کتاب «تائو ت چينگ» اثر لائو تزو
کتاب طريقت و راهنماي هنر زندگي و خرد ناب. کتاب «تائو تِ چينگ» از مهمترين بخشهاي ميراث فرهنگ و انديشه کهن چيني است که البته اهميتي فراتر از تمدن چين دارد و تاثيرش در فرهنگهاي ديگر هم ديده ميشود.
چين داراي يکي از کهنترين تمدنهاي بشري است و در تاريخ قديم اين کشور چند جريان برجسته فکري و فرهنگي وجود دارد که يکي از آنها با عنوان مکتب تائو شناخته ميشود. کتاب «تائو تِ چينگ» اثر محوري آيين تائو به شمار ميرود.
کتاب «تائو تِ چينگ» به عنوان کتابي شناخته ميشود که اوج انديشه و عرفان چيني در آن بازتاب يافته و در تاريخ فکري چين اثري کمنظير به شمار ميرود. اين کتاب متني عرفاني با نظمي عالي است و انديشمندان بسياري بر آن شرح و تفسير نوشتهاند.
کتاب «تائو تِ چينگ» اثري کمحجم است و درونمايه کلياش را ميتوان متافيزيک و اخلاق و وحدت وجود دانست.
از کتاب «تائو تِ چينگ» در سالهاي مختلف ترجمههايي به فارسي انجام شده و در برخي ترجمهها عنوان آن به صورت «دائو دِ جينگ» آمده است. يکي از ترجمههاي روان از اين کتاب توسط فرشيد قهرماني با عنوان «تائو تِ چينگ» منتشر شده است.
مروري بر کتاب «تائو تِ چينگ»
کتاب «تائو تِ چينگ» از عجايب به جا مانده از دوران قديم دانست. اين کتاب يک اثر فلسفي و ادبي کهن چيني است که در طول زمان در انديشه و زندگي چينيها و بسياري از ديگر ملتها اثرگذار بوده است.
کتاب «تائو تِ چينگ» داراي هشتاد و يک فصل است و آن را از دوران باستان به دو بخش يا دو کتاب تقسيم کردهاند و اين تقسيمبندي را ميتوان به قرن اول ميلادي نسبت داد. برخي معتقدند که تعداد فصول اين کتاب بيدليل نيست و تقسيمبندي آن نيز تصادفي انجام نشده است.
کتاب «تائو تِ چينگ» را فلسفه سياست هم ناميدهاند. از سوي ديگر، اين کتاب به عنوان اثري ادبي هم مورد توجه بوده و آن را شعر هم ناميدهاند اگرچه اين کتاب را به خصوص با معيارهاي امروزي نميتوان شعر دانست اما به هرحال در اين اثر ويژگيهاي شعري قابل مشاهده است.
کتاب «تائو تِ چينگ» مهمترين و اصليترين منبع آيين تائو است که يکي از کيشهاي باستاني چين است. تعاليم اين آيين نتيجه انديشهورزي متفکر بزرگ چين لائو تزو است.
آنطور که مترجم اثر هم توضيح داده، کتاب «تائو تِ چينگ» يا «دائو دِ جينگ» نوشتهاي کهن با قدمتي بيش از دو هزار سال است. اين متن کوتاه يکي از مهمترين پايههاي فرهنگ، تمدن و انديشهي چينيان و بسياري از کشورهاي شرق آسيا بهشمار ميرود و بسياري آن را روح و جان چينيان ميدانند.
تائو که به معناي «راه» و «طريقت» است، عصاره و مفهوم اصلي کتاب «تائو ت چينگ» و سرچشمه انديشه و مکتب تائوئيسم است.
متن کهن کتاب «تائو ت چينگ»، راز و رمزهاي بسياري دارد و در ترجمههاي مختلف، تفسيرها و برداشتهاي متفاوتي از آن بهدست آمده است. ترجمه فرشيد قهرماني از اين اثر بر اساس برگردان انگليسي استيون ميچل انجام شده که برداشتي سادهفهم و امروزي از متن اصلي دارد و اين ويژگي به برگردان فارسي هم راه يافته است.
در کتاب «تائو تِ چينگ» با دوري از تعصبات فلسفي، مجموعهاي از اصول مطرح شده که ديدگاه جديدي را در مورد واقعيت ترسيم ميکند و خوانندگان را دعوت ميکند تا سازوکار تزکيه خود را آغاز کنند.
همانطور که اشاره شد، تائو يا دائو در لغت به معناي راه يا جاده است اما تعريف تائو کاري است بسيار دشوار يا ناممکن چرا که در خود کتاب «تائو تِ چينگ» هم آمده که «تائويي که بتوان به زبان آورد، تائوي جاودان نخواهد بود. نامي که بتوان ذکر کرد، نامي ماندگار نخواهد بود. آنچه نميتوان برايش نامي نهاد، حقيقت جاويد است.»
در بخشي از کتاب «تائو تِ چينگ» ميخوانيم: «وقتي مردم برخي چيزها را زيبا ميدانند، چيزهاي ديگر زشت ميشوند. وقتي مردم برخي چيزها را خوب ميدانند، چيزهاي ديگر بد ميشوند. بودن و نبودن يکديگر را ميآفرينند. سخت و ساده يکديگر را پشتيبانند. بلند و کوتاه يکديگر را تعريف ميکنند. پستي و بلندي به يکديگر وابستهاند. قبل و بعد بهدنبال هم ميآيند. بنابراين فرزانه، بدون انجام دادن کاري عمل ميکند و بدون بهزبان آوردن کلمهاي آموزش ميدهد. اتفاقات رخ ميدهند و او به آنها اجازه رويدادن ميدهد؛ چيزها ناپديد ميشوند و او به آنها اجازه ازبينرفتن ميدهد. او دارا است، بدون آنکه مالک چيزي باشد. عمل ميکند، بدون آنکه انتظاري داشته باشد. وقتي کارش به پايان ميرسد، آن را فراموش ميکند. به همين دليل براي هميشه جاويد باقي ميماند».
درباره لائو تزو نويسنده کتاب «تائو تِ چينگ»
لادو دوز يا لائو تزو کسي است که نگارش متن کهن کتاب «تائو تِ چينگ» را به او نسبت ميدهند و دربارهاش گفتهاند که در حدود 600 سال پيش از ميلاد مسيح و همزمان با کنفوسيوس ميزيسته است. لائو تزو به معناي مرشد پير و يا استاد پير، لقبي بوده که به اين فرزانه چيني دادهاند. بر اساس مدارک تاريخي، او تاريخنگار و کتابدار دربار امپراتوري «جو» بوده و آنچه از او باقي مانده همين کتاب است که آن را راهنماي هنر زندگي و خرد ناب دانستهاند. همچنين در روايات آمده که لائو تزو به دليل روش زندگي ساده و هماهنگ با طبيعت، که همان پيام تائو است، عمري طولاني در حدود 160 تا 200 سال داشته است. در برخي شرححالهاي مربوط به لائو تزو آمده که او اهل روستاي چيو ژن در قريه لي هو سيان بود.
درباره ترجمه کتاب «تائو تِ چينگ»
کتاب «تائو تِ چينگ» با ترجمه فرشيد قهرماني در نشر مثلث منتشر شده است.
فرشيد قهرماني، متولد 1350، مترجم ايراني است. او کتابهاي زيادي به خصوص در زمينه موفقيت و روانشناسي و مهارتهاي زندگي ترجمه کرده است. «آموزش مهارتهاي زندگي»، «صميميت در بازاريابي چندسطحي» و «علم بازاريابي شبکهاي» برخي از ترجمههاي فرشيد قهرماني هستند.
