کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» اثر ژول رنار
موقعيتهايي پر از طنز، اندوه، شاعرانگي و البته در مواردي هم خشونت و بيرحمي بهروايت ژول رِنار، نويسنده قديمي فرانسوي. کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» ترجمهايست از معروفترين اثر داستاني ژول رنار به نام «مو حنايي» بهعلاوه داستانهاي ديگري از او.
داستان «مو حنايي»، چنانکه در پيشگفتار مهستي بحريني بر کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» اشاره شده، رمانيست اتوبيوگرافيک و برگرفته از تجرب? زيست? ژول رنار در دوران کودکي و در کنار مادر و پدر و خواهر و برادرش.
داستانهاي ديگر کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» داستانهايياند که رنار در آنها زندگي روزمره را روايت ميکند و حين روايتِ لحظات زندگي روزمره، خواننده را با نگاهي که آميزهاي از طنز و شفقت و واقعبيني و شاعرانگي است به نکاتي باريکتر از مو در متن زندگي روزمره و چيزهايي که شايد آدم در واقعيت، بياعتنا از کنارشان عبور کند توجه ميدهد.
مروري بر کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه»
کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» از رمان «مو حنايي» و يازده داستان کوتاه تشکيل شده است. يازده داستان کوتاهي که در کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» گردآوري و در کنار رمان «مو حنايي» ترجمه و منتشر شدهاند عبارتند از: «زن غريبه»، «نجّار»، «ديدار با شاعر»، «برف»، «شکارچي»، «برادر يا نامزد»، «شکستهبند»، «کيک خراب»، «شناور دام»، «دختربازي» و «ماريِت».
رمان «مو حنايي»، که اولين داستان کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» است، چنانکه پيشتر اشاره شد، يک اثر اتوبيوگرافيک است و همانطور که در توضيح مهستي بحريني در مقدم? ترجم? فارسي کتاب اشاره شده، ژول رنار آن را در انتقام از بدرفتاريهايي که مادرش در حقّ او کرده نوشته است و در واکنش به بدرفتاريهاي مادرِ رنار با عروسش، يعني همسر ژول رنار.
اما، برخلاف سبک رايج آثار اتوبيوگرافيک، در رمان «مو حنايي» با يک راوي اولشخص که زندگي خودش را بهشيوهاي داستاني روايت کند و با تخيل خود به وقايع پروبال بدهد سروکار نداريم. رمان «مو حنايي» را يک راوي سومشخص روايت ميکند و گويي ژول رنار در اين رمان از بيرون و از منظر يک راوي خونسرد و بيطرف به کودکي خود و موقعيت و جايگاه نهچندان مطلوبش در ميان خانواده مينگرد.
شخصيت اصلي رمان «مو حنايي» پسرکي از خانوادهاي مرفه است که در داستان او را با لقب «مو حنايي» ميشناسيم و اين لقب را مادر پسرک روي او گذاشته است. مادرِ مو حنايي زني به نام خانم لوپيک است که بيرحمانه هم? کارهاي سخت را به کولِ پسر کوچکترش، که همان «مو حنايي» است، مياندازد و بقي? اعضاي خانواده هم با مو حنايي همين رفتار را دارند و او را تحقير ميکنند. خواهر و برادر مو حنايي از زيرِ کارها درميروند و هم? کارهاي سخت و ناجور را گردن مو حنايي مياندازند و پدر خانواده هم با آنها همسو و همدست است.
مو حنايي در ميان خانواده تنهاست و کسي به احساساتش وقعي نمينهد و او مجبور است خودش راهکارهايي براي محافظت از خود دربرابر خانوادهاش پيدا کند. ژول رنار اين موقعيت تلخ را نه با تغزل و اندوه، بلکه با طنزي سرد و خشن و البته تأثيرگذار و گزنده بيان ميکند.
درباره ژول رنار، نويسنده کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه»
پيير - ژول رِنار (Pierre-Jules Renard)، متولد 1864 و درگذشته بهسال 1910، نويسنده فرانسوي و از اعضاي آکادمي گنکور است. از رنار مجموعهاي از آثار داستاني و نمايشنامه و نيز دو اثر غيرداستاني، که يکي از آنها مجموع? يادداشتهاي روزان? اوست، بهجا مانده است.
ژول رنار در شالون – دو – مِن به دنيا آمد. دو ساله بود که همراه خانوادهاش به زادگاه پدرش، نييِور، رفت. پدرش پيمانکار ساختمان بود و در نييِور شهردار شد و خود ژول رنار هم بعدها شهردار نييِور شد.
رنار از سال 1881 ساکن پاريس شد. ابتدا ميخواست در پاريس ادام? تحصيل دهد اما در رشت? فلسفه آنقدرها موفق نبود و همين باعث شد که تحصيل را رها کند. اما در پاريس ماند. با شغلهايي پراکنده و اندکپولي که پدرش برايش ميفرستاد زندگياش را بخورونمير سپري ميکرد و با سختکوشي ميخواند و مينوشت. سرانجام توانست به محافل ادبي راه يابد و بعضي شعرهايش هم در کمدي فرانسز خوانده شد.
در سال 1888 رنار با دختري به نام ماري مورنو ازدواج کرد. حاصل ازدواج او پسري به نام پيير فرانسوا و دختري به نام ژول ماري بود. ازدواج با ماري مورنو، که سيصد هزار فرانک به او ارث رسيده بود، شرايطي براي رنار فراهم کرد که بتواند مجموعهاي از داستانهايش را به نام «جنايت در دهکده» چاپ کند و همچنين بهطور مداوم به نوشتن بپردازد.
از آثار رنار ميتوان به «شبانيها»، «طفيلي» و «تاريخ طبيعيها» اشاره کرد. کتاب «تاريخ طبيعيها»ي او، که تصويرگر آن تولوز لوترک، نقاش معروف فرانسوي، بود، از ديد منتقدان بهترين اثر ژول رنار است. موريس راول، آهنگساز مشهور فرانسوي، براي پنج داستان اين کتاب آهنگ ساخته و خود رنار بر اساس اين کتاب نمايشنامهاي به نام «آقاي ورنه» نوشته است.
ژول رِنار نويسندهاي است که آندره ژيد از او بهعنوان نويسندهاي کلاسيک ياد کرده و نوشته است که آثار رنار را با لذت ميخواند.
درباره ترجم? فارسي کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه»
کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» با ترجم? مهستي بحريني و پيشگفتاري از مترجم در معرفي ژول رنار و آثار و سبک نويسندگي او و نيز معرفي رمان «مو حنايي»، در انتشارات نيلوفر منتشر شده است.
مهستي بحريني، متولد 1317 در آمل، مترجم، شاعر و استاد دانشگاه ايراني است. او داراي دکتراي زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تهران است و آثار داستاني و غيرداستاني مطرحي را از فرانسه به فارسي ترجمه کرده است.
بحريني در سال 1350 به فرانسه سفر کرد و سپس چند سالي به تدريس در دانشگاه تونس پرداخت. در ايران مدتي در سازمان اسناد و کتابخان? ملي ايران کتابدار بود و مدتي هم مسئوليت بنياد شاهنام? فردوسي را بهعهده داشت. او کار ترجمه را از ده? 60 خورشيدي آغاز کرد.
مهستي بحريني ترجمههاي متنوعي از نويسندگان کلاسيک و مدرن فرانسه و نيز ترجمههايي از نويسندگان غيرفرانسوي را در کارنام? کاري خود دارد و بهجز ادبيات، در حوزه فلسفه هم ترجمه کرده است.
از ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «اعترافات»، «مائدههاي زميني و مائدههاي تازه»، «مادام بوآري»، «زمستان سخت»، «دگرگوني»، «عصيانگر (انسان طاغي)»، «هستي و نيستي»، «در جستجوي مولانا»، «از کتاب رهايي نداريم»، «خنده: جستار در معني امور خندهآور» و «شغل پدر» اشاره کرد.
از مهستي بحريني مجموعه شعري هم به نام «در کسوت ابر» منتشر شده است.
رتب? کتاب «مو حنايي و چند داستان کوتاه» در گودريدز: 3.45 از 5.
