اشباح داروین

معرفی کتاب

رمان اشباح داروین نوشت? آریل دورفمن  آمیزه‌ای از تاریخ و تخیل. رمان اشباح داروین یک رمان انتقادی با نگاه به موضوع کشف امریکا و عواقب هولناک آن برای بومیان این قاره است و نیز روایتی از رابط? میان نظری? تکامل داروین با سرنوشت بومیان استعمارشده. آریل دورفمن در کتاب اشباح داروین تاریخ، خاطره‌نگاری و فانتزی و تخیل را باهم می‌آمیزد و از خلال رمانی با مایه‌های رئالیسم جادویی، کشف امریکا و پیامدهای آن را از منظر ستم‌کشان و حذف‌شدگان و مطرودان روایت می‌کند. کتاب اشباح داروین یک رمان چندصداییِ خواندنی از نویسنده‌ای‌ست که در آثارش همواره به موضوع خیر و شر نظر دارد و در اشباح داروین نیز، از خلال طرح مسئل? استعمار، به همین موضوع پرداخته است. متن اصلی رمان اشباح داروین اولین بار در سال 2018 منتشر شده است.  مروری بر رمان اشباح داروین آریل دورفمن در کتاب اشباح داروین به مسئل? بومیان امریکا و ظلمی که پس از کشف این قاره به آن‌ها شده و تجربه‌های هولناک آن‌ها، به‌واسط? این کشف، پرداخته است و همچنین به تأثیر نظری? داروین بر سرنوشت بومیان. نقط? آغاز رمان اشباح داروین یازدهم سپتامبر سال 1981 میلادی است، اما رمان به این دور? زمانی محدود نمی‌ماند و نویسنده ما را با خود به گذشته‌ای دور، در قرن نوزدهم میلادی، می‌برد؛ گذشته‌ای که بر اکنون شخصیت اصلی رمان «اشباح داروین» تأثیر گذاشته است. در اشباح داروین داستان مردی را می‌خوانیم که در روز تولد چهارده‌سالگی‌اش، در یازدهم سپتامبر سال 1981، با عکسی مواجه می‌شود که پدرش آن را با دوربین پولاروید از او می‌گیرد. در عکس اما تصویر شخصی دیگر ظاهر می‌شود. این شخص کیست و چه نسبت و رابطه‌ای با پسرک دارد؟ این پرسشی‌ست که سرانجام شخصیت اصلی رمان «اشباح داروین» و معشوق? او را به سفری پرماجرا به قرن نوزدهم میلادی می‌کشاند. رمان اشباح داروین رمانی دربار? جستجوی هویت در متن تاریخ استعمار و ستم استعمارگران بر استعمارشدگان است و کندوکاوی در عواقب استعمار و بحران‌های بنیادینی که استعمار پدید آورده است.دورفمن در کتاب اشباح داروین صدای حذف‌شدگان تاریخ استعمار را به متن رمان احضار کرده است. این رمان متشکل از صداهای گوناگونی‌ست که هریک وجهی از ماجرای تلخ استعمار را نمایان می‌کنند و در کنار یکدیگر داستانی پرماجرا را می‌سازند. در رمان اشباح داروین همچنین، چنانکه پیش‌تر نیز اشاره شد، نقط? تلاقی استعمار و نظری? داروین دربار? تکامل و تأثیر این‌ها بر سرنوشت بومیان امریکا به نمایش گذاشته شده است. این‌گونه است که پای بخش‌هایی از خاطرات چارلز داروین نیز در این رمان به میان می‌آید. در بخشی از رمان اشباح داروین می‌خوانید: «پدرم می‌خواست با پولاروید آن لحظ? خوشبختی خانوادگی را جاودانه کند، پولارویدی که خودش اختراع کرده و با حضورِ ستار? سینما، جیمز گارنر، به میلیون‌ها تماشاگر تلویزیون معرفی کرده بود. کلیک! همین. یک کلیکِ دوربین که هستیِ مرا دو نیم می‌کند. قبل از کلیک و بعد از کلیک. پیامدهایش را دقیق یادم هست. یک لحظه بعد از آن، که پدرم با شوق رولِ عکس فوریِ سلولوئیدی را تحویل گرفت و بقی? ما را کنار زد و منتظر ظهور عکسی شد که همواره چون شبحی از میان ماد? خاکستری برمی‌خاست. همه‌اش همین، همان حال که مادرم با تب‌وتاب بی‌مانندش مرا می‌بوسید و بغل می‌گرفت و برادرهایم آواز مسخر? تولدت مبارک می‌خواندند و آرزوهای خوب می‌کردند که قرار بود برای هرکسی روی زمین برآورده شود، جز من. وای از چهر? پدرم. جوری خیره مانده بود به آن دملِ چرکی شبیه من روی عکس پولاروید که انگار شیطانِ مجسم بود. که بود، واقعاً هم بود، و من تا سال‌ها خیال می‌کردم خود شیطانِ مجسم است. اما به چشم‌های خودش اعتماد نداشت و زیر لب می‌گفت نه، نه، نه. بعد مدرک جرم را در جیبش چپاند و جوری در جیب مچاله‌اش کرد که انگار جای عکس، کرمی زهرآلود بود.»  دربار? آریل دورفمن، نویسند? رمان اشباح داروین  ولادیمیرو آریل دورفمن (Vladimiro Ariel Dorfman)، متولد 1942، داستان‌‌نویس، نمایشنامه‌نویس، جُستارنویس، استاد دانشگاه و فعال حقوق بشر آرژانتینی – شیلیایی – امریکایی است. دورفمن متولد آرژانتین است اما او را بیشتر به‌عنوان نویسنده‌ای شیلیایی می‌شناسند. کودکی او تا دوازده‌سالگی در امریکا گذشت و بعد از آن همراه خانواده‌اش به شیلی رفت. دورفمن، که در زمان کودتای پینوشه و سقوط دولت سالوادور آلنده مشاور فرهنگی آلنده بود، با وقوع کودتا و برقراری حکومت وحشت در شیلی مجبور به ترک آن‌جا شد. مدتی در فرانسه ماند و بعد به هلند و سپس امریکا رفت. دورفمن اکنون مُقیم امریکا و استاد ادبیات دانشگاه دوک در کارولینای شمالی است. زندگی تحت حکومت پلیسی و استبدادی یکی از درونمایه‌های آثار آریل دورفمن است. او خود چنین زندگی‌ای را تا مغز استخوان تجربه کرده و نویسنده‌ای با دغدغه‌هایی سیاسی است. از آثار آریل دورفمن می‌توان به کتاب‌های «مرگ و دختر»، «اعتماد»، «آلِگرو»، «خلوت پیکاسو»، «شورش خرگوش‌ها»، «شکستن طلسم وحشت: محاکم? شگفت‌انگیز و پایان‌ناپذیر ژنرال آگوستو پینوشه» و «بیوه‌ها» اشاره کرد. نمایشنام? «مرگ و دختر» آریل دورفمن دستمای? اقتباس سینمایی نیز قرار گرفته و رومن پولانسکی فیلمی به همین نام براساس آن ساخته است.  دربار? ترجم? فارسی رمان اشباح داروین رمان اشباح داروین با ترجمه و مقدم? فرزانه دوستی در نشر خوب منتشر شده است. فرزانه دوستی، متولد 1359، مترجم ایرانی است. از ترجمه‌های او می‌توان به کتاب‌های «حکایت بانوی آزرده»، «فِریای هفت جزیره»، «مبانی نشانه‌شناسی»، «دوران طلایی» و «شب‌های وحشی» اشاره کرد.