سردستهها
ماريو بارگاس يوسا
آرش سرکوهي
ناشر: چشمه
کتاب «سردستهها» اثر ماريو بارگاس يوسا
شش داستان کوتاه از ماريو بارگاس يوسا که جزو داستانهاي اوليه او به شمار ميروند. کتاب «سردستهها» اگرچه مربوط به دوران ابتدايي کار يوسا است اما داستانهايي را دربرگرفته که از اهميت زيادي برخوردارند و در زمان انتشارشان خبر از ظهور نويسندهاي دادند که آيندهاي درخشان پيش رو دارد.
کتاب «سردستهها» از زبان اصلي يعني اسپانيايي به فارسي برگردانده شده است و با نسخههاي آلماني و انگليسي اثر هم تطبيق داده شده است. اين مجموعه داستان به زبان اسپانيايي با عنوان «Los Jefes»، به زبان آلماني با نام Die Anführerو به زبان انگليسي با عنوان The Cubs and Other Stories به چاپ رسيده است.
مجموعه داستان «سردستهها» پس از انتشار با استقبال خوبي روبرو شد و در همان زمان يک جايزه ادبيات اسپانياييزبان هم به دست آورد. داستانهاي اين مجموعه نشان ميدهد که يوسا از همان سالهاي جواني سليقه و سبکي ويژه و مختص به خود در زمينه ادبيات و داستاننويسي داشته است.
کتاب «سردستهها» تا امروز بارها و به زبانهاي مختلف منتشر شده است.
مروري بر کتاب «سردستهها»
ماريو بارگاس يوسا شش داستان کتاب «سردستهها» را در سال 1959 در حالي که تنها بيستوسه سال سن داشت منتشر کرد. سال 1959 در پرو و به طور کلي در امريکاي لاتين سال پراهميتي است. در اين سال انقلاب کوبا پيروز ميشود و تاثير شگرفي بر فضاي امريکاي لاتين و روشنفکرن و نويسندگان آن بر جاي ميگذارد. اين در واقع نقطه شروع مبارزههاي چريکي در امريکاي لاتين است که سالها ادامه مييابد. يوسا اگرچه در آغاز با اين انقلاب همدل است اما بعدتر از اين انقلاب و به طور کلي گرايش چپ فاصله ميگيرد. سال 1959 از جهتي ديگر هم حايز اهميت است چرا که آن را نقطه شروع دوران شکوفايي ادبيات امريکاي لاتين دانستهاند. يوسا نيز خود از پيشگامان نسل نويسندگان امريکاي لاتين در دوره شکوفايي آن در دهه 1960 است. از اين نظر کتاب «سردستهها» جدا از اهميت ادبياش اهميتي تاريخي هم دارد.
همانطور که مترجم کتاب «سردستهها» در مقدمه کوتاه اثر اشاره کرده، بسياري از عناصرِ داستانهاي اين مجموعه از جمله نامِ قهرمانان و درونمايههاي داستانها و سبک نگارششان در رمانهاي بعدي يوسا به اشکالِ گوناگون بازآفريني شدهاند. بهعنوانِ مثال گروهبان ليتوما در داستانِ کوتاه «ملاقاتي» در مجموعه حاضر در رمانِ «مرگ در آند» نيز حضور دارد، درونمايه و مضمونِ داستان «سردستهها» با رمان «شهر و سگها» بسيار مشابه است، شيوه يوسا در تغيير زمان در يک پاراگرافِ واحد، که در رمانهاي «مرگ در آند»، «گفتوگو در کاتدرال» و «خانه سبز» نيز استفاده شده، در ديالوگ داستانِ کوتاه «کرجي» مجموعه حاضر نيز بهکار رفته است.
همچنين مضاميني که در شش داستان کتاب «سردستهها» ديده ميشود همان مضامين و دغدغههايي است که يوسا در سالهاي بعد و در آثار ديگرش هم آنها را دنبال کرده است. قدرت، خشونت، دوستي و همبستگي که دغدغههاي هميشگي يوسا بودهاند در شش داستان اين مجموعه نيز حضوري پررنگ دارند.
پيش از انتشار کتاب «سردستهها» با ترجمه آرش سرکوهي، داستان «کرجي» از اين مجموعه توسط عبدالله کوثري، مترجم مطرح معاصر، به فارسي منتشر شده بود. البته کوثري عنوان «جدال» را براي اين داستان برگزيده و داستان را هم از زبان انگليسي به فارسي برگردانده است.
ترجمه سرکوهي از کتاب «سردستهها» از زبان اصلي صورت گرفته است. او در بخشي از مقدمهاش درباره ترجمه اين اثر نوشته: «مجموعه حاضر چنان که گفته شد از زبانِ اصلي، اسپانيايي، ترجمه و با ترجمههاي آلماني و انگليسي مقايسه شده است. ترجمه آثار ادبي تا حد بالايي تلاشي است براي بازآفريني اثر و خلقِ زبان، لحن و سبک نويسنده در زبان مقصد. کوشيدهام تا اصالتِ متن زيباي اسپانيايي و شيوهها، شگردها و سبک و روالِ يوسا را تا حد امکان زبان فارسي و در حدِ بضاعت خود حفظ کنم. در ترجمهي برخي اصطلاحات و واژهها که معادل فارسي ندارند يا من آنها را نيافتم، از واژه اصلي اسپانيايي يا از معادلي در فارسي بهره بردهام که به معنا و بارِ واژه اصلي نزديک است. اينگونه موارد را در پاورقيها توضيح دادهام. نام مکانها، چون نام کافهها و... را ترجمه نکردهام مگر آنکه معناي نام چنين مکاني نقشي در داستان ايفا کرده باشد».
عناوين شش داستان کتاب «سردستهها» عبارتند از: «سردستهها»، «کرجي»، «برادر کوچک»، «يکشنبه»، «ملاقاتي» و «پدربزرگ». در بخشي از داستان «سردستهها» که عنوان کتاب نيز از نام همين داستان برگرفته شده ميخوانيم: «فريادها بلندتر ميشدند، اما تمام اين فريادها و صداي پايکوبيها هم نميتوانست ترسمان را پنهان کند. انتظار نگرانمان کرده بود. چرا آنقدر طول ميکشيد تا بيايد؟ هنوز با تکرار فريادهامان همديگر را دلگرم ميکرديم، اما اينجا و آنجا نگاههاي نگران و پچپچههاي مضطرب شروع شده بود. به خودم گفتم: الان نبايد به هيچچي فکر کني. فرياد زدن خستهام کرده بود. صدايم گرفته بود و گلويم ميسوخت. بياختيار به آسمان نگاه کردم. کرکسي بزرگ، بيآنکه بال بزند، زير گنبد بلند و آبي بالاي سرمان ميچرخيد. نيمي از بدنش زيرِ نورِ سوزانِ خورشيد ميدرخشيد. سريع سرم را انداختم پايين. هيکل کوتاه و تيره فروفينو، مدير مدرسه، از ته راهروِ منتهي به حياط پيدا شد. با قدمهاي کوتاه و اردکوارش به حياط نزديک ميشد. همه ناگهان ساکت شده بودند و طنين صداي پاهاي کج فروفينو در سکوتِ حياط ميپيچيد. حالا روبهرويمان ايستاده بود و با چشمانِ از حدقهدرآمدهاش به دانشآموزان نگاه ميکرد. صفها بههم خوردند. بعضيها بهسمتِ توالتها دويدند و گروهي پشت ميز ميوهفروشي تئوبالدو پنهان شدند. خاوير، رايگادا، لئون و من از جايمان تکان نخورديم».
درباره ماريو بارگاس يوسا نويسنده کتاب «سردستهها»
ماريو بارگاس يوسا نويسنده، منتقد و روزنامهنگار مشهور پرويي و از مهمترين چهرههاي ادبيات امريکاي لاتين است که در سال 2010 برنده جايزه نوبل ادبيات شد. يوسا در سال 1936 در آرکيپاي پرو متولد شد. با جدايي پدر و مادر، او نزد خانواده مادرياش ماند که خانوادهاي نيمهاشرافي بودند. به دليل ماموريتهاي اين خانواده، يوسا مدتي همراه با آنها به بوليوي ميرود و سپس دوباره به پرو برميگردد. پس از آن، بخش عمدهاي از زندگي يوسا در اروپا سپري شده اما با اينحال او ارتباطش با پرو را نيز هميشه حفظ کرده است. يوسا اولين مجموعه داستانياش را با عنوان «رهبران» در سال 1959 منتشر کرد. يوسا نويسنده پرکاري است و بخش عمدهاي از آثارش شامل رمانهايي است که در سالهاي مختلف نوشته است و در آنها به مسايل مختلفي از جمله تاريخ و حکومتهاي امريکاي لاتين پرداخته است. «سور بز»، «گفتگو در کاتدرال»، «روياي سلت»، «جنگ آخر زمان»، «چه کسي پالومينو مولرو را کشت؟»، «مرگ در آند» و «قهرمان عصر ما» برخي از آثار يوسا است که به فارسي ترجمه شده است.
درباره ترجمه کتاب «سردستهها»
کتاب «سردستهها» با ترجمه آرش سرکوهي در نشر چشمه منتشر شده است.
آرش سرکوهي، متولد سال ???? در تهران، مترجم ادبي است. او داراي مدرک دکتراي فلسفه سياسي و فوق ليسانس کامپيوتر است. سرکوهي در دانشگاههاي برلين و پوتسدام به تدريس فلسفه و علوم سياسي ميپردازد. «زندگي، جهان و همهچيز»، «رستوران آخر جهان»، «راهنماي کهکشان براي اتواستاپزنها»، «بيشترش چيز خاصي نيست»، «خداحافظ براي هميشه و ممنون بابت اون همه ماهي» و «مداد نجار» عناوين برخي از آثاري است که با ترجمه سرکوهي منتشر شده است.
