اسطوره موسیقی شرق - استاد محمدرضا شجریان

کتاب «اسطور? موسيقي شرق» به‌کوشش مهران حبيبي‌نژاد
شجريان به‌روايت خود و از نگاه ديگران. کتاب «اسطور? موسيقي شرق: استاد محمدرضا شجريان» مجموعه‌اي است از تعدادي از گفت‌وگوهاي انجام شده با محمدرضا شجريان و معرفي تعدادي از آلبوم‌هايش و متن برخي تصنيف‌ها و آوازهاي اجرا شده توسط او و نيز گفته‌ها و نوشته‌هاي افرادي از طيف‌هاي مختلف دربار? اين چهر? مهم و محبوب عالم موسيقي.
محمدرضا شجريان از مهمترين چهره‌هاي موسيقي سنتي ايراني و از نام‌هاي ماندگار در تاريخ موسيقي است. نام شجريان در حافظ? جمعي ايرانيانِ معاصر طنين و تداعي‌هايي خوش‌آهنگ دارد. او يکي از خوانندگاني است که با آوازها و تصنيف‌هايي که با صداي دلنشينش خوانده است ما را به دل تاريخ معاصر اين سرزمين و نيز به متن ادبيات کهن ايران و تاريخي که اين ادبيات با آن پيوند خورده است مي‌بَرَد.
کتاب «اسطور? موسيقي شرق»، که توسط مهران حبيبي‌نژاد فراهم آمده است، کتابي است گواه محبوبيت شجريان و تأثير او بر گروه عظيمي از مردم از طيف‌هاي گوناگون.
در کتاب «اسطور? موسيقي شرق»، علاوه بر مصاحبه‌هايي با استاد شجريان و متن تعدادي از آثار و آلبوم‌هاي او، گفته‌ها و يادداشت‌هاي افراد مختلف، از موسيقيدانان و شاگردان شجريان گرفته تا استادان دانشگاه و اهالي هنر و ادبيات و سياست، را دربار? اين هنرمند بزرگ موسيقي مي‌خوانيد.

مروري بر کتاب «اسطور? موسيقي شرق»
مهران حبيبي‌نژاد، که پيش‌تر کتاب «خسرو خوبان: استاد محمدرضا شجريان» را دربار? شجريان فراهم آورده بود، در کتاب «اسطور? موسيقي شرق» بار ديگر به گردآوري تعدادي از مصاحبه‌هاي اين استاد بزرگ موسيقي پرداخته و نيز مجموعه مطالب ديگري را دربار? شجريان و در معرفي آثار او گردآوري و در اين کتاب منتشر کرده است.
بخشي از کتاب «اسطور? موسيقي شرق» به گفت‌وگوهايي اختصاص دارد که از سال 1383 به‌بعد با شجريان انجام شده است. مجموعه آلبوم‌هايي که شجريان از سال 1383 به‌بعد منتشر کرد و فهرست و کلام بعضي آثار و آلبوم‌هايي از او که در شرکت‌هاي نوار کاست و کانون پرورش فکري کودکان و مجموع? «چاووش» منتشر شده‌اند و همچنين بعضي آثاري که از او در فضاي مجازي منتشر شده‌اند، از ديگر بخش‌هاي کتاب «اسطور? موسيقي شرق» هستند.
در کتاب «اسطور? موسيقي شرق» همچنين گفته‌ها و نوشته‌هاي ديگراني از عرصه‌ها و حوزه‌هاي گوناگون دربار? شجريان گردآوري شده و به چاپ رسيده است. بخشي از کتاب نيز به اشعاري اختصاص دارد که در ستايش شجريان و هنر او سروده شده‌اند.
در کتاب «اسطور? موسيقي شرق» نقد و نظرهايي را هم دربار? سازهاي ابداعي شجريان مي‌خوانيد و نيز شجريان را در آين? رسانه‌هاي خارجي مي‌شناسيد. بخشي از اين کتاب هم به موضوع دوره‌هاي آوازي و گزينش اشعار در آواز شجريان اختصاص يافته است.
از جمله چهره‌هاي سرشناس و نام‌آشنايي که در کتاب «اسطور? موسيقي شرق» مطالبي از آن‌ها را دربار? شجريان مي‌خوانيد مي‌توان به بهرام بيضايي، حسين عليزاده، محمدرضا شفيعي کدکني، افشين يداللهي، مژگان شجريان و ضياء موحد اشاره کرد.
کلام تعدادي از آوازها و تصنيف‌هايي که محمدرضا شجريان خوانده است، بخش پاياني کتاب «اسطور? موسيقي شرق» را تشکيل مي‌دهد. بعضي تصنيف‌ها و آوازهايي که در اين بخش از کتاب «اسطور? موسيقي شرق» مي‌خوانيد عبارتند از: «در کوچه‌سار شب»، «آوازِ زنده به عشق»، «آواز عشق‌باز»، «آواز غوغاي عشق‌بازان»، «تصنيف آه باران»، «آوازِ راه عشق»، «تصنيف در فراق»، «رباعيات خيام» «تصنيف عشق تو»، «تصنيف ز من نگارم»، «تصنيف رندان مست»، «اشک پدر»، «پيري و معرکه‌گيري» و «اي شادي آزادي».
در بخشي از مقدم? مهران حبيبي‌نژاد بر کتاب «اسطور? موسيقي شرق» مي‌خوانيد: «تأثير شجريان بر موسيقي آوازي ايران چنان عميق و برجسته است که مي‌توان تنوع آوازي او را به‌عنوان يک سبک ويژه به نام او ثبت و ضبط کرد. شش دهه تلاش و تحقيق و جست‌وجو براي موسيقي ايران و ارائ? صدها ساعت کنسرت و ضبط آواز و تصنيف و کلاس‌هاي آموزشي و تربيت هنرجويان آواز و رديف‌هاي آوازي، و در کنار آن پرداختن به هنرهاي ديگر و کارهاي انسان‌دوستانه، فقط و فقط از انسان‌هايي ساخته است و امکان تحقق دارد که نابغه و خاص باشند. چقدر خوش‌اقبال بوديم ما که در زمانه‌اي زندگي کرده‌ايم که نابغه‌اي چون شجريان نفس مي‌کشيد و دنياي ما را با عطر آوازش معطر کرد. چه خوش‌اقبال بوديم ما و شجريان و تاريخ موسيقي ايران که هم? آثار او با برخورداري از تکنولوژي، ضبط و ثبت گرديده است. به‌عبارتي مي‌توان گفت که شجريان در بهترين زمان تاريخي ممکن پاي به هستي نهاد تا ميراث و گنجينه‌اي بي‌نظير از موسيقي آوازي ايران را در تاريخ موسيقي ايران ثبت کند و به يادگار گذارد.
تأثيرگذاري شجريان بر قلب ميليون‌ها ايراني را نمي‌توانيم فقط به صداي او معطوف کنيم. يک هنرمند تمام‌عيار غير از هنري که دارد، بايد معيار معنوي و اجتماعي ديگري هم داشته باشد تا به اين درجه از محبوبيت برسد و مقبول تام طبع لطيف مردم جامعه‌اش قرار بگيرد؛ چرا که هنر و هنرمندي جاودانه مي‌گردد و قلب‌ها را به تسخير درمي‌آورد که "آني" داشته باشد، اصيل باشد، هنرش در راستاي عواطف مردمش و براساس شادي و غم‌هاي آنان باشد. اين معيارها همه در وجود نازنين شجريان نهفته بود و جاودانگي او و آثار فاخرش نشأت‌گرفته و برخاسته از همين معيارها بود.»
کتاب «اسطور? موسيقي شرق: استاد محمدرضا شجريان» در نشر ماهريس منتشر شده است.

دربار? مهران حبيبي‌نژاد، گردآورند? کتاب «اسطور? موسيقي شرق»
مهران حبيبي‌نژاد، متولد 1350، پژوهشگر موسيقي ايراني و نويسند? آثاري دربار? زندگي موسيقي‌دانان ايراني است. از آثار او مي‌توان به کتاب‌هاي «آواي گلپا»، «آرشه‌هاي سحرانگيز عاشقانه: زندگي هنري استاد حبيب‌الله بديعي»، «آواي مهرآيين: زندگي، آثار و انديشه‌هاي استاد پرويز مشکاتيان همراه با گفتارها، نقد و نظرهاي ديگران»، «در پرد? ساز همايون: زندگي هنري استاد همايون خرم»، «پرويز ياحقي، آهنگساز و ويولنيست»، «ترانه‌هاي شورانگيز خزر: مجموعه ترانه‌هاي قديمي مازندران و گيلان» و کتاب دوجلدي «جاودانه‌ها: ترانه‌ها و تصنيف‌هاي ماندگار» اشاره کرد.