کتاب «دفترهاي زندان: دفتر سوم» با عنوان اصلي Prison notebook نوشتهي آنتوتيو گرامشي با ترجمهي اکبر معصوم بيگي و توسط انتشارات چرخ روانهي بازار نشر گرديده است.
دربارهي «دفترهاي زندان: دفتر سوم» نوشتهي آنتوتيو گرامشي
گرامشي زماني که در زندان بود، مجموعهاي از دفترچهها نوشت که طيف وسيعي از مسائل را پوشش ميداد. آنها دستاورد اصلي او هستند. صفحات دفترهاي گرامشي که بدون فکر چاپ نوشته شدهاند، اين علايق را در تاريخ و تاريخنگاري، نقش روشنفکران در جامعه، نظريه سياسي، فلسفه، آمريکاييگرايي و فورديسم، مذهب، آموزش، تحليل فرهنگي، ادبيات، فولکلور و زبانشناسي ثبت و آشکار ميکنند. دفتر سوم از دفترهاي زندان آنتونيو گرامشي در 1930 نوشته شده است. اين دوره براي گرامشي، که با وجود فشارهاي جسمي و عاطفي بسيار سنگين سلول زندان خود را در توري دي باري عملاً به کارگاهي فکري مبدل کرده بود، دورهي فعاليتي شديد بود؛ افزون بر نوشتن تأملات خود در باب موضوعهاي گوناگون و يادداشتبرداري از شمارههاي گذشتهي نشريههاي ادواري، که از هنگام زنداني شدنش در ميلان به دستش ميرسيد، همچنين به ترجمهي گزينهي کوچکي از نوشتههاي کارل مارکس از آلماني به ايتاليايي ميپرداخت. با اين همه، با وجود ناهمگوني مواد و مايههاي مندرج در اين دفترها، رگههاي معيني از پژوهشهاي چند جهتي گرامشي، در قياس با رگههاي ديگر، برجستگي نمايانتري دارد. در اين ميان، خاصه يادداشتهايي مهم و برجستهاند که به جنبههاي گوناگون مسئلهي روشنفکران، فرهنگ مردمي و عامهپسند به ويژه ادبيات و روزنامهنگاري، تاريخ ايتاليا، آمريکاگرايي و کليساي کاتوليک، هم به عنوان نهادي مذهبي و هم به مثابهي يک نيروي سياسي-ايدئولوژيکي سترگ، اشاره دارند. آنچه با اين رگههاي اصلي پيوند دارد يادداشتهايي است دربارهي موضوعهاي ناهمگوني چون رنسانس، نهضت اصلاح ديني، زبان و زبانشناسي، تاريخ نظامي و ديپلماسي و نيز بسياري از مدخلها که زير عنوان مکرر «گذشته» و «حال» پديدار ميشوند.
او در دوران زندان بيش از سي دفتر و سه هزار صفحه تاريخ و تحليل نوشت. اگرچه به صورت غيرسيستماتيک نوشته شده است، دفترچههاي زندان به عنوان يک کمک بسيار اصلي به نظريه سياسي قرن بيستم در نظر گرفته مي شود. گرامشي از منابع مختلف، نه تنها مارکسيستهاي ديگر، بلکه متفکراني مانند نيکولو ماکياولي، ويلفردو پارتو، ژرژ سورل و بنديتو کروچه، بينشهايي به دست آورد. يادداشتهاي او طيف وسيعي از موضوعات را شامل ميشود، از جمله تاريخ ايتاليا و ناسيوناليسم، انقلاب فرانسه، فاشيسم، تيلوريسم و فورديسم، جامعه مدني، فولکلور، مذهب و فرهنگ عالي و عامه. اين دفترها در دهه 1930 به صورت قاچاق از زندان خارج شدند. اولين نسخه در سال 1947 منتشر شد، و چند ماه بعد برندهي جايزه شد. اعطاي جايزه ويارجو پس از مرگ گرامشي با يادبودي از مجلس مؤسسان ايتاليا در 28 آوريل 1947 همراه شد. اولين ترجمه به انگليسي در دهه 1970 توسط شاعر و فولکلور اسکاتلندي هاميش هندرسون چاپ شد. جلد سه شامل دفترچههاي 6، 7 و 8 است که در آن گرامشي مفاهيم خود را از هژموني، جامعه مدني و دولت توسعه ميدهد. به طور گسترده در مورد رنسانس، اصلاحات، و فلسفه سياسي ماکياولي تأمل ميکند. و انتقاد شديدي از شيوههاي فرهنگي و سياسي فاشيسم ارائه ميدهد. تحليل دقيق پوزيتيويسم و ايدهآليسم، فلسفه پراکسيس گرامشي و برداشت ماترياليسم تاريخي را به وضوح نشان ميدهد. همچنين مشاهدات گستردهي نويسنده در مورد مقالات و کتابهاي خوانده شده در دوران زندان است. از دفترهاي گرامشي به ترتيب موضوعي به صورت گزينههايي همراه با حواشي با عنوان گزينههاي ديگري از دفترهاي زندان با ترجمه و ويرايش درک بوتمن موجود است. (مينياپوليس انتشارات دانشگاه مينه سوتا، 1995) انتشار نوشتههاي پيش از زندان ويراستهي ريچارد بلامي و ترجمهي ويرجينيا کاکس (نيويورک انتشارات دانشگاه کيمبريج 1994) به طور چشمگيري بر پيکرهي آثار پيش از زندان گرامشي به زبان انگليسي افزود خوانندگان ايتاليايي ميتوانند مواد و منابع ارزشمندي را که پرتويي بر زندگي و آثار گرامشي ميافکنند در ويراستي از نامههاي مبادله شده ميان پييرو سرافا و تاتيانا شوخت بيابند که تاتيانا به نوبهي خود آنها را در نامههاي خود به گرامشي رونويسي کرده بود؛ اين مجلد که با مقدمه و يادداشتهاي جاندار و درخور توجه والنتينو جراتانا همراه است با عنوان زير منتشر شده است: نامههايي به تانيا براي گرامشي (رم)، انتشارات ري اونيتي.
دربارهي آنتونيو گرامشي نويسندهي کتاب «دفتر هاي زندان: دفتر سوم»
آنتونيو گرامشي (1891-1937) به طور گستردهاي به عنوان اصيلترين متفکر سياسي در مارکسيسم غربي و يک شخصيت روشنفکر برجسته در سراسر جهان تجليل ميشود. گرامشي که در سال 1926 توسط رژيم فاشيست ايتاليا دستگير و زنداني شد، قبل از اينکه به طور کامل آزادي خود را به دست آورد، درگذشت. با اين وجود، او در دفترچههاي زندان خود، هزاران تأمل درخشان را در مورد طيف فوقالعادهاي از موضوعات ثبت کرد و ميراث فکري ماندگاري را به وجود آورد. دفترچههاي زندان چند جلدي انتشارات دانشگاه کلمبيا تنها نسخهي کامل انتقادي از نوشتههاي اصلي آنتونيو گرامشي به زبان انگليسي است. متن يکپارچه دفترچهها به خوانندگان امکان دسترسي مستقيم نه تنها به ايدههاي تأثيرگذار گرامشي، بلکه همچنين به کارگاه فکري که آن ايدهها در آن شکل گرفته شدهاند، ميدهد. يادداشتهاي گسترده، خوانندگان را از طريق مجموعهي تأملات فوقالعاده گرامشي در مورد طيف دايرهالمعارفي از موضوعات راهنمايي ميکند. گرامشي بيشتر به خاطر تئوري هژموني فرهنگياش شناخته ميشود، که توصيف ميکند چگونه دولت و طبقه سرمايهدار حاکم ـ بورژوازي ـ از نهادهاي فرهنگي براي حفظ قدرت در جوامع سرمايهداري استفاده ميکنند. به نظر گرامشي، بورژوازي با استفاده از ايدئولوژي به جاي خشونت، نيروي اقتصادي يا اجبار، فرهنگ هژمونيک را توسعه ميدهد. او همچنين تلاش کرد تا از جبر اقتصادي انديشه مارکسيستي ارتدوکس جدا شود و از اين رو گاهي به عنوان يک نئومارکسيست توصيف ميشود. او درک انسانگرايانهاي از مارکسيسم داشت و آن را فلسفه پراکسيس و تاريخگرايي مطلق ميدانست که فراتر از ماترياليسم سنتي و ايدهآليسم سنتي است. از جمله کتابهاي او ميتوان به: گرامشي و انقلاب، انتشارات چشمه و کتاب عليه فاشيسم، انتشارات نيماژ اشاره کرد.
دربارهي اکبر معصوم بيگي مترجم کتاب «دفترهاي زندان: دفتر سوم»
علياکبر معصومبيگي مترجم و نويسنده شهير که مدتي نيز در زنداني بوده است. حوزهي تخصصي ترجمههايش، ادبي است. ولي در حوزههاي نقد ادبي، تاريخ و سياست هم کتابهايي را ترجمه کرده است. او عضو کانون نويسندگان ايران است. از جمله ترجمههاي او ميتوان به: جستارهايي دربارهه توماس مان، جرج لوکاچ، انتشارات نگاه و کتاب دموکريتوس، پل کارتلج، نشر آگه اشاره کرد.
