بودنبروک ها - زوال یک خاندان

معرفی کتاب بودنبروک ها، اثر توماس مان، ترجمه علی اصغر حداد

توماس مان رمان بودنبروک ها را زمانی نوشت که در دهه بیست‌سالگی زندگی‌اش بود و هنوز تجربه‌های کافی کسب نکرده بود و کارش به‌عنوان یک نویسنده حرفه‌ای برای مخاطب ادبیات شناخته‌شده نبود. اما رمان را جوری نوشته است که انگار سال‌ها در این جهان زندگی کرده و تمام اتفاقات را خودش از سر گذرانده و از تجربه‌های آدمی برمی‌آمده که روابطی گسترده داشته و جهان را به‌شدت خوب مشاهده کرده و شنیده. برای همین می‌توان آن را یک شاهکار ادبی دانست. رمانی که در شروع ممکن است به نظر سخت برسد، اما روند آرام و زیبایش چنان شبیه به زندگی است و جوری هر‌کس ممکن است خودش را در آن پیدا کند یا آینه‌ای در برابر زندگی‌اش باشد که بعد از گذر از فصل اول، تازه متوجه آنچه در شروع اتفاق افتاده می‌شود.

عنوان فرعی کتاب زوال یک خاندان است و رمان واقعا همین است. داستان چهار نسل از خانواده بودنبروک، عشق‌ها و روابطشان، جوانی و پیری‌شان، جدایی‌ها و مرگ‌های تلخشان و قهرمانانی که یک نفر نیستند و در برگیرنده چندین نسل و انسان‌اند. می‌توان این رمان را یک روند انسان‌شناسانه توصیف کرد. قصه ای لطیف و نرم از زندگی واقعی. آنچه واقعا هر کداممان از سر می‌گذرانیم، احساس‌هایمان، انتخاب‌هایمان، تراژدی‌ها و تلخی‌هایمان، شورها و اندیشه‌ها و رؤیاهایمان. شاید دقیق‌ترین توصیف این رمان همین باشد که کتاب بودنبروک‌ ها به معنی واقعی چیزی درباره زندگی است.

درباره کتاب بودنبروک ها

زمانی که ناتورالیسم کارش را با رمان‌های امیل زولا در ادبیات شروع کرد و به جریان افتاد، شاید تصور نمی‌کرد که روزی ختم به رمان بزرگی مانند داستان بودنبروک ها شود. کتابی که درست است از ناتورالیسم بهره‌های بسیاری گرفته و آن را در میان این مکتب ادبی می‌گنجانند، اما طبیعت‌گرایی‌اش بسیار با افراط فاصله دارد. توماس مان روند یک زندگی را ساخته ولی آنچنان شبیه به انسان امروز و با کندوکاو در درونش که با جهان گاه چرک‌تاب یا افراطی ناتورالیسم فاصله‌هایش را حفظ کرده. علی اصغر حداد، مترجم این اثر، در مقدمه کتاب آورده که تفکر مکتب دکادنس یا انحطاط نیز در داستان بودنبروک‌ها وجود دارد. مکتب انحطاط محصول جریانی بعد از ناتورالیسم است و مربوط به اوایل قرن بیستم که در آن تنهایی، انزوا، زوال اجتماعی و شخصی، مرگ، فرورفتن در رؤیای غمگین و خاموشی از مفاهیم برجسته‌اش هستند. رد‌پای این مفاهیم را می‌توان در این اثر توماس مان به‌خوبی مشاهده کرد.

رمان بودنبروک‌ ها با راوی سوم شخص نوشته شده. ماجرا از یک مهمانی باشکوه و بزرگ شروع می‌شود و بعد به‌نرمی روندی رو به ویرانی می‌گیرد. تک‌تک شخصیت‌هایش زندگی‌های فروپاشیده‌ای را تجربه می‌کنند و توماس مان با دقت و با جزئیات فراوان و زیبا شرح تمامی این روند را برایمان تعریف می‌کند. انگار با گذر زمان از آن مهمانی پرشکوه و رنگارنگ دیگر چیزی نمی‌ماند، چهره‌ها و آرایش‌ها به مرور می‌ماسند و رنگ‌ها رو به خاکستری می‌روند و احساس‌ها تلخ می‌شوند و روابط از هم می‌گسلد و مرگ جای همه‌چیز را می‌گیرد: مرگ جسم یا روح.

ویژگی‌هایی که کتاب بودنبروک ها را به اثری شاخص تبدیل می‌کنند کم نیستند، اما به قول خود توماس مان ژرف‌ترین محتوای آن روان‌شناسی زندگی‌ای است که توش و توان خود را از دست داده.

خلاصه کتاب بودنبروک ها

رمان بودنبروک ها در بیست و دو سالگی توماس مان نوشته شد و او از زندگی پدرانش و خانواده خود بهره‌های بسیاری گرفت و ماجراهایی در این رمان هستند که از واقعیت زندگی او می‌آیند.

این کتاب سرگذشت خانواده‌ای ثروتمند به نام بودنبروک را تعریف می‌کند که به مرور چهار نسل از این خانواده زندگی‌شان روایت و به فروپاشی و مرگ می‌انجامد. آن‌ها که از پدرشان ارثیه‌ای بزرگ به دست آورده‌اند و تاجر و کارخانه‌دارند، با مرگ پدر نمی‌توانند به‌درستی مسئله مالی خانواده را هدایت کنند. از طرفی ازدواج‌های ناموفق دختر خانواده هم زندگی خودش و هم بخشی از زندگی برادر و مادرش را از هم می‌پاشد. برادر بزرگ‌تر تنها می‌ماند و همسر و فرزندش را از دست می‌دهد. مرگ مادر نیز یک تراژدی برای خانواده به بار می‌آورد و برادر کوچک‌تر هم با مهاجرت و تصمیمات جدید و انتخاب یک زندگی متفاوت حاضر نیست زحمت و دردسر به دوش کشیدن ارثیه پدری و خانوادگی را به خود بدهد.

تمامی این داستان‌ها در هر فصل با جذابیتی خاص و ماجراجویی‌های فراوان روایت می‌شوند، اما آنچه در آن‌ها تغییر نمی‌کند توصیف روند زندگی و مشاهده و نوشتن از گذر زمان است که به مرور همه‌چیز را متفاوت می‌کند و به فروپاشی و مرگ می‌کشاند. فرازوفرودهای داستانی در این رمان مانند آثار کلاسیک نیست و شاید بتوان آن را یک روایت مدرن درباره گذر زمان و زندگی دانست.

درباره نویسنده کتاب بودنبروک ها، توماس مان

توماس مان در 1875 در آلمان متولد شد و در 1955 بر اثر بیماری قلبی از دنیا رفت. او پس از مرگ پدرش همراه خانواده به مونیخ مهاجرت کرد و در آنجا با ادبیات و هنر آشنا شد و در دانشگاه تاریخ هنر و ادبیات خواند و پس از مدتی نوشتن را شروع کرد چراکه برادر بزرگ‌ترش، هاینریش مان، نیز می‌نوشت و تحت‌تأثیر برادرش قرار گرفته بود. او بعد از مدتی با دیدگاه‌های سیاسی برادرش مخالفت کرد و به همین دلیل از یکدیگر فاصله گرفتند.

توماس مان بر ضد جنگ و بر خلاف حذب ناسیونال سوسیالیسم بود که باعث قدرت گرفتن هیتلر شد و برای همین هم در آلمان تحت تعقیب قرار گرفت و مجبور به مهاجرت اجباری از آلمان به آمریکا شد. اما در آمریکا نیز بعد از جنگ جهانی دوم با اتهام دفاع از استالین مورد تعقیب دوباره قرار گرفت و تصمیم گرفت به سوئیس برود. کشوری که تا پایان عمر در آنجا زندگی کرد. زندگی پرفرازونشیب او به‌خاطر گذراندن دو جنگ جهانی و مصائب سیاسی و مهاجرت‌های اجباری دستخوش تلخی‌ها و سختی‌های فراوانی قرار گرفت، اما دست از نوشتن و ادبیات نکشید.

دو کتاب مهم دربارۀ توماس مان نوشته شده که یکی با نام «جستارهایی درباره توماس مان» نوشتۀ جورج لوکاچ است و دیگری به نام «خانواده توماس مان و قرن بیستم». او رمان‌های بزرگی در روزگار زیستنش نوشت و به پاس نوشتن کتاب بودنبروک‌ ها نوبل ادبی سال 1929 را از آن خود کرد. می‌توان از آثار دیگر او این‌گونه نام برد: لوته در وایمار، مرگ در ونیز، کوه جادو، دکتر فاستوس، تریستان و تونیو کروگر.

درباره مترجم کتاب بودنبروک ها، علی اصغر حداد

علی اصغر حداد مترجم زبانی آلمانی است که در 1329 در قزوین متولد شد. او به دلیل ترجمۀ آثار از زبان آلمانی هم به لحاظ تجربه و هم دقت و ظرافت در انتقال زبان و حس و حال نویسنده یکی از برجسته‌ترین مترجمان آلمانی زبان است. مهم‌ترین رمان‌ها و آثار نویسندگان بزرگ از سوابق برگردان‌های فارسی او محسوب می‌شوند و خواندن این آثار بزرگ را وامدار این نویسنده هستیم آثار مهم کافکا، گوته، شنیتسلر و توماس مان از ترجمه‌های مهم علی اصغر حداد از زبان آلمانی هستند. بخشی از ترجمه‌های مهم او در ادبیات این رمان‌ها و کتاب‌ها هستند: بودنبروک ها: زوال یک خاندان، لوته در وایمار، قصر، امریکا، محاکمه، رنج‌ های ورتر جوان، مرده ها جوان می مانند، بازی در سپیده دم و رویا، سه اکسیر، برلین الکساندر پلاتس، وقت رفتن، خوابگرد ها، ادبیات و انقلاب، اشتیلر.

کتاب بودنبروک ها برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب به دوست‌داران رمان آلمانی، ادبیات آلمان، ادبیات قرن نوزدهم، ادبیات کلاسیک، رمان تاریخی، داستان‌های خانوادگی، داستان عاشقانه، موضوعات تاریخی و فلسفی، انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، ادبیات ناتورالیستی و ادبیات دکادنس یا مکتب انحطاط پیشنهاد می‌شود.