بلندی های بادگیر شومیز

معرفی کتاب بلندی ‌های بادگیراثر امیلی برونته

کتاب بلندی ‌های بادگیر، نوشتۀ امیلی برونته است که با ترجمۀ رضا رضایی از نشر نی منتشر شده است. این کتاب بارها به زبان فارسی با ترجمه‌های گوناگون منتشر شده و همین‌طور به زبان‌های مختلف در تمام دنیا انتشار یافت. این اثر نه‌تنها یکی از مهم‌ترین آثار امیلی برونته که از مهم‌ترین رمان‌های کلاسیک در جهان است. کاترین شخصیت زن اصلی رمان بلندی های بادگیر از تأثیرگذارترین‌ زن‌ها در ادبیات جهان به شمار می‌رود. داستان عشقی نافرجام و غم‌انگیز که بارها در گردشی تلخ و بی‌سرانجام از شخصیتی به شخصیت دیگر راه می‌یابد. دور باطل عشق‌ها و نفرت‌ها و لایه‌های پیچیدۀ انسانی در داستان بلندی های بادگیر محوری عمیق برای فهم زندگی می‌سازد و نگاه روان‌شناسانۀ این رمان آن را به اثری ویژه نسبت به دیگر آثار برونته تبدیل می‌کند.

دربارۀ کتاب بلندی های بادگیر و ویژگی‌های روایتش

رمان بلندی های بادگیر در میانۀ قرن نوزدهم نوشته شده و از اهمیت بسیاری برخوردار است. از طرفی رئالیسم در ادبیات ظهور کرده و از طرف دیگر هنوز آثار ادبیات رمانتیک و همین‌طور ادبیات گوتیک در آثار نویسندگان پیداست و هنوز کامل رخت برنبسته است. طراحی خانه ما را به‌سمت ادبیات گوتیک می‌برد. خانه‌ای متروک، با اتاق‌هایی تاریک، بازی نور و رنگ و سایه و از همه مهم‌تر در معرض بادها و طوفان‌ها بودن همگی به آن جلوه‌ای ترسناک و کمی گوتیک می‌دهند. حضور پررنگ عشق، چه لطافت‌ها و ظرافت‌ها و نشان‌دادن عاشقی‌ها و چه سمت مخالفش یعنی نفرت و اندوه و رنج و تلخی‌ها، به رمان جلوه‌ای رمانتیک داده است. شخصیت‌سازی‌های قوی که مخاطب را لحظه‌ای جدا نمی‌کند یکی از نقاط مهم روایت و قصه‌پردازی امیلی برونته است. پیچیدگی احساسات در رمان باعث شده تا شخصیت‌ها درونی لایه‌لایه داشته باشند و با شخصیتی یک‌بعدی روبه‌رو نباشیم. همین‌طور تبدیل قصه‌ها به هم و تمام‌شدن بخشی از داستان و شروع بخشی دیگر از جذابیت‌های فرم روایی این رمان است. این رمان بارها در نقدهای فرمالیستی، فمینیستی و رئالیستی حضور داشته و حتی دانستن خط داستانی ابتدایی‌اش از جذابیت‌های آن کم نمی‌کند.

داستان بعد از بیماری سخت و مرگ کاترین چرخشی دیگر دارد و خواننده را با خطوط داستانی و روایی تازه شگفت‌زده می‌کند. به دلیل نوشته‌‌شدن رمان در نیمۀ قرن نوزدهم، دارای ظرافت‌ها و حضور تغییرات مختلف قرن هم هست. تغییراتی که جهان را کم‌کم به‌سوی ادبیات نو می‌برد و جهان داشت آغاز مدرنیته را تجربه می‌کرد. از طرفی نوشتن چنین رمانی به دست یک زن نویسنده و همین‌طور شخصیت‌پردازی پیچیدۀ یک زن به‌عنوان شخصیت اصلی داستان بلندی ‌های بادگیر را به اثری شاخص در ادبیات تبدیل می‌کند. نقدهای روانکاوانۀ بسیاری نیز بر روی این رمان نوشته شده‌اند. تبدیل عشق و نفرت، مسئلۀ انتقام، اهمیت خانواده در رشد و تربیت، نگاه سرمایه‌داری به زندگی به‌عنوان یک اعتبار برای انسان‌ها، کهن‌الگوی عشق فقیر و غنی و رابطۀ ارباب و بنده از مواردی هستند که در نقدهای روانکاوانۀ این رمان حضور دارند. این رمان لایه‌های داستانی زیادی دارد و برونته شخصیت‌های بسیاری خلق کرده که هرکدامشان داستان منحصربه‌فرد خود را دارد. نظرگاه و راوی داستان نیز یکی از جذابیت‌های آن است. داستان از زبان یکی از خدمتکاران خانه نقل می‌شود که تمام اتفاقات و شخصیت‌ها را از بیرون نظاره‌گر است و چون نویسنده راوی اول شخص را برای رمانش انتخاب کرده، احساس نزدیکی و حضور در فضای خانه و همراه شدن با احساسات شخصیت‌ها بسیار عمیق‌تر، نزدیک‌تر و دلچسب‌تر است، انگار ما همچون خدمتکاری در آن خانۀ بزرگ و عجیب می‌گردیم و کنجکاویم قصۀ آدم‌هایش را همچون پازلی درک کنیم و کنار هم بچینیم و از این رو شبیه یک خوانندۀ فعال در کتاب بلندی های بادگیر قرار بگیریم.

خلاصۀ داستان بلندی های بادگیر

خانه‌ای بزرگ و اشرافی اما کمی به نظر متروک بر روی تپه‌ای واقع شده که مرکز طوفان‌های بسیار است. این خانۀ آقای ارنشاو است. مردی ثروتمند که دختری به نام کاترین دارد و پسرخوانده‌ای به نام هیت‌کلیف که کودکی فقیر و بی‌خوانمان بود که توسط ارنشاو به فرزندی قبول می‌شود و وارد عمارت بزرگش می‌شود. بعد از مدتی او جای خود را در خانه باز می‌کند و بین او و کاترین علاقه‌ای شکل می‌گیرد. اما کهن‌الگوی تکرارشوندۀ عشق فقیر و غنی آن دو را در دو طبقۀ اجتمای جدا قرار می‌دهد. هیت‌کلیف تصمیم می‌گیرد در شروع جوانی خانه را ترک کند و وقتی ثروت زیادی به دست آورد دوباره به خانه برگردد و عشقش را به کاترین ابراز کند. اما با گذشت زمان و بازگشتش می‌بیند که کاترین با مردی ثروتمند ازدواج کرده. از این‌جا رنج عشق به نفرتی عمیق برای انتقام از سمت هیت‌کلیف بدل می‌شود و حتی چندی بعد با مرگ دردناک کاترین هم فرونمی‌نشیند و بلکه بسیار سخت‌تر ریشه می‌دواند.

دربارۀ امیلی برونته؛ نویسنده‌ای در دل داستان‌هایش

امیلی برونته در سال 1818 در بریتانیا به دنیا آمد و تقریباً هم‌زمان با انتشار اثر معروفش، بلندی‌ های بادگیر، از دنیا رفت. در زمانی که نوشتن برای زنان در بریتانیا مسئله‌ای سخت و پیچیده و بود و به زنان اجازۀ نوشتن رمان و شهرت به‌خاطر ادبیات داده نمی‌شد، او مانند دیگر زنان هم‌عصر خودش ابتدا با نامی دیگر نوشتن را شروع کرد. منتقدان ادبی می‌گویند امیلی برونته با همین رمان به ادبیات جهان تأثیری تازه بخشید و این اثر یکی از نزدیک‌ترین‌ها در میان آثارش به زندگی شخصی اوست. هیت‌کلیف مردی بود که امیلی برونته خواستارش بود و رنج‌های عشق در رمان همان‌هایی هستند که او در زندگی تجربه‌شان کرده بود. حتی خانه‌ای که در بلند‌های بادگیر می‌سازد جایی بود که خودش تجربۀ زندگی در آن را داشت. شاخه‌ای ضعیف از بیماری اوتیسم که امیلی برونته دچارش بود باعث انزوای ا در اجتماع دوروبرش شد و همین مسئله نیز در رمان‌های او دیده می‌شود. از برونته رمان‌های زیادی منتشر شده، اما او با این اثر شهرتی جهانی پیدا کرد. در بسیاری از دانشگاه‌های جهان این کتاب به‌خاطر شیوه و ساختار قصه‌گویی و شخصیت‌پردازی‌اش تدریس می‌شود. او خواهر شارلوت‌ برونته، دیگر نویسندۀ زن میانۀ قرن بیستم، است.

دربارۀ رضا رضایی، مترجم کتاب بلندی های بادگیر

رضا رضایی متولد سال 1335 است و با اینکه در رشتۀ مهندسی مکانیک تحصیل کرد، اما راه ادبیات و مترجمی را پیش گرفت. رضا رضایی مترجم بسیاری از آثار کلاسیک ادبیات است و همچنین آثار زیادی از امیلی برونته و خواهرش شارلوت برونته را به فارسی برگردانده. به دلیل تجربه، فعالیت و شناخت او از آثار قرن هجدهم و نوزدهم و شناخت زبان و ساختار روایت‌های رمان‌ها در این قرن‌ها، می‌توان گفت از بهترین ترجمه‌های این رمان‌ها را می‌توان با فارسی او خواند. زبانی نزدیک به آن سال‌ها ولی نه با پیچیدگی‌هایی که مخاطب نتواند آن را بفهمد و از آن دور شود، به شکلی روان و نزدیک به شخصیت‌های رمان و همین‌طور بدون احساس‌کردن ردپای ترجمه که کمک می‌کند خوانندۀ رمان بیشتر غرق در داستان شود تا درگیری با کلمات و جمله‌ها از ویژگی‌های مهم ترجمه‌های اوست. بلند‌های بادگیر با ترجمۀ رضا رضایی، مانند دیگر آثارش، به تجربه‌ای شیرین در خواندن بدل شده است. آشنایی او با علوم انسانی و فلسفه و ترجمۀ آثاری از این دست نیز ترجمه‌های او را عمیق‌تر کرده است. ترجمۀ آثار خواهران برونته، جین اوستین و جرج الیوت از کارهای مهم و ارزشمند او از نویسندگان زن در ادبیات جهان است. از میان ترجمه‌های بسیار زیاد و مهم رضا رضایی می‌توان به این رمان‌ها اشاره کرد: رومولا، میدل مارچ، منسفیلد پارک، جین ایر، پنین، عقل و احساس، گتسبی بزرگ، غرور و تعصب، و آدام بید.

کتاب بلندی های بادگیر برای چه کسانی مناسب است؟

رمان بلندی های بادگیر را به دوست‌داران ادبیات کلاسیک، داستان‌های عاشقانه و روان‌کاوانه، همین‌طور کسانی که علاقه‌مند به ادبیات گوتیک و روایت‌های رازآلوده هستند پیشنهاد می‌کنیم.