قهرمان فروتن

قهرمان فروتن
ماريو بارگاس يوسا
منوچهر يزداني
ناشر: چشمه

کتاب «قهرمان فروتن» اثر ماريو بارگاس يوسا
رماني طنزآميز با ويژگي‌ ملودرام و ساختاري پندارگونه همراه با شخصيت‌هاي تخيلي و چند روايت موازي. کتاب «قهرمان فروتن» اثر ماريو بارگاس يوسا داستاني است با روايتي چندوجهي که در طول آن شخصيت‌هاي مختلف به هم مرتبط مي‌شوند و خواننده را در تعليقي هيجاني تا پايان داستان با خود همراه مي‌کنند.
کتاب «قهرمان فروتن» نخستين‌بار در سپتامبر 2013 در مادريد و توسط انتشارات آلفاگوارا منتشر شد. ترجمه فارسي اين کتاب نيز بر اساس همين چاپ انجام شده است.
يوسا پيش‌تر و در سال 2010 نوبل ادبيات را به دست آورده بود و در زمان انتشار اين رمان در اوج شهرت و محبوبيت به سر مي‌برد. رمان «قهرمان فروتن» بلافاصله پس از انتشار با استقبال فراوان خوانندگان اسپانيا و کشورهاي اسپانيايي‌زبان و منتقدان روبرو شد.
کتاب «قهرمان فروتن» مثل ديگر آثار يوسا به زبان‌هاي متعددي ترجمه شده و در نسخه‌هاي فراواني در سراسر جهان به فروش رفته است.

مروري بر کتاب «قهرمان فروتن»
ماجراهاي کتاب «قهرمان فروتن» در پرو مي‌گذرد و وقايع و جريان‌هاي اجتماعي معاصر اين کشور بستر روايت داستان را شکل داده‌اند. يوسا به خصوص به شمال کشور پرو که گروه‌هاي مافيايي در آنجا نفوذ زيادي دارند و فساد گسترده‌اي بر آن حاکم است توجه داشته است.
مترجم فارسي کتاب «قهرمان فروتن» در يادداشت ابتداي‌اش به بعضي نکات مربوط به ترجمه اين اثر اشاره کرده و به جز اين، رمان پيشگفتاري هم دارد که در آن به برخي از مهم‌ترين وجوه داستان اشاره شده است. در اين پيشگفتار از جمله به اين نکته اشاره شده که ما در رمان «قهرمان فروتن» با دو خصلت درهم‌تنيده روبرو هستيم: از يک‌سو حس نياز دوران خاکستري کنوني به آدمي عادي است که به برکت عملي قهرمانانه بدرخشد؛ از سوي ديگر غناي زبان اسپانيايي است که با زيرساخت پرظرفيت خود امکان پيوند ميان صدها ميليون نفر را در طرفين اقيانوس اطلس ميسر مي‌سازد؛ زباني با گويش‌هاي گوناگون و اصطلاحات و عباراتي که بعضي کشورها ابداع و در زبان جاري مي‌کنند و بعضي ديگر شناختي از آن‌ها ندارند.
در ظاهر به نظر مي‌رسد طرحي که يوسا در کتاب «قهرمان فروتن» با حرکت موازي دو داستان آغاز کرده است هيچ‌گاه به همرگرايي نمي‌رسند اما او با چيره‌دستي در به کار بردن شگردهاي داستاني، دو جاده جداگانه را به شاهراهي يگانه تبديل کرده است.
از يک نظر مي‌شود گفت که موضوع رمان «قهرمان فروتن» داستان بازرگان محتاطي است که مورد تهديد مافيا قرار گرفته است اما ظاهرا پس از شروع کار روي اين موضوع، اين فکر به ذهن يوسا آمده که روايت را با قدري تضادهاي طنزآميز بين شخصيت‌ها بياميزد تا دلپذيرتر شود. تضاد بين دو شخصيت، دو خانواده، دو دنيا، دو شهروند، دو گروه اجتماعي و...
يکي ديگر از ويژگي‌هاي رمان «قهرمان فروتن» ظهور مجدد شخصيت‌ها و قهرمانان شناخته شده دنياي ادبي يوسا و بازيگران ديگر آثارش است که وارد صحنه اين رمان مي‌شوند. يوسا در جايي درباره اين ويژگي کتاب «قهرمان فروتن» گفته است: «شخصيت‌هايي هستند که ناپديد نمي‌شوند، تاريخ محو مي‌شود ولي آنها در خاطر مي‌مانند و در شروع داستاني ديگر خود را مي‌رسانند؛ گويا مي‌گويند در طول اين مدت من نقشي نداشتم. اين‌جا آماده‌ام. اشتباهت را جبران کن. دوباره از من استفاده کن. از تمام آنچه در وجودم دارم بهره‌مند شو...».
يوسا در ابتداي رمان «قهرمان فروتن» جمله‌اي از بورخس نقل کرده است: «وظيفه زيباي ما اين است که پنداريم يک هزارتويي هست و يک نخ.» با نگاهي به اين جمله به نظر مي‌رسد که اگرچه داستان کتاب «قهرمان فروتن» به پايان مي‌رسد اما ما همچنان حس مي‌کنيم که نويسنده قادر است همچنان روايت را ادامه داده و تا بي‌نهايت آن را ادامه دهد.
در بخشي از کتاب «قهرمان فروتن» مي‌خوانيم: «احساس مي‌کرد تمرکزش را از دست داده و نمي‌تواند تصميم بگيرد، اما از يک چيز مطمئن بود؛ اين‌که امکان نداشت به هيچ دليلي و در هيچ شرايطي يک سِنت هم به اين راهزنان بدهد. فِليسيتو يک‌بار ديگر در زندگي، مانند هميشه، حرف‌هاي پدرش را قبل از مرگ به خاطر آورد؛ پسرم! هيچ‌وقت اجازه نده کسي در زندگي لگدمالت کند، اين توصيه تنها ارثيه‌اي است که به تو مي‌رسد. او نيز اين توصيه را به کار بست و هيچ‌وقت اجازه نداد که لگدمالش کنند. حالا با نيم‌قرن و خُرده‌اي سن، ديگر پيرتر از آن بود که بخواهد عادتش را عوض کند. چنان غرق اين افکار بود که در پياده‌رو به خوآکين راموسِ نوازنده تعظيم کرد و قدم‌هايش را تند کرد؛ ديگر مواقع مکثي مي‌کرد تا با اين ياغي کله‌شق خوش‌وبشي کند که شب را در پياله‌فروشي صبح کرده بود و با آن چشمان براق و عينک تک‌چشمي‌اش بزش را که غزال مي‌ناميد، به خانه مي‌برد.»

درباره ماريو بارگاس يوسا نويسنده کتاب «قهرمان فروتن»
ماريو بارگاس يوسا نويسنده، منتقد و روزنامه‌نگار مشهور پرويي و از مهم‌ترين چهره‌هاي ادبيات امريکاي لاتين است که در سال 2010 برنده جايزه نوبل ادبيات شد. يوسا در سال 1936 در آرکيپاي پرو متولد شد. با جدايي پدر و مادر، او نزد خانواده مادري‌اش ‌ماند که خانواده‌اي نيمه‌اشرافي بودند. به دليل ماموريت‌هاي اين خانواده، يوسا مدتي همراه با آنها به بوليوي مي‌رود و سپس دوباره به پرو برمي‌گردد. پس از آن، بخش عمده‌اي از زندگي يوسا در اروپا سپري شده اما با اين‌حال او ارتباطش با پرو را نيز هميشه حفظ کرده است. يوسا اولين مجموعه داستاني‌اش را با عنوان «رهبران» در سال 1959 منتشر کرد. يوسا نويسنده پرکاري است و بخش عمده‌اي از آثارش شامل رمان‌هايي است که در سال‌هاي مختلف نوشته است و در آنها به مسايل مختلفي از جمله تاريخ و حکومت‌هاي امريکاي لاتين پرداخته است. «سور بز»، «گفتگو در کاتدرال»، «روياي سلت»، «جنگ آخر زمان»، «چه کسي پالومينو مولرو را کشت؟»، «مرگ در آند» و «قهرمان عصر ما» برخي از آثار يوسا است که به فارسي ترجمه شده است.

درباره ترجمه کتاب «قهرمان فروتن»
کتاب «قهرمان فروتن» با ترجمه منوچهر يزداني در نشر چشمه منتشر شده است.
منوچهر يزداني، متولد 1324، مترجم ايراني است. او در سال‌هاي اخير مقالات زيادي از يوسا ترجمه کرده و در نشريات منتشر کرده است. به جز کتاب «قهرمان فروتن» او کتاب ديگري هم از يوسا با عنوان «در ستايش ادبيات» به فارسي برگردانده که شامل گزيدهاي از مقاله‌ها، سخنراني‌ها و مصاحبه‌هاي يوسا است.