کتاب «مرگِ ايوان ايليچ» اثر لِف تالستوي
داستاني کلاسيک درباب مرگ. اگر از چند شاهکار ادبي دربارة مرگ بخواهيم نام ببريم، بيشک رمان کوتاه «مرگِ ايوان ايليچ» لِف تالستويِ بزرگ، يکي از اين شاهکارهاست.
رمان «مرگ ايوان ايليچ»، با عنوان اصلي ?????? ????? ??????، تأملي درباب مرگ و مواجهه با آن، از خلال قصهاي با ساختوپرداختي ماهرانه است.
رمان «مرگ ايوان ايليچ» چنانکه حميدرضا آتشبرآب در مقدم? خود بر ترجمهاش از اين رمان و دو داستان کوتاه ديگر تالستوي توضيح داده است، اولين اثر دوران بازگشت تالستوي به کار قصهنويسي، بعد از دورهاي وقفه در اين کار، است.
رمان «مرگ ايوان ايليچ» اگرچه بهلحاظ حجم با دو شاهکار بزرگ تالستوي، يعني «جنگ و صلح» و «آنا کارنينا»، برابري نميکند اما بهلحاظ شهرت و اهميت و ارزش ادبي با آن دو رمان پهلو ميزند و از آثار بسيار مهم تالستوي بهحساب ميآيد.
ولاديمير نابوکوف رمان «مرگ ايوان ايليچ» را «درخشانترين، کاملترين و پيچيدهترين اثر تالستوي» توصيف کرده و گي دو موپاسان، دربار? احساس خود بعد از خواندن اين رمان و تأثيري که رمان «مرگ ايوان ايليچ» بر او گذاشته، گفته است: «خواندن "مرگ ايوان ايليچ" تالستوي، من را بهکلي از خود نااميد کرده است. ميخواستم تکتک کتابهام را بسوزانم.»
رمان «مرگ ايوان ايليچ» دستماي? چند اقتباس سينمايي هم قرار گرفته است.
متن اصلي رمان کوتاه «مرگ ايوان ايليچ» اولين بار در سال 1886 منتشر شده است.
مروري بر رمان «مرگ ايوان ايليچ»
شخصيت اصلي رمان «مرگ ايوان ايليچ» مردي مرفه و ممتاز و موفق به نام ايوان ايليچ است که در اوج موفقيت در زندگيِ شغلي ناگهان به بيماري لاعلاجي دچار ميشود و اين بيماري او را به تدريج به جانب مرگ سوق ميدهد.
تالستوي در رمان «مرگ ايوان ايليچ» با جزئينگريِ يک داستاننويس بزرگ و چيرهدست و کاربلد، مراحل مرگ و مواجهه با آن را از آغاز بيماري تا جانسپردن ترسيم ميکند. او هنرمندانه و با تخيلي مثالزدني به درون فرد محتضر راه ميگشايد و حالات روحي او را مجسم ميکند و نوسانات روحي و رواني انسان روبهمرگ و تحول درونياي را که اين انسان از بيماري تا مرگ تجربه ميکند، مرحله به مرحله، به تصوير ميکشد.
لف تالستوي همچنين در رمان «مرگ ايوان ايليچ» مرگ را، هم از منظر آن کسي که خود درحال جان دادن است روايت ميکند و هم از منظر آنها که هنوز لحظ? مرگ خودشان فرا نرسيده است و گويي اينگونه ميپندارند که مرگ همواره براي ديگري رخ ميدهد و هيچوقت سراغ خودشان نميآيد و آنها خود تا ابد زندهاند.
رمان کوتاه «مرگ ايوان ايليچ» روايت تلخِ تنهاييِ دمِ مرگ است و بيانگر اينکه مرگ هرکس تنها مرگ خود اوست و کسي را به مرگ ديگري راهي نيست.
دربار? لف تالستوي، نويسند? رمان «مرگ ايوان ايليچ»
لف نيکلايويچ تالستوي (??? ?????????? ???????)، متولد 1828 و درگذشته به سال 1910، از بزرگترين نويسندگان قرن نوزدهم روسيه و هم? قرون است. جامع? شهري و روستاييِ روسي? قرن نوزدهم و مسائل اجتماعي و ملي و فرهنگي و اخلاقي اين جامعه، عشق و رابط? زناشويي، فقر، ظلم، نابرابري، زندگي دهقانان، جنگ و مرگ از موضوعات اصلي آثار تالستوي هستند.
تالستوي، فعال اجتماعي هم بود و از اين بابت تحت فشار حکومت وقتِ روسيه قرار داشت. او بهويژه در زمين? آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان طرحهاي نوآورانهاي را در روسيه بنيان گذاشت.
تالستوي همچنين مدافع زندانيان سياسي و ديني و سربازان فراري بود و نيز بنيانگذار سازماني براي کمک به روستايياني که محصولاتشان از بين ميرفت. او از دورهاي به بعد سيگار و الکل و شکار حيوانات را کنار گذاشت چرا که به اين باور رسيد که اينها تفريحات و لذتها و سرگرميهايي ظالمانهاند. دربرابر اعتقادات و اقدامات و شهرتي که تالستوي در بيرون روسيه به دست آورده بود حکومت وقت هم بيکار نمينشست. پليس تزاري او را زير نظر داشت و آثارش قبل از انتشار توقيف ميشد و حتي به او انگ ديوانگي زدند.
از آثار لف تالستوي ميتوان به رمانهاي «جنگ و صلح»، «آنا کارنينا» و «رستاخيز» اشاره کرد.
دربار? ترجم? فارسي رمان «مرگ ايوان ايليچ»
ترجم? حميدرضا آتشبرآب از رمان «مرگ ايوان ايليچ» در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. اين ترجمه با مقدمهاي از مترجم، ترجم? دو داستان کوتاه از تالستوي به نامهاي «مردم بينوا» و «نيروي کودکي»، بيوگرافياي با عنوان «او تالستوي کبير» است و دو يادداشت ديگر همراه است.
حميدرضا آتشبرآب، متولد 1356 در اهواز، مترجم ايراني و پژوهشگر زبان و ادبيات روسي است. آتشبرآب در دانشگاه دولتي مسکو تحصيل کرده و تاکنون آثار زيادي را از ادبيات روسيه به فارسي ترجمه کرده است. از جمله ترجمههاي او از ادبيات روسيه ميتوان به کتابهاي «جنايت و مکافات»، «سوارکار مفرغي»، «يادداشتهاي زيرزميني»، «مرشد و مارگاريتا»، «يادداشتهاي شيطان»، «يادداشتهاي اينجانب»، «خند? سرخ» و «قمارباز» اشاره کرد.
از رمان «مرگ ايوان ايليچ» ترجمههاي فارسي ديگري هم موجود است. کاظم انصاري و سروش حبيبي از مترجمان مطرحي هستند که اين رمان را به فارسي ترجمه کردهاند.
ترجم? کاظم انصاري از رمان «مرگ ايوان ايليچ» اولين بار در مرداد 1341 خورشيدي در شمار? سيونُهم مجل? «کيهان هفته» منتشر شده و بعد از آن در شرکت سهامي کتابهاي جيبي و انتشارات جامي هم تجديد چاپ شده است.
ترجم? سروش حبيبي از رمان «مرگ ايوان ايليچ» را نشر چشمه منتشر کرده است.
