ابله

ابله
فيودور داستايفسکي
مشفق همداني
ناشر: اميرکبير

کتاب «ابله» اثر فيودور داستايفسکي
اثري که از نظر زماني دومين شاهکار بزرگ فيودور داستايفسکي به شمار مي‌رود و از مهم‌ترين آثار ادبيات روسي است. داستايفسکي در رمان «ابله» مواجهه‌اي انتقادي با روسيه قرن نوزدهم داشته و رد اعتقادات شخصي خود او نيز در رمان ديده مي‌شود.
داستايفسکي در پاييز سال 1867 محور اصلي رمان «ابله» را در سر مي‌پروراند اما چند ماه طول مي‌کشد تا داستان به روي کاغذ بيايد.
کتاب «ابله» از محبوب‌ترين رمان‌هاي کلاسيک است که در دوره‌هاي مختلف بارها و بارها به زبان‌هاي مختلف ترجمه شده است. در ايران نيز اين رمان با چندين ترجمه منتشر شده و يکي از اين ترجمه‌ها دهه‌ها پيش توسط مشفق همداني انجام شد که تاکنون بارها بازچاپ شده است.

مروري بر کتاب «ابله»
رمان «ابله» با عبور قطار سريع‌السير ورشو از نواحي روستايي روسيه به سمت سن‌پترزبورگ در ساعت 9 صبح روزي در اواخر ماه نوامبر آغاز مي‌شود. در آغاز داستان با ترجمه مشفق همداني مي‌خوانيم: «ساعت نه بامداد يکي از روزهاي آخر نوامبر بود. يخ‌ها به‌تدريج آب مي‌شد و قطار ورشو به ‌سرعت هرچه تمام‌تر به‌سوي پترزبورگ پيش مي‌رفت. رطوبت و مه چنان بود که نور خورشيد اثري نداشت و از پنجره‌هاي واگن تا فاصله ده قدمي چه از راست و چه از چپ هيچ‌چيز به‌درستي تشخيص داده نمي‌شد. عده‌اي از مسافرين از خارج کشور بازمي‌گشتند، لکن کوپه‌هاي درجه سوم مملو از اشخاص کاسب بود که از فاصله زيادي حرکت نکرده بودند. بديهي است همه آنان خسته به‌نظر مي‌رسيدند و از فرط سرما بي‌حس شده، چشم‌هايشان ورم کرده و صورتشان رنگ‌پريدگي مه را منعکس مي‌ساخت. در يکي از واگن‌هاي درجه سوم، دو مسافر از بامداد، کنار پنجره در مقابل هم قرار گرفته بودند. دو جوان بودند که لباس ساده و سبکي به ‌تن داشتند ولي قيافه‌هايشان تا اندازه‌اي جلب توجه مي‌کرد. هويدا بود ميل دارند با يکديگر سر صحبت را بگشايند».
منتقدان درباره وجوه مختلف رمان «ابله» به خصوص قدرت نوشتاري داستايفسکي در اين اثر و نيز شخصيت‌پردازي‌اش بسيار نوشته‌اند.
داستايفسکي در رمان «ابله» بار ديگر ما را با شخصيت‌هاي سن‌پترزبورگ آشنا مي‌کند. او با نگاهي انتقادي به جامعه پيرامونش تصويري از آرمان‌ها و باورهاي غيرديني و فريبکاري‌هاي جامعه شعري روسيه اواسط قرن نوزدهم را نشان مي دهد. در اين رمان ما با جامعه‌اي روبروييم که اخلاق سرمايه‌داري در آن حاکم است و آدم‌ها هيچ انگيزه‌اي بزرگ‌تر از حرص و آز ندارند.
کتاب «ابله» در دوران حيات داستايوسکي دو بار منتشر شد. يک‌ بار در پاورقي روزنامه معروف روسي پيک روسي به‌ نام روسکي ويستنيک که چاپ آن از ژانويه ???? تا دسامبر همان سال يعني يک‌ سال به‌طول انجاميد. يک‌بار ديگر نيز در سال ???? در چهار جلد و دو مجلد در سن‌ پترزبورگ انتشار يافت و در اين چاپ داستايوسکي نسبت به چاپ اول تجديدنظر مختصري کرد. متن اصلي کتاب «ابله» به ‌خط داستايفسکي در موزه تزانترارکيف مسکو نگه‌داري مي‌شود.
مشفق همداني در مقدمه چاپ دوم کتاب به سال 1341 نوشته که بسياري از منتقدين بزرگ ادبيات جهاني، کتاب «ابله» را به‌منزله يکي از ده شاهکار جاويدان ادبيات جهان دانسته و معتقدند که در اين کتاب چيره‌دستي نويسنده بزرگ روسي در تحليل عواطف و نفسانيات آدمي و در نقاشي ريزه‌کاري‌هاي تجليات قلب انسان بيش از آثار ديگر او مشهود است.

درباره فيودور داستايفسکي نويسنده کتاب «ابله»
فيودور داستايفسکي در يازدهم نوامبر 1821 در مسکو متولد شد. پدرش گرچه تباري اشرافي داشت اما در اين زمان ديگر از درجه اعتبار افتاده بود. او يک جراح نظامي بود که از ارتش استعفا داده و در زمان تولد فيودور، دکتر بيمارستان مارينسکي در مسکو براي فقرا شده بود. مادر داستايفسکي، ماريا نخائوا، دختر بازرگان متمولي بود که او نيز تا حدي مقام و موقعيت خود را از دست داده بود. فيودور به همراه برادر بزرگ‌تر و خواهرهاي کوچک‌ترش در محوطه بيمارستان مارينسکي و در بخش الحاقي به ساختمان اصلي بيمارستان رشد کرد. او در انزوا رشد کرد و تا مدت‌ها در خانه درس خواند و با سلطه پدري مستبد روبه‌رو بود. در سيزده‌سالگي به مدرسه‌اي خصوصي در مسکو رفت و در شانزده سالگي او را به مدرسه مهندسي نظامي در سن‌پترزبورگ فرستادند. داستايفسکي در اين دوره با اشتياق آثار شاخص نويسندگان مختلف را خواند و سليقه ادبي‌اش شکل گرفت و به خصوص علاقه زيادي به گوگول پيدا کرد. در سال 1843 داستايفسکي از مدرسه نظامي فارغ‌التحصيل شد و بعد از يک سال خدمت اجباري، با کناره‌گيري از مقام نظامي‌اش به نويسندگي روي آورد. اولين رمان او با عنوان «مردم فقير» يا «بيچارگان» در 1846 منتشر شد و شهرت و مقبوليت زيادي برايش به همراه آورد. داستايفسکي زندگي پرفراز و نشيبي داشت و استبداد تزاري دامن او را هم گرفت. با درگرفتن شورش‌هاي انقلابي در سراسر اروپا در 1848، موج تازه‌اي از سرکوب به روسيه هم رسيد و در نتيجه آن داستايفسکي در 1849 بازداشت شد و به چهار سال حبس با اعمال شاقه و تبعيد محکوم شد. داستايفسکي پس از رهايي رمان‌هاي متعددي نوشت که برخي از آنها در شمار شاخص‌ترين شاهکارهاي ادبيات جهاني به شمار مي‌روند. او در طول شصت سال زندگي‌اش يعني تا بيست‌وهشتم ژانويه 1881، نه تنها به يکي از مهم‌ترين چهره‌هاي ادبيات روسيه بلکه به قله‌اي در ادبيات جهاني بدل شد و در زمان حياتش به شهرتي عام دست پيدا کرد. «جنايت و مکافات»، «ابله»، «برادران کارامازوف»، «قمار باز»، «جوان خام» و «نيه توچکا» عناوين برخي از آثار ترجمه شده داستايفسکي به فارسي است.

درباره ترجمه کتاب «ابله»
کتاب «ابله» با ترجمه مشفق همداني در نشر اميرکبير منتشر شده است.
ربيع مشفق همداني، متولد 1291 در همدان، مترجم، روزنامه‌نگار و نويسنده ايراني است. مشفق همداني در خانواده‌اي يهودي متولد شد و کودکي‌اش را در شهر زادگاهش پشت سر گذاشت و تحصيلات ابتدايي و متوسطه‌اش را در مدرسه آليانس همدان سپري کرد. در همين‌جا بود که او به ادبيات علاقه‌مند شد و تمام اوقات فراغت‌اش را با خواندن کتاب پر مي‌کرد. او مدتي نيز به عنوان معلم به فعاليت پرداخت. مشفق همداني سپس براي ادامه تحصيل به تهران آمد و در رشته فلسفه و علوم تربيتي در دانشسراي عالي درس خواند. او سپس به نويسندگي و ترجمه مشغول شد و همچنين به روزنامه‌نگاري هم پرداخت. مشفق همداني سرانجام در سال 1388 درگذشت. برخي از کتاب‌هاي او عبارتند از: «آنا کارنينا»، «ابله»، «آزردگان»، «برادران کارامازوف» و «مادام بواري».