالمانه‌ای نهفته که با زبانی دلنشین خواننده این نوع از ادبیات را می‌تواند به خود بکشاند و متحیر کند. کتاب شاید با مقدمه‌ای طولانی درباره جنگ و جزئیات و پروردن شخصیت‌هایی آغاز شود که هرکدام در جست‌‌و‌جوی ثروت، مقام، قدرت و یا حرفه‌شان هستند، اما وقتی زیربنای چنین شخصیت‌هایی ساخته شد، تازه خواننده می‌تواند بفهمد که با چه کسانی و در چه جهانی رها شده تا مسیر پرپیچ‌و خم یک رمان و زندگی آدم‌هایش را کشف کند که گاهی بسیار عاطفی و انسانی است. چهار سرباز، هر کدام از یک ملیت، در خانواده‌ای هستند که در دوران پر از التهاب جنگ جهانی اول زندگی می‌کنند. رویارویی آن‌ها فقط از جنس قدرت مردانه نیست، بلکه غم و اندوهی رنج‌بار را در تمام رمان نشانمان می‌دهد که با پیش رفتنش سطحی دیگر از تاریکی و شقاوت را نمایان می‌کند.

چرک‌تاب بودن فضا در رنگ‌ها و روایت قصه و مکان‌ها کاملاً پیداست و مانند یک نقاشی جلوی چشممان کامل و تصویر می‌شود. هماهنگی خشونت و جنگ و روایت‌های عاشقانه و احساسی حتی در همین چند خط نیز پیداست: «ناخودآگاه پشت‌سرش را نگاه کرد. در این دنیا تنها نبود. پسری داشت که می‌توانست دین پدرش را ادا کند... اما این شعله امید فقط یک لحظه جان گرفت و بعد خاموش شد. پسرش فرانسوی نبود.» این ویژگی‌های داستان چهار سوار سرنوشت است که آن را بعد از جنگ جهانی اول، و بعد از سال 1919 که به زبان‌های دیگر ترجمه شد، تبدیل به اثری پرفروش کرد که با استقبالی بسیار روبه‌رو شد. زبان بلاسکو ایبانز در این رمان هم می‌تواند بسیار واقع‌نگرانه روایت کند و هم ‌می‌تواند چنان لطیف باشد که در لایه‌های پنهان ذهنی و قلبی آدم‌هایش فرورود. این اثر می‌تواند در هر کدام از بخش‌هایش شگفتی ایجاد کند و با رو به جلو رفتن در رمان مسئله کشف آدمی و جنگ ذهن‌ها و عقاید و قلب‌ها را نیز به رخ می‌کشد. در یادداشت مترجم در ابتدای رمان به نکته‌ای جالب درباره آن اشاره شده. اینکه: « این رمان فقط از نظر وقایع جنگ و تأثیر آن بر خانواده، مردم و جامعه اهمیت ندارد، بلکه می‌تواند نوعی مراقبت برای به وجود آمدن جنگی مدرن محسوب شود.»

خلاصه کتاب چهار سوار سرنوشت

داستان کتاب چهار سوار سرنوشت، که از کتاب مکاشفه برگرفته شده، درباره چهار سرباز است که هر کدام مانند کتاب مکاشفه نمادی از یک معنا و مفهوم هستند: بیماری، جنگ، قحطی، مرگ و حکم خدایان را بر روی زمین اجرا می‌کنند. بلاسکو ایبانز در این اثر خانواده‌ای را ترسیم کرده است که مرد سرپرست آن متولد کشور آرژانتین است و یک مالک و زمین‌دار بزرگ. دامادهای او آلمانی و فرانسوی هستند و زمان اتفاقات در جنگ جهانی اول می‌گذرد. به مرور و با گذشت زمان می‌بینیم که آنچه در جبهه واقعی جنگ در حال وقوع است در مرزهای خانوادگی‌شان هم به وقوع می‌پیوندد و همگی شاهد ویرانی و فرو ریختن و آسیب‌های جنگ درون خانواده‌ می‌شوند و رو‌به‌روی یکدیگر می‌ایستند؛ شقاوت و سختی میدان در مرزی باریک‌تر شکل می‌گیرد و همه‌چیز را تلخ و اندوهبار می‌کند. نویسنده با خلق تصاویری قدرتمند و لحظاتی عاطفی از جهان انسان‌ها حرف می‌زند که هرگز با گذر زمان کهنه نمی‌شود و تکراری نیست.

درباره نویسنده کتاب چهار سوار سرنوشت، ویسنته بلاسکو ایبانز

ویسنته بلاسکو ایبانز را یکی از گنجینه‌های ادبی در اسپانیا می‌دانند، چراکه آثارش بعد از ترجمه به زبان‌های مختلف و خوانده شدن در کشوارهای بسیاری کشف و به‌عنوان مهم‌ترین آثار ادبی نه‌فقط در اسپانیا که در کل جهان به شمار رفت. او در 1867 به دنیا آمد و در 1928 درگذشت. نه‌تنها یک نویسنده که یک سیاستمدار نیز بود و چهره‌ای برجسته در کشور اسپانیا. برای همین است که آثارش، نه‌فقط در رمان چهار سوار سرنوشت، با سیاست و جنبش‌های اجتماعی پیوند خورده است. او به‌خاطر عقایدش به زندان افتاد، وارد مهم‌ترین رده‌های سیاسی کشور شد، جنگ کوبا را دید، از فیلسوفانی مانند نیچه تأثیر گرفت، و به‌خاطر تمام اتفاقات ریز و درشتی که از نزدیک شاهداشان بود و با آن‌ها دست به گریبان، در داستان‌هایش جزئی‌نگری و بازنمایی دقیق زندگی جایگاهی ویژه دارند. رمان چهار سوار سرنوشت در میان آثار او اهمیتی ویژه دارد، چراکه موضوعش در زمانی اتفاق افتاد که دنیا در دل بحران‌های مربوط به جنگ جهانی اول بود. بعد از جنگ مردم به‌سمت خواندن این رمان هجوم آوردند تا رنج‌ها و چرایی‌های جنگ را در دل این داستان پیدا کنند و به‌سرعت به زبان انگلیسی ترجمه و آوازه‌اش در جهان ادبیات پخش شد. بلاسکو ایبانز نویسنده‌ای دغدغه‌مند است و از آثار دیگرش می‌توان به این رمان‌ها اشاره کرد: سایه کلیسای جامع، میان باغ های پرتقال، نیزار، خون و شن.

درباره مترجم کتاب چهار سوار سرنوشت، ریحانه عسگری

ریحانه عسگری، مترجم و ویراستار معاصر ایرانی، دانش‌آموخته رشته مترجمی زبان انگلیسی است. آثاری که او برای ترجمه انتخاب می‌کند اغلب داستانی‌اند. به‌غیر از رمان نیزار، کتاب نیزار را نیز از ویسنته بلاسکو ایبانز ترجمه کرده است که یکی دیگر از رمان‌های مهم اوست. از دیگر آثار او می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: رولت روسی، تپانچه‌ای برای اشنایدر، دوستان ادی کویل، به کیهان خوش آمدید.

کتاب چهار سوار سرنوشت برای چه کسانی مناسب است؟ این کتاب به دوست‌داران ادبیات اسپانیا، ادبیات کلاسیک، رمان قرن بیستم، داستان تراژیک، تراژدی اسپانیایی، ادبیات واقع‌گرا، رمان اجتماعی، رمان تاریخی و ادبیات سیاسی، ادبیات جنگ و علاقه‌مندان به رمان‌هایی با موضوع جنگ‌های جهانی پیشنهاد می‌شود.