اندیشیدن به فلسطین (شب خیز) - جایگاه نظریه پردازی در فهم واقعیت های سرزمین اشغالی

مجموعه مقالاتي تئوريک درباره مسئل? فلسطين و اشغال آن. کتاب «انديشيدن به فلسطين: جايگاه نظريه‌پردازي در فهم واقعيت‌هاي سرزمين‌هاي اشغالي»، با عنوان اصلي Thinking Palestine، کتابي‌ست که در آن از دريچ? نظريات مختلف فلسفي، جامعه‌شناختي، سياسي و حقوقي به مسئل? فلسطين و اشغال اين سرزمين پرداخته شده است.
نويسندگان مقالات کتاب «انديشيدن به فلسطين» در اين کتاب، که ويراستار آن رونيت لنتين است، موضوع فلسطين را به‌ميانجي نظريات نظريه‌پردازان مختلف مورد بررسي و تحليل قرار داده‌اند. اما آنچه بيش از هر چيز در کتاب «انديشيدن به فلسطين» محوريت دارد، چنانکه در پيش‌گفتار دکتر سيد هادي برهاني بر ترجم? فارسي اين کتاب اشاره شده، نظري? وضعيت استثنايي جورجو آگامبن، نظريه‌پرداز ايتاليايي، است. کتاب «انديشيدن به فلسطين» در واقع زاده همايشي است که در سال 2006 در دانشگاه ترينيتي کالج دوبلين، با موضوع بررسي اوضاع فلسطين از منظر نظري? وضعيت استثنايي آگامبن، برگزار شد.
مقالات کتاب «انديشيدن به فلسطين» به‌قلم انديشمنداني از کشورهاي مختلف و متخصص در حوزه مطالعات فلسطين نوشته شده‌اند و در هم? آن‌ها رويکردي انتقادي به اشغال فلسطين وجود دارد.
متن اصلي کتاب «انديشيدن به فلسطين» اولين بار در سال 2008 منتشر شده است اما ترجم? فارسي اين کتاب، چنانکه فرهاد قربان‌زاده رَبَطي، در مقدمه‌اش بر اين ترجمه توضيح مي‌دهد، تنها دو فصل از اين کتاب را، که از نظر مترجم به‌لحاظ تئوريک جالب‌تر بوده، در بر دارد و بخش سوم آن در ترجم? فارسي نيامده است.

مروري بر کتاب «انديشيدن به فلسطين»
در کتاب «انديشيدن به فلسطين»، چنانکه پيش‌تر اشاره شد، آنچه محوريت دارد و حلق? اتصال تمام مقالات کتاب به يکديگر است، تحليل مسئل? فلسطين و اشغال آن از منظر نظري? وضعيت استثنايي جورجو آگامبن است؛ نظريه‌اي که بر طبق آن، در جوامع دموکراتيک گاه بحراني رخ مي‌دهد که به نقض دموکراسي در اين جوامع مي‌انجامد و باعث مي‌شود دولت‌ها، با اينکه دموکراسي در اين جوامع به‌صورت يک قانون درآمده، آن را نقض کنند. در چنين شرايطي، وضعيت استثنايي به‌نحوي توجيه‌گر اعمال خشونت و سرکوب و رفتارهاي غيردوکراتيک و ضدّ دموکراتيک از جانب دولت‌هايي مي‌شود که داعيه‌دار برقراري دموکراسي‌اند.
البته در مقالات کتاب «انديشيدن به فلسطين»، به‌جز نظري? وضعيت استثنايي آگامبن، پاي نظريات ديگر نيز در تحليل مسئل? فلسطين به ميان آمده است.
در بخشي از مقدمه‌اي که مترجم، با عنوان «فلسطين: از قانون تا خشونت»، بر ترجم? فارسي کتاب «انديشيدن به فلسطين» نوشته است، درباره اين کتاب و ويژگي آن مي‌خوانيد: «اين کتاب برخلاف بيش‌تر آثار منتشرشده در حوزه‌ي مطالعات فلسطين که معمولاً از رهيافت روابط بين‌الملل و تحليل‌هاي ديپلماتيک و سياسي به اين موضوع نزديک مي‌شوند، دريچه‌ي ديگرگونه‌اي براي فهم پروبلماتيک فلسطين مي‌گشايد. نويسندگاني که آثارشان در اين کتاب آمده است کوشيده‌اند با بهره‌گيري از ديدگاه‌هاي انديشمنداني مانند کارل اشميت، ميشل فوکو، جورجو آگامبن، فرانتس فانون، ادوارد سعيد، والتر بنيامين، هانا آرنت، جوديت باتلر و ديگران، خوانشي متفاوت از اکنونيت مسئله‌ي فلسطين ارائه دهند.
در اين کتاب با طيف وسيعي از ابزارهاي مفهومي از قبيل امر سياسي، تصميم‌گرايي، زيست‌سياست، شورش دانش‌هاي تحت انقياد، ضد تاريخ، وضعيت استثنايي، حيات برهنه، هوموساکر، خشونت ناب و مواردي از اين دست، موضوع اشغال استعماري فلسطين با رويکردي فلسفي، حقوقي و جامعه‌شناسانه بررسي شده است.»
ترجم? فارسي کتاب «انديشيدن به فلسطين» از مقدمه‌اي به نام «انديشيدن به فلسطين» به‌قلم رونيت لنتين، ويراستار و گردآورنده کتاب، و هفت مقاله تشکيل شده که هرکدام بخشي از کتاب را تشکيل مي‌دهند. اين هفت مقاله عبارتند از: «فلسطيني‌سازي نژادي» نوشت? ديويد تئو گولدبرگ، «مرگ‌سياست» نوشت? هُنيده غانم، «اردوگاه‌هاي آوارگان فلسطيني در لبنان» نوشت? ساري حنفي، «حبس و وضعيت استثنايي» نوشت? لاله خليلي، «گتوسازي فلسطيني‌ها» نوشت? آلينا کورن، «استمرار امر استتثنايي» نوشت? رائف زريق و «وضعيت سرکوب، وضعيت استثنايي نيست» نوشت? ايلان پاپه.
در بخشي از مقدم? رونيت لنتين بر کتاب «انديشيدن به فلسطين» مي‌خوانيد: «فلسطين نه در قالب دولت، بلکه به شکل سرزمين، موجوديت ملي و چه‌بسا دولتي در حال‌ شکل‌گيري، جايگاهي مرکزي در ديدگاه سياسي معاصر به خود اختصاص داده است. شايد دليل اصلي اين‌که "مسئله‌ي فلسطين" هميشه به‌عنوان بحثي فراتر و مستقل از ديگر مسائل سياسي معاصر مطرح مي‌شود موقعيت مرکزي "يهوديان" در غربِ پساهولوکاست و مرکزيت فلسطين به‌عنوان قلمروي باشد که "سرزمين مقدسِ" سه دين توحيدي لقب گرفته است؛ منتها شايد يکي ديگر از دلايل اهميت فلسطين اين واقعيت باشد که نزاع فلسطين به‌عنوان ماجراي ناتمام ادوار پيشين امپراتوري تلقي مي‌شود؛ يعني نزاع براي رسيدن به فلسطين آزاد در جرگه‌ي چپ‌هاي جهاني محبوبيت عام يافته، جزئي از فرهنگ عمومي شده و بر ويژگي‌هاي اين جرگه منضم شده است. فلسطين از نگاه ادوارد سعيد، روشن‌فکر معاصر فلسطيني، بيش از هر چيز يک آگاهي است؛ نوعي آگاهي مبتني بر منحصربه‌فرد بودنِ تاريخ فلسطين؛ تاريخي که به سبب ديالکتيکِ مواجهه‌ي تروماتيک خود با صهيونيسم، مسيري متفاوت از باقي جهان عرب طي کرده است.
اين رابطه‌ي ديالکتيکي، مسلّماً فلسطين را به مورد مطالعاتي منحصربه‌فردي بدل کرده است.»
کتاب «انديشيدن به فلسطين: جايگاه نظريه‌پردازي در فهم واقعيت‌هاي سرزمين‌هاي اشغالي» با ترجمه و مقدم? فرهاد قربان‌زاده رَبَطي و پيش‌گفتار دکتر سيد هادي برهاني در نشر شب‌خيز منتشر شده است.

درباره رونيت لنتين، ويراستار و گردآورنده کتاب «انديشيدن به فلسطين»
رونيت لنتين (Ronit Lentin)، متولد 1944، جامعه‌شناس سياسي، داستان‌نويس و نويسنده آثار غيرداستاني است. لنتين از فعالان و مدافعان آزادي فلسطين است.

رتب? کتاب «انديشيدن به فلسطين» در گودريدز: 3.80 از 5.