بیلی باد ملوان

رمان «بيلي‌باد ملوان» اثر هرمان ملويل
تراژدي معصوميت و تنهاييِ انسان نيک، داستان تقابل اخلاق و قانون و تقابل خير و شر و حکايت فاجعه‌اي که حسادت مي‌آفريند. رمان «بيلي‌باد ملوان (روايتي دروني)»، با عنوان اصلي Billy Budd, Sailor (An Inside Narrative)، اگرچه رماني ناتمام از هرمان ملويل است اما شاهکار او، بعد از رمان مشهور «موبي ديک»، محسوب مي‌شود.
رمان «بيلي‌باد ملوان» رماني کوتاه است که وقايع آن، مثل رمان «موبي ديک» ملويل، در کشتي و روي دريا اتفاق مي‌افتد و در آن کشمکش‌هايي انساني و اخلاقي از خلال داستان تقابل دو انسان مطرح مي‌شود.
متن اصلي رمان «بيلي‌باد ملوان» اولين بار در سال 1924، يعني سال‌ها پس از مرگ هرمان ملويل، منتشر شده است.
رمان «بيلي‌باد ملوان» دستماي? اقتباس‌هاي تئاتري و سينمايي و تلويزيوني و راديويي هم قرار گرفته و براساس آن اُپرا هم ساخته شده است.

مروري بر رمان «بيلي‌باد ملوان»
هرمان ملويل در رمان کوتاه «بيل‌باد ملوان» داستان تقابل خير و شر و داستان تنهاييِ انسان نيک و معصومي را مي‌نويسد که هيچ پايگاه اجتماعي‌اي ندارد و گويي قربانيِ معصوميت و غريبيِ خود مي‌شود و نيز قرباني انسان بدسرشتي که به او حسادت مي‌کند.
حسادت يکي از مفاهيم اساسي رمان «بيلي‌باد ملوان» است و آن‌چه حادث? اصلي اين رمان را رقم مي‌زند حسادتِ مردي گران‌جان و بدخو به محبوبيتِ مردي معصوم و بي‌زبان و ساده و مهربان است.
ماجراي رمان «بيلي‌باد ملوان» دربار? مرد جوانِ زيبا و معصوم و بي‌کسي به نام بيلي باد است. بيلي، که تجسم نيکي و پاکدلي و صفا و سادگي و سخت‌کوشي است، مردي‌ست با هويتي مبهم که خودش هم نمي‌داند پدر و مادرش کيستند. او، که دچار مشکل لکنت زبان است، در کشتي‌اي جنگي مشغول به‌کار مي‌شود و در آن‌جا محبت و دوستي همه را، جز مردي به نام کلاگارت، جلب مي‌کند. اما خصومت همان يک نفر، که در تقابل با بيلي تجسم شر و بدخواهي و حسادت است، کارِ بيلي را خراب مي‌کند.
وقايع رمان «بيلي باد ملوان» در دوران جنگ‌هاي ناپلئوني مي‌گذرد؛ دوراني که چشم فرماندهان کشتي‌هاي جنگي انگلستان از دو شورشي که در نيروي دريايي سلطنتي آن کشور روي داده ترسيده است و سخت نگران شورش در کشتي‌هاشان هستند. همين نگراني بهانه‌اي مي‌شود که کلاگارت زيراب بيلي را بزند و برايش پاپوش بدوزد. او بيلي را به راه‌اندازي شورش در کشتي متهم مي‌کند و بيلي که، به‌دليل لکنت زبان، نمي‌تواند خوب از خودش دفاع کند از اين تهمت خشمگين مي‌شود و مشتي به سرِ کلاگارت مي‌زند که باعث مرگ او مي‌شود. حالا بيلي بايد اعدام شود و اينجاست که ناخداي کشتي، کاپيتان وِر، با اينکه مي‌داند بيلي بي‌گناه است و خودش هم مثل بقي? کارکنان کشتي به بيلي علاقه دارد، به‌لحاظ قانوني وظيف? خود مي‌داند که با اعدام بيلي موافقت کند تا باب شورش باز نشود. اين همان کشمکش وجدان و اخلاق با مسئوليت و وظيفه و قانون است که در رمان «بيلي‌باد ملوان» به‌صورت کشمکشي مهم و بنيادين به نمايش درمي‌آيد.
هرمان ملويل در رمان «بيلي‌باد ملوان» بعضي مفاهيم عميق و بنيادين انساني و اخلاقي را از خلال داستاني ساده و خوشخوان پيش مي‌کشد و خواننده را به تأمل درباب آن‌ها برمي‌انگيزد.

دربار? هرمان ملويل، نويسند? رمان «بيلي‌باد ملوان»
هرمان ملويل (Herman Melville)، متولد 1819 و درگذشته به سال 1891، داستان‌نويس و شاعر امريکايي بود. ملويل از نويسندگان و شاعران عصر موسوم به «رنسانس امريکايي» است. رمان «موبي ديک» مشهورترين اثر اوست و از آن به‌عنوان يکي از رمان‌هاي بزرگ و مهم کلاسيک ياد مي‌شود اگرچه اين رمان وقتي براي اولين بار منتشر شد مورد استقبال قرار نگرفت و مخاطبي پيدا نکرد.
نام ملويل در زمان مرگش از حافظ? عمومي پاک شده بود اما سال 1919، صدمين سالگرد تول ملويل، سال آغاز احياي او بود.
ملويل مشاغل مختلفي را تجربه کرد. او در دوره‌اي از عمر خود به دريانوردي و کار بر روي کشتي اشتغال داشت و اين تجربه را در آثارش هم، از جمله رمان «موبي ديک»، بازتاب داد. او در «موبي ديک» از دريا جهاني ژرف و شگرف خلق کرد و به يک نهنگ تشخص بخشيد و آن را به يک شخصيت ماندگار داستاني تبديل کرد. ملويل مدتي هم معلم و مدتي نيز بازرس گمرک بود.
يکي از ويژگي‌هاي سبکي مهم آثار هرمان ملويل ارجاعات و اشارات به «کتاب مقدس» در اين آثار است. ملويل در نگارش آثارش سخت متأثر از «کتاب مقدس» بود و به همين دليل آشنايي با «کتاب مقدس» به درک بهتر و عميق‌تر آثار او کمک مي‌کند. ملويل همچنين متأثر از ويليام شکسپير بود.
از ديگر آثار هرمان ملويل مي‌توان به داستان بلند «بارتلبي محرر» و رمان «تايپه» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي رمان «بيلي‌باد ملوان»
رمان «بيلي‌باد ملوان» با ترجم? احمد ميرعلايي در نشر نو منتشر شده است. اين رمان قبلاً با همين ترجمه در نشر فردا و نشر جويا نيز منتشر شده بود.
احمد ميرعلايي، متولد 1321 در اصفهان و درگذشته به سال 1374، مترجم، استاد دانشگاه و ويراستار ايراني بود. او از اعضاي «کانون نويسندگان ايران» و يکي از قربانيان جريان موسوم به «قتل‌هاي زنجيره‌اي» بود.
ميرعلايي آثار مهم و مطرحي را از ادبيات مدرن جهان به فارسي ترجمه کرد. او مترجمي بود که چهره‌هايي شاخص از ادبيات مدرن جهان، از جمله خورخه لوئيس بورخس، گراهام گرين، ميلان کوندرا و اوکتاويو پاز، را به مخاطبان فارسي‌زبان معرفي کرد.
ميرعلايي همچنين همکاري با مؤسس? انتشارات فرانکلين را به‌عنوان ويراستار و نيز همکاري با نشرياتي چون «آيندگان ادبي»، «کتاب امروز» و «جنگ اصفهان» و تدريس در دانشگاه‌‌هاي مختلف نظير دانشگاه هنرهاي دراماتيک و دانشگاه صنعتي اصفهان را در کارنام? کاري خود داشت. او همچنين بين سالهاي 1355 تا 1357 سرپرست خان? فرهنگ ايران در دهلي و بين سال‌هاي 1357 تا 1359 مسئول خان? فرهنگ ايران در کراچي بود.
از ترجمه‌هاي احمد ميرعلايي مي‌توان به کتاب‌هاي «هزارتوهاي بورخس»، «سنگ آفتاب»، «کنسول افتخاري»، «هواردز اِند»، «عامل انساني» و «باغ گذرگاههاي هزارپيچ» اشاره کرد.
در ترجم? رمان «بيلي‌باد ملوان» محسن بيت‌اللهي نيز با احمد ميرعلايي همکاري داشته است. محسن بيت‌اللهي استاد بازنشست? مرکز آموزش زبان دانشگاه صنعتي اصفهان است. او ترجم? کتابي با عنوان «محاکمه آغاز مي‌شود» را هم در کارنام? کاري خود دارد.
از رمان «بيلي‌باد ملوان» ترجم? فارسي ديگري هم، با عنوان «بيلي باد»، منتشر شده که مترجم آن غلامحسين اعرابي و ناشرش انتشارات اکباتان است.