کشتی ساکورا

کتاب «کشتی ساکورا» اثر کوبو آبه، ترجمه فردین توسلیان، نشر کتاب فانوس
روایتی از دوران وحشت که ترسخوردگی و انزوا انسان را به مرز جنون و از خودبیگانگی کشانده است. کوبو آبه در رمان «کشتی ساکورا» به واسطه روایت داستانی خیالی که با طنزی سیاه هم همراه است موقعیت رقت‌بار انسان را در جهان مدرن به تصویر کشیده است.
کتاب «کشتی ساکورا» نخستین‌بار در سال 1984 منتشر شد. کوبو آبه در این رمان به نوعی تصویری از زمانه‌‌اش به دست داده است. در دهه هشتاد میلادی جنگ سرد در جریان بود و احتمال رخ دادن فاجعه‌ای که حیات را در کره زمین به خطر بیاندازد وجود داشت.
در میان آثار کوبو آبه «کشتی ساکورا» اثری حایز اهمیت است که همچنان امروزی به نظر می‌رسد.
«کشتی ساکورا» به زبان‌های متعددی ترجمه شده و در نسخه‌های بسیاری هم به فروش رفته است.

مروری بر کتاب «کشتی ساکورا»
جهان مدرن به رغم تمام پیشرفت‌هایی که در آن به وقوع پیوسته، جهانی ترسناک است. در قرن بیستم دو جنگ جهانی بخشی از این وحشت را به نمایش گذاشتند و امروز نیز جنگ و ویرانی همچنان در گوشه و کنار این جهان دیده می‌شود. امروز تعداد کشورهایی که به بمب اتمی دسترسی دارند بیش از قرن بیستم است اما مسئله فقط این نیست و حالا مشخص است که ادامه وضعیت کنونی از نظر زیست‌محیطی می‌تواند به نابودی زمین منجر شود. خطر از میان رفتن و نابود شدن ایده اصلی کوبو آبه در رمان «کشتی ساکورا» است و او با این رمان وحشت انسان در دوران جنگ سرد را به تصویر کشیده است.
کتاب «کشتی ساکورا» داستانی است به روایت اول شخص و راوی در همان آغاز داستان ما را غافلگیر می‌کند وقتی می‌گوید بعضی‌ها خوک صدایش می‌کنند و بعضی‌ دیگر موش‌کور. او در توصیف خود می‌گوید که صد و هفتاد و دو سانتی‌متر قد دارد و صد کیلوگرم وزن، با شانه‌های گرد و بازو و پاهای پت و پهن. او فکر می‌کند که با این شمایل زیادی به چشم می‌آید و از این موضوع معذب است.
راوی رمان «کشتی ساکورا» می‌گوید اگر مجبور باشد یک نام مستعار برای خود انتخاب کند ترجیح می‌دهد موش‌کور باشد تا خوک. به قول خودش این فقط انتخابی بین بد و بدتر نیست بلکه به وضعیتی که او در آن به سر می‌برد شباهت هم دارد: «حدود سه سال است که در زیرِ زمین زندگی می‌کنم. البته نه در سوراخی شبیه به خانه موش‌کور، بلکه در یک معدن قدیمی سنگ‌های ساختمانی؛ معدنی با دیوارهای عمودی و سقف و کف مسطح. جایی شبیه به یک مجتمع بزرگ زیرزمینی، شامل هفتاد اتاق سنگی با قابلیت اسکان هزاران نفر، که از طریق تونل‌ها و راه‌پله‌های سنگی به هم متصل شده‌اند. اتاق‌هایی در اندازه‌های مختلف؛ از سالنی به اندازه یک استادیوم سرپوشیده بگیر، تا سوراخ‌های کوچکِ نمونه‌گیری‌های آزمایشی. البته تاسیسات شهری مثل آب لوله‌کشی و فاضلاب و دکل برق و ایستگاه پلیس و اداره پست و فروشگاه ندارد. تنها ساکنش هم منم. بنابراین موش‌کور اسم مناسبی به نظر می‌آید، لااقل تا وقتی اسم بهتری پیدا شود.»
ماجرایی که کوبو آبه در کتاب «کشتی ساکورا» شرح داده اگرچه در آغاز ممکن است به دور از واقعیت به نظر برسد اما وقتی داستان پیش می‌رود می‌بینیم که این ماجرایی است که پایی در واقعیت دارد؛ واقعیتی اغراق شده که شکلی آخرالزمانی به خود گرفته است. راوی داستان از ترس پایان جهان در دوران جنگ سرد در این معدن متروکه زندگی می‌کند و درواقع به دنبال نجات است.
قهرمان تنها و گوشه‌گیر رمان «کشتی ساکورا» می‌گوید کار آماده‌سازی کشتی نجاتش عملا به پایان رسیده و حالا به دنبال استخدام خدمه است و می‌گوید کسانی که استخدام شوند در مقابل بهترین پاداش را می‌گیرند: نجات. او هربار که از معدون متروکه خارج می‌شود دو چیز به همراه دارد که خودش درباره آنها می‌گوید: «کلید در ورودی معدن و یک کارت کوچک، که پشتش یک نقشه کشیده شده و رویش هم عبارت کارت عبور -بلیت نجات درج شده است. در یک سال اخیر سی‌وپنج کیف چرمی تهیه کرده‌ام و در هر کدام یک کلید و یک کارت گذاشته‌ام. سه‌ تا از کیف‌ها را در جیب بهترین شلوارم نگه می‌دارم. اگر اتفاقی با داوطلب مناسبی روبه‌رو شوم همان‌جا می‌توانم با دادن یک کیف استخدامش کنم. در حال حاضر شش ماهی می‌شود که آماده این کار هستم، اما هنوز فرد مناسبی پیدا نشده است.»
موش‌کور یا همان راوی رمان «کشتی ساکورا» در طول داستان با شخصیت‌های مختلفی آشنا می‌شود و هرکدام از آنها روند داستان را به یک سمت پیش می‌برند و اتفاقات بسیاری در طول رمان رقم می‌خورد.

درباره کوبو آبه نویسنده کتاب «کشتی ساکورا»
کوبو آبه، داستان‌نویس، نماشنامه‌نویس و عکاس ژاپنی است که در سال 1924 در توکیو متولد شد اما در موکون منچوری بزرگ شد. پدر او در آنجا پزشک بود و در دانشکده پزشکی نیز به فعالیت می‌پرداخت. او در جوانی به ریاضیات و جمع‌آور حشرات علاقه زیادی نشان می‌داد. همچنین به ادبیات و فلسفه علاقه داشت به خصوص به آثاری از ادگار آلن پو، داستایفسکی، نیچه، هایدگر، یاسپرس و کافکا. کوبو آبه در سال 1948 از دانشگاه توکیو در رشته پزشکی فارغ‌التحصیل شد اگرچه هیچ‌وقت به کار طبابت نپرداخت. کوبو آبه با آثار نویسندگان شاخص جهان آشنا بود و جریان‌های مدرن ادبیات غرب را هم به خوبی می‌شناخت و از سوی دیگر با سنت ادبی ژاپن نیز آشنا بود. او در اغلب آثارش به از خودبیگانگی و تنهایی و انزوای انسان معاصر پرداخته است. آبه در نهایت در سال 1993 درگذشت. «زن در ریگ روان»، «آدم ماهی»، «مرد جعبه‌ای»، «تجاوز قانونی»، «دفتر یادداشت کانگورو»، «چهره دیگری» و «مردی که به عصا تبدیل شد» برخی از آثار کوبو آبه هستند که به فارسی ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «کشتی ساکورا»
کتاب «کشتی ساکورا» با ترجمه فردین توسلیان در نشر کتاب فانوس منتشر شده است.
فردین توسلیان، متولد 1365، مترجم ایرانی است. او مترجم آثار داستانی است و چندین اثر از کوبو آبه در میان ترجمه‌هایی که تاکنون انجام داده دیده می‌شود. «راه‌های رسیدن به خانه»، «صورتک‌ها»، «مردی که تاریخ را به پایان رساند»، «جناب روح»، «قتل غیرعمد» و «آفتاب و فولاد» برخی از ترجمه‌های فردین توسلیان هستند.