«کتابسوزي/ چشمانداز گذرگاه خيالي» نوشت? پيتر د بويسر
دو نمايشنام? نامتعارف با درونمايههايي فلسفي، سياسي، اقتصادي، اجتماعي، تاريخي و فرهنگي. «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي» شامل دو نمايشنامه با عنوانهاي «کتابسوزي» و «چشمانداز گذرگاه خيالي» بهقلم پيتر د بويسر است که در يک کتاب آمدهاند.
پيتر د بويسر در نمايشنامههاي «کتابسوزي» و «چشمانداز گذرگاه خيالي» ما را با خود به جهاني غريب و رازآلود و شاعرانه ميبرد و روايتي داستاني از موقعيت انسان در هستي و مسائل گوناگون انسان و جهان معاصر ارائه ميدهد.
مروري بر «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي»
اولين نمايشنامهاي که ترجم? فارسياش را در «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي» ميخوانيد نمايشنامهاي با عنوان «کتابسوزي» است. راوي نمايشنام? «کتابسوزي» گرب? شرودينگر است؛ همان گربهاي که نامش بهواسط? يک آزمايش ذهني معروف فکريِ ساختهوپرداخت? اروين شرودينگرِ فيزيکدان در تاريخ علم ماندگار شده است.
نمايشنام? «کتابسوزي» دربار? مردي که از بدنش نور ميتابد و دختري که در تن? درخت فرو ميرود است. نويسنده در اين نمايشنامه امکانات جادويي زبان و تخيل راديکال را به صحنه ميآورد و روايتي از تاريخ، جهانيشدن و آغاز دنياي جديد به دست ميدهد و با نگاهي فلسفي به مسائل گوناگون عصر مدرن مينگرد.
ديگر نمايشنام? «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي» نمايشنامهاي با عنوان «چشمانداز گذرگاه خيالي» است. در اين نمايشنامه مجموعهاي از اشياء بر صحن? نمايش احضار شدهاند که نقشي خاص را در تاريخ ايفا کردهاند؛ اشيائي که وقتي ما به آن کسي که امروز هستيم تبديل شديم بر صحنه بودهاند و وقتي هم که دوباره امتدادي از راهي که بايد ميپيموديم پيشِ رويمان نهاده شده آنها باز در خاموشي حضور داشتند. اين اشياء با پسر و اسبي همراهند که بهجستوجوي آيندهاي گمشده هستند و پاي در سفري سرخوشانه و حماسي نهادهاند.
نمايشنامههايي که در «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي» ميخوانيد در عين سادگي پيچيده و شاعرانهاند. اين نمايشنامهها داستان را در نهايت ايجاز و سادگي روايت ميکنند و اوج سادگي را با اوج پيچيدگي ميآميزند و باب تأمل در موضوعاتي چون تاريخ و اقتصاد و سياست و گذشته و فاجعه و فراموشي و بخشايش و دانش و معما و مسائل و رويدادها و بحرانهاي سياسي و اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي را ميگشايند و تصويري از جهان امروز به دست ميدهند.
در نمايشنامههاي «کتابسوزي» و «چشمانداز گذرگاه خيالي» روايت نمايشي به حداقل عناصر خود تقليل يافته است تا جهاني به نمايش درآيد که ما را در سادگي و عرياني و صراحت خود شگفتزده ميکند.
در نمايشنام? «کتابسوزي» اشارهاي هم به جنبش اشغال والاستريت شده است و درواقع تظاهرات مربوط به اين جنبش نقشي در داستان اين نمايشنامه ايفا ميکند.
همچنين در نمايشنام? «چشمانداز گذرگاه خيالي» اشارهاي به گي دبور و نظريه و کتاب «جامع? نمايش» او شده است که ميتواند کُدي براي تفسير اين نمايشنامه به خواننده بدهد و سبک نويسندگي پيتر د بويسر و جهانبيني او را توضيح دهد. در اين بخش از نمايشنام? «چشمانداز گذرگاه خيالي» ميخوانيد: «اين جعبه يه وقتي متعلق به گي دبور بود. اون نويسنده، فيلمساز، نظريهپرداز انقلابي، فعال و نويسند? کتاب سياست نمايش بود. با زجر زياد، تحليلهاي درخشان، دقيق و دردناکي انجام داده بود در کتابش دربار? جامع? نمايش و اينکه چطور صنعت تصوير ما رو از سادهترين چيزهاي قابل مشاهده بيگانه ميکنه، صحبت کرده بود. دبور در سال 1994 درگذشت. در روزهاي مرگش، من در پاريس تحصيل ميکردم. بيوهش، آليس بکرهو، با افرادي در دانشگاه در ارتباط بود. دنبال چندين دانشجو بود تا بتونن آرشيو همسرش رو سازماندهي کنن. و بنابراين، يه بعدازظهر غمزده، همراه چند نفر از رفقا، به آپارتمان گي دبور رسيديم. در ميان انبوهي از ظرفها، به اين جعبه برخورد کردم. بازنشده و به نظر ميرسيد خالي باشه. همسر دبور نميدونست باهاش چي کار کنه. اين شيء هرگز نقش مهمي تو زندگي همسرش نداشته بنابراين بهش وابسته نبود. ميخواست دورش بندازه، چه بهخاطر غم و اندوهي که داشت و چه بهخاطر جدا شدن دائميش از همسرش. پرسيد ميخوام جعبه رو داشته باشم؟ چند سال بعد نامهاي از کتابخون? ملي فرانسه دريافت کردم. يه نمايشگاه ديدني و جذاب در مورد ميراث گي دبور وجود داشت. اونها من رو از بيراهههاي مختلف رديابي کرده بودن و ميخواستن بدونن که آيا جعبه هنوز پيش منه؟ بعدش با کتابخونه تماس گرفتم و يکي از کارمنداشون با جزئيات، تاريخچ? اين جعبه رو برام توضيح داد. گي دبور اين جعبه رو از ژان لوک گدار گرفته بود.»
دربار? پيتر د بويسر، نويسند? «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي»
پيتر د بويسر (Pieter De Buysser)، متولد 1972، نويسنده، هنرمند تئاتر و فيلمساز بلژيکي است. او تحصيلکرد? رشت? فلسفه است. درهمتنيدگي واقعيت وخيال يکي از ويژگيهاي اصلي آثار پيتر د بويسر است.
دربار? ترجم? فارسي «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي»
دو نمايشنام? «کتابسوزي» و «چشمانداز گذرگاه خيالي» را انتشارات مهرگان خرد، با ترجمه و مقدم? ندا تسليميان و همراه با مقدمهاي از نويسنده براي ترجم? فارسي اين دو نمايشنامه، منتشر کرده است.
ندا تسليميان، متولد 1370، معلم ادبيات فارسي و تئاتر و ادبيات نمايشي و بازيگري و کارگرداني کودکان و نوجوانان، هنرمند تئاتر، مؤلف و مترجم ايراني است. او داراي فوقليسانس ادبيات نمايشي از دانشگاه سوره است.
تسليميان، بهجز «کتابسوزي / چشمانداز گذرگاه خيالي»، کتابي را هم با عنوان «فلسفه براي نوجوانان: مفاهيم اصلي و بررسي مهمترين پرسشهاي زندگي» به فارسي ترجمه کرده است. او اجراهايي تئاتري، مشارکت در نگارش مقالاتي دربار? معماري و تئاتر و تدريس تئاتر، ادبيات نمايشي، ادبيات فارسي، بازيگري و کارگرداني به کودکان و نوجوانان را نيز در کارنام? کاري خود دارد و در هنرستان هنرهاي زيبا و مهدکودکها تدريس کرده است.
