بهشت زنان

معرفی کتاب بهشت زنان اثر امیل زولا

امیل زولا نویسندۀ مکتب ناتورالیسم است و آثارش در زمرۀ ادبیات کلاسیک محسوب می‌شوند، اما چون مربوط به نیمۀ دوم قرن نوزدهم هستند در جهانی شکل گرفته‌اند که نشانه‌هایی از جامعه‌ای رو به مدرن شدن داشت و او نیز مانند یک پیشگو که جلوتر از زمانۀ خود بود مصرف‌گرایی را در آثارش پیشگویی کرده است. کتاب بهشت زنان نیز از این قاعده مستثنی نیست. این کتاب یکی از کتاب‌های مجموعۀ بیست ‌جلدی او به نام روگون ماکار است که تاریخ خانواده‌ای را در دوران امپراتوری فرانسه بازگو می‌کند. داستان بهشت زنان نیز، که یازدهمین جلد از این مجموعه است، بیشتر مفاهیم و مضامین آثار زولا را در خود دارد و با جسارت خودش نسبت به تبعات سرمایه‌داری و جامعۀ مصرفی هشدار می‌دهد و تحولات جهان را در رمان بهشت زنان بازتاب می‌دهد، اما نه به صورتی که روایتش از داستان‌گویی دور و تبدیل به اثری بیانیه‌محور شود. زولا استاد ساختن شخصیت‌ها و فضاهایی با جزئیات بسیار و توصیف احساس‌های انسانی و نقاش جامعۀ پیرامونش است.

درباره کتاب بهشت زنان و ویژگی‌های داستانی‌اش

شاید کمتر نویسنده‌ای را بتوان یافت که آثارش هم‌زمان که در تاریخ یک جامعه ما را غرق می‌کند، داستانش را نیز به درستی و به دور از زیاده‌روی‌های تاریخی و سیاسی نیز روایت کند. زولا و آثارش در این دسته می‌گنجند. کتاب بهشت زنان که داستان دو خانواده و رویارویی‌ها و روابط آن‌ها با هم است، که یکی مشروع و دیگری نامشروع است، از آثار مهم مجموعۀ روگون ماکار امیل زولاست که علاوه‌بر روایت تاریخ اجتمای و سیاسی زمانۀ خود، داستان‌گویی پر از عمق و جزئیاتش را به خواننده نشان می‌دهد. زبان داستان‌گویی زولا بسیار زیبا، گاهی شاعرانه، و مانند یک راوی صمیمی و نزدیک است که قصه‌اش را به آرامی و طومأنینه تعریف می‌کند، البته که به‌خاطر ویژگی‌های ناتوریستی و واقع‌گرایی زیاد گاهی متهم به گزارش‌نویسی می‌شده است. در رمان بهشت زنان که بازتابی از جامعۀ قرن نوزده است، بازتاب‌های زندگی اجتماعی و خانوادگی، روابط انسانی، مصرف‌گرایی و نقاط شروعش در نیمۀ دوم قرن پیداست و تنش‌ها و تقابل سنت و مدرنیته را مانند یک ناظر صبور می‌نویسد. انباشت کالا و ورود مصرف‌گرایی به زندگی خانواده‌ها و شهر، سلطۀ کسب‌و‌کارهای بزرگ بر بازار خُرد و کوچک، و تحولات اقتصادی در نظام سرمایه‌داری در داستان بهشت زنان جاری است. اینکه ساختار شهرها و قدرت گرفتن مُد و تحولات عصر چگونه در رمان زولا بروز پیدا می‌کنند و در تاروپود داستانی می‌رود یکی از ویژگی‌های مهم این اثر است. دادن تصویری روشن و دقیق از جامعۀ در حال گذار و مواجهۀ ارزش‌های قدیمی با عصر جدید یکی دیگر از نوآوری‌های اوست و چگونگی ساختن روایتی داستانی از مسائل اجتماعی و تاریخی از نبوغ او برمی‌آید. تصاویر زنده و واقع‌گرای او از جامعه و انسان که از ویژگی‌های سبک ناتورالیسی او بیرون می‌آیند باعث می‌شود تا خواننده به عمق داستان و شخصیت‌ها سفر کند. مبارزه برای برابری جنسی، پیامدهای مصرف‌گرایی و خرید انبوه، نابربری‌های اجتماعی و امنیت نداشتن در شغل و تحولات سریعی که مدام در داستان زندگی آدم‌ها نقش دارند از مفاهیم کتاب بهشت زنان است. ناظری دقیق که روح زمانۀ خود را در اثرش بروز می‌دهد اهمیت نویسندگی امیل زولا در این رمان است.

خلاصه کتاب بهشت زنان

مجموعه رمان‌های روگون ماکار، دربارۀ خانواده‌ها و شخصیت‌هایی  هستند که زولا آن‌ها را خلق کرده و در هر رمان وقایعی از تأثیرت اجتماعی و تاریخ را با استفاده از داستان و خلق یک خانواده تعریف می‌کند. کتاب بهشت زنان نیز یکی از رمان‌های این مجموعه است. بهشت زنان در واقع فروشگاهی است که زولا در این رمان خلق کرده و داستانش را پیرامون زندگی یک زن و خانواده‌ای روایت می‌کند و تمام مسائل شهری و روستایی و دوران صنعتی را با استفاده از آن‌ها تعریف می‌کند. عشق‌ها و سختی‌ها و فراز و فرود‌های زندگی یک خانواده موضوع این رمان هستند. زولا برای نوشتن اثرش فروشگاه‌های بزرگی را سرچشمۀ الهام قرار داد که در انقلاب صنعتی و اقتصادی فرانسه نقش بسیار پررنگی ایفا می‌کردند، آن‌ها که با رنگ و لعاب‌های جدیدشان تغییراتی در عصر سرمایه‌داری شکل دادند. این فروشگاه در این داستان یک استعاره است. رمان بهشت زنان با روایت سوم‌شخص نوشته شده و مانند دیگر آثار زولا در همان صفحۀ ابتدایی داستان فضای کلی را ترسیم می‌کند. شب، پاریس پهناور، لباس‌های کهنۀ سرتاسر سیاه، بقچه‌ای بر دوش شخصیت‌ها که به فقرا می‌مانند، بدن‌هایی نحیف و نزار، و بعد در برابرشان فروشگاهی بزرگ و رنگارنگ... همۀ این‌ها در همان ابتدای رمان ما را با چهره و تصویری کلی از داستان روبه‌رو می‌کنند که از ویژگی‌های درخشان آثار زولاست.

دربارۀ امیل زولا، نویسندۀ کتاب بهشت زنان

مدتی بعد از اینکه ناتورالیسم در ادبیات ظهور کرد، خوانندگان آن را ادبیات بی‌طرف خواندند و از آن جز تمایلات رئالیستی چیزی نماند. امیل زولا اما ویژگی‌های مهم آن را در آثارش حفظ کرد، چراکه از پیشگامان این سبک بود: مرگ، سقوط، جنگ، پریشانی و حس واقعیت، یعنی احساس کردن طبیعت و بازسازی آن از ویژگی‌های ناتورالیسم زولا بودند. امیل زولا در 1840 به دنیا آمد و در 1902 از دنیا رفت. برای همین کتاب بهشت زنان را اثری پیشگویانه می‌دانند. این رمان وقایع سال‌هایی را روایت می‌کند که حدود پنجاه سال بعد از مرگ زولا اتفاق می‌افتند. زولا در ابتدا با نوشتن برای روزنامه‌ها یا پاورقی‌های مجلات کار خودش را شروع کرد و حتی اولین رمانش با انتقادات بسیاری مواجه شد، اما در 1864 که فرانسه و پروس در جنگ بودند، مجموعه داستان‌های روگون ماکار را شروع کرد و نه‌تنها باعث درخشش ناتورالیسم و خود نویسنده شد، بلکه بر روی نویسندگان هم‌دورۀ خودش تأثیرات فراوانی گذاشت. رفتارهای تحت وراثت و محیط اجتماعی از موضوعاتی هستند که در آثار زولا وجود دارند. او کم‌کم از نویسنده‌ای که منتقدان او را دچار انحطاط می‌خواندند، تبدیل به چهره‌ای شاخص، هنجارشکن، و پیشرو شد. او کتاب بهشت زنان را در 1883 منتشر کرد. از آثار مهم او می‌توان به این رمان‌ها اشار کرد: نانتاس، ژرمینال، برای یک شب عشق، سایه‌ های شب، مرگ اولیویه بکای و داستان‌ های دیگر.

درباره مترجم کتاب بهشت زنان، نگار یونس‌ زاده

نگار یونس زاده مترجم ادبیات فرانسه در ایران است. او فقط مترجم رمان و داستان نیست و نمایشنامه‌های خوبی را هم در برگردان‌های فارسی خود دارد. در میان ترجمه‌های او نویسندگان مهمی هم‌ مانند مارگریت دوراس وجود دارند. از ترجمه‌های فارسی او می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: اورلیا پاریس، آشپزخانه و متعلقات، مدئای منتهن، این بچه، پس از باران، و تو برنگشتی.

کتاب بهشت زنان برای چه کسانی مناسب است؟

رمان بهشت زنان به دوست‌داران ادبیات کلاسیک، سبک ناتورالیسم و واقع‌گرایی، خوانندگان داستان‌های اجتماعی و ادبیات قرن نوزدهم و همچنین علاقه‌مندان ادبیات فرانسه و تاریخ قرن نوزدهم پیشنهاد می‌شود.