منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ
کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ»، با عنوان اصلي Monir: Works on Paper، شامل گفتوگوي هانس اولريش اُبريست، اِتل عدنان و فرانک اِستلا با منير شاهرودي فرمانفرماييان است. منير شاهرودي فرمانفرماييان را بيشتر با آينهکاريهايش ميشناسند. او اما در طراحي نيز چيرهدست بود و کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» بيشتر به همين وجه از هنر اين هنرمند معاصر ايراني، که در جهان نيز هنرمندي مطرح و شناختهشده است، اختصاص دارد.
در کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» بيش از هر چيز به طراحيهاي منير شاهرودي فرمانفرماييان، از جمله طراحيهاي او از گلها، پرداخته شده است.
در بخشي از گفتوگوي اين کتاب فرانک اِستلا، نقاش و مجسمهساز مطرح امريکايي که از دوستان نزديک منير شاهرودي فرمانفرماييان بوده است، حضور دارد.
با خواندن کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» با آثار و منابع الهام هنرمندي آشنا ميشويم که آثارش از يکسو ريشه در سنتهاي ايراني دارد و از سوي ديگر ريشه در هنر مدرن که فرمانفرماييان بهخوبي با آن آشنا بوده است.
کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» با تصاويري از آثار فرمانفرماييان همراه است.
مروري بر کتاب منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ
کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» با صحبت از تأثير سفر فرمانفرماييان به امريکا و زندگياش در اين کشور و تأثير دوران اقامت در امريکا بر بينش هنري او آغاز ميشود. فرمانفرماييان سفر به امريکا را جرقهاي در زندگي هنري خود ميداند، چرا که در همين سفر با هنر معاصر آشنا ميشود. او در کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» از دورههاي مختلف کاري خود سخن ميگويد و بهخصوص از طراحيهايش و از تجربههايي که بر اين طراحيها تأثير گذاشتند و از هم? آنچه باعث شد او سرانجام سبک شخصي خود را در نقاشي و کارهاي تجسمي پيدا کند.
فرمانفرماييان در بخشي از اين کتاب درباره سفرهايش به نقاط مختلف ايران و آشنايياش با سنتهاي ايراني و تأثيرپذيرياش از اين سنتها ميگويد: «دههي شصت ميلادي، در ايران بسيار سفر ميکردم، با عشاير گوناگون وقت ميگذراندم و از شهرهاي قديمي، آثار باستاني، کاخهاي دوران ساساني و مسجدها بازديد ميکردم. سفر کردن و الهام گرفتن از اين مکانها و انسانها حس بسيار خوشايندي داشت.»
اما منبع تأثير فرمانفرماييان در خلق آثار هنرياش تنها نقاشي و صنايع دستي و معماري سنتي ايران نبود. او از شعر مولانا نيز بسيار تأثير گرفته بود و کار طراحي کتابي را هم درباره مولانا براي ناشري در نيويورک انجام داد که چاپهاي دستي از ستارهها و آسمان را شامل ميشد. در کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» از اين کتاب نيز سخن رفته است.
کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» با ترجم? ارکيده درودي و با همکاري نشر نظر و نشر اورکا منتشر شده است.
درباره منير شاهرودي فرمانفرماييان
منير شاهرودي فرمانفرماييان، متولد 1301 در قزوين و درگذشته به سال 1398، نقاش و هنرمند تجسمي ايراني بود. هشت ساله بود که همراه پدرش، که به عنوان نماينده مجلس شوراي ملي انتخاب شده بود، به تهران آمد. پدرش طراح فرش بود و يک کارگاه قاليبافي را ميگرداند و البته اينها نه کار اصلي، بلکه جزو سرگرميهاي پدر بود. خودِ منير از کودکي نقاشي گل را دوست داشت و بعدها نيز گل به يکي از عناصر اصلي طراحيهايش بدل شد. تحصيلات دانشگاهياش را در دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران گذراند و بعد از آن به امريکا رفت. در امريکا در مدرس? طراحي پارسونز در رشت? تصويرسازي مُد و نيز در دانشگاه کرنل در نيويورک تحصيل کرد. کشيدن طرح پوشاک براي چند نشريه و نيز کارِ گرافيک تجاري و طراحي پوشاک براي فروشگاههاي بزرگ از جمله کارهايي بود که در امريکا به عنوان تصويرگر مد و گرافيست تجاري انجام ميداد. در همان دوره با گروهي از نقاشان و هنرمندان امريکايي، که امروزه از هنرمندان مهم و سرشناس تاريخ هنر به حساب ميآيند، آشنا شد. از جمله اين هنرمندان ميتوان به ويلم دکونينگ، جکسون پولاک، اندي وارهول و فرانک اِستلا اشاره کرد. فرمانفرماييان اما به آنچه در امريکا و از زندگي و کار و تحصيل در نيويورک آموخت بسنده نکرد. بعد از بازگشت به ايران به کندوکاو در فرهنگ بومي و مردمي و سنتهاي هنري کشور خود پرداخت و حينِ سفر به نقاط مختلف ايران مجموعهاي از آثار هنري سنتي ايراني جمعآوري کرد و بناهاي ايراني دوران باستان و دوران پس از اسلام را ديد. اينها همه بر کارش تأثير گذاشت و منبع الهام او شد و به ادغام هنر سنتي و مردمي ايراني با هنر مدرن در کارش انجاميد. فرمانفرماييان اينگونه سبک خاص خود را در هنرهاي تجسمي پديد آورد؛ سبکي مبتني بر اشکال هندسي و ريشهدار در سنت، اما در عين حال مدرن. او از هنرمندان متعلق به جنبش مينيماليسم هندسي به شمار ميآيد و هندسه و اشکال هندسي از ويژگيهاي اصلي آثار اوست.
فرمانفرماييان دوبار ازدواج کرد. يکبار با منوچهر يکتايي، نقاش و شاعر ايراني، و بار ديگر با ابوالبشر فرمانفرماييان که نام خانوادگياش نام هنريِ منير شد. منير شاهرودي فرمانفرماييان نخستين هنرمند ايراني است که آثارش در نمايشگاهي انفرادي در موزه گوگنهايم نيويورک به نمايش گذاشته شده است. او به خاطر يکي از نقاشيهاي انتزاعياش که در نخستين دوسالان? تهران به نمايش گذاشته شد مدال طلا دريافت کرد.
بعد از انقلاب به دلايلي بار ديگر به نيويورک رفت و مقيم آنجا شد. سالهايي را در نيويورک گذراند. در آن مدت کولاژ و کار طراحي فرش و پارچه انجام ميداد. پس از سالها دوري از ايران دوباره به کشورش برگشت و کارگاهي هنري داير کرد. اين بار تا پايان عمر در ايران ماند. بعد از انقلاب از او اثري حجمي به نام «آب روشنايي است» در «نمايشگاه باغ ايراني» به نمايش گذاشته شد و نيز تالاري دائمي به نام او در «باغ موزه نگارستان» افتتاح شد.
رتب? کتاب «منير شاهرودي فرمانفرماييان: آثار روي کاغذ» در گودريدز: 3 از 5.
