سرگذشت هکلبری فین

کتاب «سرگذشت هکلبري فين» اثر مارک توين
رماني شيرين و پُرماجرا دربار? امريکاي قرن نوزدهم، تبعيض نژادي، رفاقت، نيکي و بدي، فقر و ثروت و خشونت و حقه‌بازي. کتاب «سرگذشت هکلبري فين»، با عنوان اصلي Adventures of Huckleberry Finn، يکي از محبوب‌ترين و شيرين‌ترين آثار کلاسيک ادبيات جهان است.
در کتاب «سرگذشت هکلبري فين» همراه مارک توين شوخ‌طبع و شخصيت‌هاي مخلوق او در امريکاي قرن نوزدهم سفر مي‌کنيم.
اهميت کتاب «سرگذشت هکلبري فين» در تاريخ رمان تا آن‌جاست که ارنست همينگوي بزرگ در ستايش آن مي‌گويد: «تمام ادبيات امروزي امريکا از يک کتاب به نام "سرگذشت هکلبري فين" سرچشمه مي‌گيرد. اين بهترين کتاب ماست. هم? آثار امريکايي از اين کتاب سرچشمه مي‌گيرد. پيش از آن چيزي نبود و پس از آن هم چيزي به آن خوبي نيامد».
متن اصلي کتاب «سرگذشت هکلبري فين» اولين بار در سال 1884 در بريتانيا و در سال 1885 در امريکا منتشر شده است.
کتاب «سرگذشت هکلبري فين» دستماي? اقتباس‌هاي سينمايي و تلويزيوني مختلفي قرار گرفته است. در يکي از اقتباس‌هاي سينمايي قديمي از اين رمان، ميکي روني، بازيگر سرشناس و قديمي امريکايي، نقش هک فين، راوي و شخصيت اصلي اين رمان، را بازي مي‌کند.
براساس کتاب «سرگذشت هکلبري فين» دو سريال انيميشن ژاپني هم ساخته شده که يکي از آن‌ها از تلويزيون ايران پخش شده است.
کتاب «سرگذشت هکلبري فين» الهام‌بخش آثاري ادبي و موسيقايي هم بوده و با الهام از آن، در قرن بيست‌و‌يکم، دو رمان به‌نام‌هاي «فين» و «جيمِ من» نوشته شده است.

مروري بر کتاب «سرگذشت هکلبري فين»
مارک توين در کتاب «سرگذشت هکلبري فين» ما را با قايقي که هک و جيم، دو شخصيت اصلي اين کتاب، بر آن سوارند بر رودخان? مي‌سي‌سي‌پي و کرانه‌هاي آن مي‌گرداند و اين‌گونه تصويري نقادانه از امريکاي قرن نوزدهم و به‌ويژه نژادپرستي و تبعيض نژادي در آن دوره به دست مي‌دهد.
هک، راوي کتاب «سرگذشت هکلبري فين»، پسرکي ا‌ست عامي و فقير و بازيگوش و زبر و زرنگ که همراه جيم، برد? سياهپوستِ فراري، سوار بر قايق، بر رودخان? مي‌سي‌سي‌پي سفر مي‌کند.
مارک توين، با انتخاب هک به‌عنوان راويِ کتاب «سرگذشت هکلبري فين»، خواننده را هرچه بيشتر به اين پسرک نزديک مي‌کند و نيز يک نَقلِ جذاب و ماهرانه و مفرح را به ادبيات داستاني جهان هديه مي‌دهد.
هک از دست پدرش، مردي ميخواره و خشن که او را جايي محبوس کرده، گريخته و در اين گريز، جيم هم با او همراه مي‌شود. آن دو، حين فرار، سر از جاهاي مختلف درمي‌آورند و با آدم‌ها و ماجراهاي گوناگوني مواجه مي‌شوند و توين، از خلال نقل ماجراهاي اين زوج جذاب، به نقد جامع? امريکا در دوره‌اي که وقايع کتاب «سرگذشت هکلبري فين» در آن روي مي‌دهد، مي‌پردازد.
مارک توين در کتاب «سرگذشت هکلبري فين» پت? جنوبِ امريکاي قرن نوزدهم را، که غرق در تعصب و برده‌داري و تبعيض و اختلاف طبقاتي است، بر آب مي‌اندازد. او در اين رمان، با خلق هکلبري فينِ ياغي و شوخ و شيطان و بازيگوش و ماجراجو، يکي از آن‌ وصله‌هاي ناجوري‌ را به ادبيات جهان هديه مي‌دهد که حضورشان پرده از ناجوريِ چيزهايي که جور نمايانده مي‌شوند برمي‌دارد.
کتاب «سرگذشت هکلبري فين» يکي از اولين آثار ادبيات امريکايي است که به زبان انگليسي بومي نوشته شده است.
نجف دريابندري در مقدمه‌اش بر ترجم? فارسي کتاب «سرگذشت هکلبري فين»، اين کتاب را رماني مي‌داند که در آن زبان عاميانه «به‌ صورت يکي از شيوه‌هاي عالي نثر انگليسي درمي‌آيد.» دريابندري آن‌گاه دربار? اين شيوه مي‌نويسد: «اساس اين شيوه سادگي و انطباق‌پذيري است، و رابط? مستقيم با حواس انساني، و وفاداري به اشکال و تصويرهاي زبان زند? مردم.»
يکي از دلايل توجه فراوان به کتاب «سرگذشت هکلبري فين» در امريکا، نقشي است که اين رمان در تغيير مسير ادبيات کودکان ايفا کرده است. توين در کتاب «سرگذشت هکلبري فين» تصويري ملموس از دوران کودکي ارائه مي‌دهد و ما را با خود به عمق تجرب? کودکي و احساسات کودکانه مي‌برد.
کتاب «سرگذشت هکلبري فين» از زمان انتشار تاکنون همواره موضوع مطالع? منتقدان ادبي بوده است.

دربار? مارک توين، نويسند? کتاب «سرگذشت هکلبري فين»
سموئل لنگهورن کلمنس (Samuel Langhorne Clemens)، ملقب به مارک توين (Mark Twain)، قصه‌نويس، طنزپرداز، روزنامه‌نگار و سخنران مشهور امريکايي قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم بود. توين در سال 1835 در ميسوري به دنيا آمد. او مردي ماجراجو، شوخ‌طبع و اهل سفر بود و هم? اين ويژگي‌ها را در آثارش نيز مي‌توان ديد. در نوجواني مدتي در چاپخان? روزنامه‌اي که برادر بزرگش آن را مي‌گرداند به حروفچيني پرداخت و کم‌کم خودش وارد کار نوشتن و روزنامه‌نگاري شد. مدتي براي سرمايه‌گذاري در معادن نقره به غرب امريکا رفت و دمخور شدن با معدنچيان و ولگردها و ماجراجويان، قريح? طنز و داستانسرايي او را بيشتر پرورش داد. در سال 1862 نام مارک توين را روي خود گذاشت. اين نام، چنانکه نجف دريابندري در مقدمه‌اش بر ترجم? کتاب «سرگذشت هکلبري فين» توضيح داده است، نامي بوده برگرفته از اصطلاحي رايج در ميان ملوانان.
توين سالهايي از جواني‌اش را به نوشتن گزارش براي روزنامه‌ها پرداخت. سفر و تجرب? زيسته و دمخور بودن با آدم‌هاي مختلف و نيز نوشتن براي روزنامه‌ها او را به‌تدريج به نويسنده‌اي پخته با ديدي ژرف به جهان و انسان بدل ‌کرد؛ نويسنده‌اي که بعدها يکي از بزرگترين و تأثيرگذارترين نويسندگان امريکا شد و نويسندگان بزرگ امريکايي قرن بيستم زبان به تحسين‌اش گشودند.
مارک توين با رمان «ماجراهاي تام ساير» به شهرت رسيد و بعد از آن، تا پايان قرن نوزدهم، دوران طلايي شکوفايي و خلاقيت ادبي خود را از سر گذراند و مهمترين آثارش را خلق کرد. اما زندگي با او سرِ سازگاري نداشت. از دست دادن زن و فرزند و مسائل مالي، کامِ توين را تلخ کرد و او را به افسردگي کشاند.
مارک توين در سال 1910 درگذشت. در اواخر عمر به نوشتن زندگي‌نامه‌اش پرداخت اما وصيت کرد که اين کتاب تا صد سال بعد از مرگش منتشر نشود. خودزندگي‌نام? مارک توين بنا به همين وصيت در سال 2010 براي نخستين بار به چاپ رسيد. توين مقالاتي هم دربارة تله‌پاتي نوشته است.
آثار مارک توين تصويرگر امريکايي است که تازه دارد در معرض صنعتي‌شدن قرار مي‌گيرد. اما آنچه شهرت جهاني براي اين نويسنده به بار آورده توانايي‌اش در فرا رفتن از مرزهاي بومي و زماني و طرح مسائل عام و بنيادين و هميشگي بشري است. او در قصه‌هاي خود، ضمن روايت زندگي امريکايي و ترسيم جامعه و مردم امريکا در اواخر قرن نوزدهم، مسائلي را پيش مي‌کشد که انسان هميشه و در همه‌جا با آنها مواجه است و از همين‌رو قصه‌هاي توين هنوز هم خواندني و جذابند.
از آثار مارک توين که به فارسي ترجمه شده‌اند مي‌توان به «ماجراهاي تام ساير»، «شاهزاده و گدا»، «بيگانه‌اي در دهکده»، «زندگي بر روي ميسي‌سيپي»، «شانس» و «ويلسون کله‌پوک (و دوقلوهاي شگفت‌انگيز)» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «سرگذشت هکلبري فين»
کتاب «سرگذشت هکلبري فين» با ترجم? نجف دريابندري و مقدمه‌اي خواندني از او، در انتشارات خوارزمي منتشر شده است. گفتني است که ترجم? اين رمان، همچون ترجم? دريابندري از رمان «بازماند? روز» کازوئو ايشي‌گورو، يکي از نمونه‌هاي شاخص ترجم? ادبي و از بهترين و هنرمندانه‌ترين ترجمه‌هاي نجف دريابندري است.
نجف دريابندري، متولد 1308 در آبادان و درگذشته به سال 1399، از سرآمدان ترجمه در ايران و مترجم آثار متنوعي در زمين? ادبيات و فلسفه و هنر بود.
دريابندري همچنين مقاله‌نويسي آگاه به چم‌وخم نثر و زبان فارسي بود. ترجمه‌ها و نوشته‌هاي او نمونه‌هايي درخشان از نثر معاصر فارسي‌اند. دريابندري در سال‌هاي پيش از انقلاب مدتي به‌عنوان سردبير در مؤسس? انتشارات فرانکلين مشغول به کار بود و مدتي هم براي تلويزيون ملي ايران متن فيلم‌هاي خارجي را ترجمه مي‌کرد. بعد از انقلاب اما به‌طور تمام‌وقت به ترجمه و نوشتن پرداخت. او به‌مناسبت ترجم? آثار ادبي امريکايي به زبان فارسي جايز? تورنتون وايلدر را از دانشگاه کلمبيا گرفته است. دريابندري همسر فهيمه راستکار، دوبلور چيره‌دست و مشهور ايراني و بازيگر سينما و تلويزيون، بود.
از ديگر ترجمه‌هاي نجف دريابندري مي‌توان به کتاب‌هاي «وداع با اسلحه»، «پيرمرد و دريا»، «رگتايم»، «معني هنر»، «گور به گور»، «تاريخ فلسف? غرب» و «متفکّران روس» و از تأليفات او مي‌توان به کتاب‌هاي «درد بي‌خويشتني» و «کتاب مستطاب آشپزي» (نوشته‌شده با همکاري فهيمه راستکار) اشاره کرد.