گزارش به خاک یونان

گزارش به خاک يونان
نيکوس کازانتزاکيس
صالح حسيني
ناشر: نيلوفر

کتاب «گزارش به خاک يونان» اثر نيکوس کازانتزاکيس
خودزندگي‌نامه‌اي که شيوه روايتش به شکلي است که مي‌توان آن را رمان هم ناميد. نيکوس کازانتزاکيس در کتاب «گزارش به خاک يونان» با روايتي داستاني به شرح زندگي‌اش پرداخته است.
کتاب «گزارش به خاک يونان»، با زير عنوان «عريضه به ال‌گرکو»، شرحي سفرهايي است که کازانتزاکيس در ميان انديشه‌ها و انسان‌ها داشته است. او در اين اتوبيوگرافي کشورش و شهر زادگاهش را مخاطب قرار داده و زندگي‌ و جست‌وجوهايش براي يافتن حقيقت را گزارش مي‌کند.
در کتاب «گزارش به خاک يونان» مي‌توان تاثيرپذيري نيکوس کازانتزاکيس از اديان شرقي و به طور خاص بوديسم را دريافت.
کتاب «گزارش به خاک يونان» اولين‌بار در سال 1961 منتشر شد و تاکنون به زبان‌هاي متعددي ترجمه شده است.

مروري بر کتاب «گزارش به خاک يونان»
نيکوس کازانتزاکيس در کتاب «گزارش به خاک يونان» فراز و فرودها و وقايع زندگي‌اش را شرح داده است. بر اين اساس او خود هم راوي و هم قهرمان اين اثر است.
آن‌طور که از عنوان کتاب «گزارش به خاک يونان» هم برمي‌آيد، کازانتزاکيس در اين کتاب مي‌خواهد به کشورش و به تعبير بهتر به خاک زادگاهش، کرت، گزارش دهد.
کازانتزاکيس اگرچه به جهان و انسان، فراتر از مرزها و نژادها و اديان، توجه داشت اما به يونان علاقه‌اي زياد داشت و هيچ‌گاه کشورش را از ياد نبرد. آثار و انديشه‌هاي او در ميان انديشه‌هاي ملي‌گرايانه و عرفان و معنويت شکل گرفته است و از اين‌رو است که براي شرح دادن زندگي‌اش کشورش را خطاب قرار داده است.
مترجم کتاب «گزارش به خاک يونان» در بخشي از يادداشت ابتدايي‌اش درباره اينکه چرا کازانتزاکيس در اين کتاب به يونان و شهر زادگاهش گزارش مي‌دهد نوشته که: «کرت فرزندانى خواسته است مبارز و سلاح در دست، و او که با سلاحى ديگر ــ قلم ــ جنگيده است، گزارش نبرد خويش را به‏سان سربازى به پيشگاه سپهسالار کرت عرضه مى‏کند. قهرمان کتاب همه عمر را تلاش مى‏کند تا، به رغم اسير بودن در تخته‏بند تن، از محدوديت‏هاى جسمانى فراتر برود. تنها راه رهايى را در عروج مى‏بيند؛ بنابراين، مانند مسيح، صليب بر دوش مى‏گيرد تا به معراج جلجتاى خويش صعود کند. او مى‏داند که با فراشدن به جلجتا، مصلوب مى‏شود؛ اما تصليب را تنها راه رستاخيز مى‏داند. بى‏قرار و جست‏وجوگر، دست به سفر مى‏زند. راهى را برمى‏گزيند، به پايان راه که مى‏رسد، مى‏بيند که گرداب مرموز دهان گشوده است. وحشت سراپاى وجودش را مى‏گيرد. برمى‏گردد و راهى ديگر در پيش مى‏گيرد و در پايان بار ديگر به گرداب مرموز مى‏رسد. دوباره عقب‏نشينى مى‏کند و باز سفرى نو، و ناگهان دوباره همان مغاک».
صالح حسيني، مترجم کتاب «گزارش به خاک يونان»، در ادامه نوشته که هر يک از اين سه راه در وجود مسيح و بودا و لنين تجسم مي‌يابند و در واقع اين سه «سايرن‌هاى» او هستند؛ آن مخلوقات اساطيرى که با چنگ و آواز خويش، انسان را از خود بيخود مى‏کنند و آدمى بى‏اختيار به سوى آنان کشيده مى‏شود. يکى از آنان آواز عشق مى‏خواند، ديگرى چنگ عرفان مى‏نوازد، و سومى هم آواى عدالت سر داده است. از يک‏سو چنان مسحور آواز آنان شده است که نمى‏تواند انکارشان کند، و از سويى ديگر، با هر کدام که راه مى‏افتد به لبه گرداب مرموز مى‏رسد و وحشت‏زده برمى‏گردد.
کازانتزاکيس در نهايت بر اين وحشت غلبه مي‌کند اما اين به سادگي به دست نمي‌آيد. مترجم کتاب «گزارش به خاک يونان» مي‌گويد که کازانتزاکيس چاره را در اين مى‏بيند که اين سه آواز خصم‏آلود را يگانه کند. اين کار را مى‏کند و راه مى‏افتد. باز هم به لبه گرداب مرموز مى‏رسد؛ اما ديگر وحشت‏زده نمى‏شود. شگفتا که گرداب مرموز، در هر صورت، وجود دارد. نهايت، چيره شدن بر ترس است. هنگامى که آدمى، بدون ترس، با گرداب مرموز رويارو شود، در کام آن فرومى‏رود و فنا مى‏شود. اما اين فنا شدن، جاودانگى از پى دارد و فنا عين بقا مى‏شود.
خود کازانتزاکيس، در مقدمه کوتاهى بر کتاب «گزارش به خاک يونان» مي‌گويد: «در اين صفحات، جا پاى سرخى را مى‏بينيد که قطرات خون من بر جاى نهاده است: جاپايى که سفرم را در ميان انسان‏ها و انديشه‏ها مشخص مى‏کند. هر انسانى، شايسته ناميده شدن فرزند انسان، صليبش را بر دوش مى‏کشد و از جلجتاى خويش بالا مى‏رود. بسيارى به منزلگاه اول يا دوم مى‏رسند و نفس‏زنان در نيمه‏راه سفر بر زمين مى‏غلتند و به معراج جلجتا ــ به بيانى ديگر، معراج وظيفه، يعنى مصلوب شدن و رستاخيز کردن و نجات روح ــ نمى‏رسند. ترسان از تصليب، دل مى‏بازند. ايشان نمى‏دانند که صليب تنها راه رستاخيز است. راه ديگرى وجود ندارد.»

درباره نيکوس کازانتزاکيس نويسنده کتاب «گزارش به خاک يونان»
نيکوس کازانتزاکيس، داستان‌نويس، نمايشنامه‌نويس، شاعر، مترجم و روزنامه‌نگار يوناني است که در سال 1883 در جزيره کرت متولد شد. او تحصيلاتش را در نقاط مختلف پشت سر گذاشت؛ نخست در هراکليون و بعد در جزيره ناکسوس، آتن و پاريس. کازانتزاکيس در رشته‌هاي حقوق و فلسفه درس خواند و در دانشگاه سوربن شاگرد هانري برگسون بود. او خيلي زود به نوشتن پرداخت و به سراغ داستان‌نويسي، نمايشنامه‌نويسي و شعر رفت. همچنين به روزنامه‌نگاري و فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي هم مي‌پرداخت. آثار کازانتزاکيس را به طور کلي مي‌توان در زمينه‌هاي داستان و شعر، نمايش‌نامه، سفرنامه، آثار فلسفي و عرفاني دسته‌بندي کرد و البته بايد ترجمه‌هايش را نيز در نظر داشت. او در اکتبر سال 1957 و در حالي که مشاور يونسکو بود در آلمان از دنيا رفت. «زورباي يوناني»، «مسح بازمصلوب»، «به سوي آزادي»، «آزادي يا مرگ»، «چين و ژاپن» و «اسپانيا، اسپانيا» برخي از آثار کازانتزاکيس است که به فارسي ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «گزارش به خاک يونان»
کتاب «گزارش به خاک يونان» با ترجمه صالح حسيني در نشر نيلوفر منتشر شده است.
صالح حسيني، متولد 1325 در کرمانشاه، مترجم، منتقد ادبي و مدرس دانشگاه است. او از دانشگاه جرج واشينگتن مدرک دکتري زبان انگليسي دريافت کرده و پس از بازگشت به ايران به عنوان مترجم و مدرس دانشگاه مشغول کار شد و از آغاز دهه شصت به انتشار ترجمه‌هايش پرداخت. از او آثاري در زمينه نظريه ترجمه و نقد ادبي نيز منتشر شده است. «به سوي فانوس دريايي»، «خشم و هياهو»، «برخيز اي موسي»، «دل تاريکي» و «1984» برخي از ترجمه‌هاي صالح حسيني هستند.