کتاب «پيردختر» اثر اونوره دو بالزاک
رماني کلاسيک دربار? آرزو و ناکامي و نيرنگ و دسيسه و پول و طمع و کشمکشهاي طبقاتي. کتاب «پيردختر»، با عنوان اصلي La Vieille Fille، يکي از رمانهاي خاص و متمايز مجموع? «کمدي انساني» اونوره دو بالزاک است.
کتاب «پيردختر» يک رمان کوتاه و فشرده و موجز است که رويدادهاي آن با توالياي سريع پيش ميروند و همين فشردگي داستان و توالي سريع رويدادهاست که اين رمان را بين ديگر رمانهاي مجموع? بزرگ «کمدي انساني» بالزاک، خاص و متمايز کرده است.
بالزاک در کتاب «پيردختر» يکي از بهترين و ماندگارترين شخصيتهاي مجموع? «کمدي انساني» را خلق کرده و نيز تحليلي ظريف از مناسبات اجتماعي، سياسي و مالي يک شهرستان ارائه داده و ضمن ساختوپرداخت ماهرانه و هنرمندان? رماني رئاليستي با محوريت يک زن و خواستگاران او، به نقد رندان? جامع? سرمايهداري پرداخته است.
متن اصلي کتاب «پيردختر» اولين بار بهصورت پاورقي دنبالهدار منتشر شد. بالزاک خود، چنانکه محمدجعفر پوينده در مقدم? ترجم? فارسي کتاب «پيردختر» اشاره کرده است، اين رمان را از بهترين آثار خود دانسته است.
مروري بر کتاب «پيردختر»
شخصيت اصلي کتاب «پيردختر» يک زن ثروتمند چهلدوسال? پاک و معصوم و سادهدل، به نام دوشيزه کورمون، است.
دوشيزه کورمون هنوز ازدواج نکرده اما در حسرت اين است که شوهر کند. او در شهرستاني کوچک در فرانسه زندگي ميکند. دور? بازگشت سلطنت است و عصرِ کشمکش ميان اشراف قديمي و بورژواهاي تازهبهدورانرسيده که طبقهاي جديد را تشکيل دادهاند. در گيرودارِ همين کشمکشها و در چنين عصر پرتلاطمي است که دوشيزه کورمونِ کتاب «پيردختر» را خواستگاراني احاطه ميکنند.
يکي از خواستگاران دوشيزه کورمون شواليهاي پير و بيپول، از طبق? اشراف روبهزوال، است که بهطمع ثروت دوشيزه کورمون، سوداي ازدواج با او را در سر ميپروراند. خواستگار ديگر، مردي ثروتمند و نيرنگباز و بدسابقه و مشکوک است که ميخواهد از طريق ازدواج با دوشيزه کورمون، به محافل اشراف راه يابد و شهرت و آبرويي براي خود بخرد. خواستگار سوم اما جواني نابغه است که شيفت? زيبايي دوشيزه کورمون شده است. بين خواستگاران بر سرِ ازدواج با دوشيزه کورمون رقابت و کشمکش درميگيرد.
بالزاک در کتاب «پيردختر» هر يک از خواستگاران دوشيزه کورمون را از قشر و طبقهاي انتخاب کرده و اينگونه است که ما در اين رمان، از خلال خواندن داستان جذاب و پُرکشش و تراژي - کُميکِ دوشيزه کورمون و خواستگارانش، با تصويري نقادانه و ظريف از جامعهاي مواجه ميشويم که سرمايهداري دارد در آن به طبق? غالب بدل ميشود و اشرافيت را به عقب ميراند.
اما دوشيزه کورمون دست آخر با کدام خواستگار ازدواج خواهد کرد و فرجام کار او چه خواهد شد؟ اين را با خواندن کامل کتاب «پيردختر» درخواهيد يافت.
کتاب «پيردختر» هم بهلحاظ شخصيتپردازي و ترسيمِ ماهران? احوال و عواطف و احساسات متضاد و پيچيد? نهفته در ژرفاي آدمي و هم بهلحاظ ارائ? تصويري واقعگرايانه از جامعه و مناسبات ميان آدمها و رقابتها و سودجوييهاي آدميان در نظامي که پايههايش بر سود و منفعت گذاشته شده، رماني موفق و ماندگار است.
همانطور که محمدجعفر پوينده در مقدمهاش بر ترجم? فارسي کتاب «پيردختر» توضيح ميدهد، در اين رمان «تمامي قهرمانان اسير در چنبر تضادهاي پيچيدهاي هم با خود و هم با ديگران هستند و همين تضادها مايه و محرک رفتار آنها و پيشرفت حوادث است.»
دربار? اونوره دو بالزاک، نويسند? کتاب «پيردختر»
اونوره دو بالزاک (Honoré de Balzac)، متولد 1799 و درگذشته به سال 1850، داستاننويس، روزنامهنگار، منتقد و نمايشنامهنويس فرانسوي بود. بالزاک يکي از سرآمدان رمان رئاليستي است. او در مجموعهاي از آثارش، که خود نام «کمدي انساني» را بر آن نهاد، به ترسيم زندگي فرانسوي در دوران بعد از ناپلئون پرداخت و دوران ظهور بورژوازي و زوال اشرافيت را به تصوير کشيد و تصويري دقيق و ريزبينانه از طبقات اجتماعي گوناگون به دست داد.
پول، طمع و سوداي ترقي و رسيدن به مرتب? اجتماعي بالاتر، از جمله مضامين اصلي آثار رئاليستي بالزاک هستند. او همچنين در آثارش ژرفاي انسان را ميکاود و عواطف و کشمکشهاي انساني را ماهرانه از اعماق آدمي بيرون ميکشد و مرئي ميکند و شخصيتهايي پيچيده و چندوجهي پديد ميآورَد.
بالزاک در شخصيتپردازي چنان چيرهدست است که حتي شخصيتهاي فرعي آثار او هم شخصيتهايي پيچيده هستند. وقايع بسياري از آثار او در پاريس اتفاق ميافتد.
آثار بالزاک بر نويسندگان مشهور بسياري تأثير گذاشته است که از جمل? آنها ميتوان به چارلز ديکنز و اميل زولا اشاره کرد. براساس بسياري از آثار او فيلم ساخته شده است و فرانسوا تروفو و ژاک ريوت از جمله فيلمسازاني هستند که از او تأثير گرفتهاند.
از جمله آثار بالزاک ميتوان به رمانهاي «آرزوهاي بربادرفته»، «بابا گوريو»، «چرم ساغري» و «اوژني گرانده» اشاره کرد.
دربار? ترجم? فارسي کتاب «پيردختر»
کتاب «پيردختر» با ترجمه و مقدم? محمدجعفر پوينده، همراه با فهرستي از آن دسته از شخصيتهاي اين رمان که در رمانهاي ديگر مجموع? «کمدي انساني» بالزاک هم حضور دارند و تقويم زندگي بالزاک، در نشر نو منتشر شده است. اين رمان قبلاً با همين ترجمه در نشر اشاره منتشر شده بود.
محمدجعفر پوينده، متولد 1333 در اشکذرِ استان يزد و درگذشته به سال 1377، مترجم ايراني، از اعضاي «کانون نويسندگان ايران» و يکي از قربانيان جريان موسوم به «قتلهاي زنجيرهاي» بود.
پوينده داراي ليسانس حقوق قضايي از دانشگاه تهران و فوق ليسانس جامعهشناسي از دانشگاه سوربن فرانسه بود. او، تا پيش از اينکه در ماجراي قتلهاي زنجيرهاي کشته شود، در دفتر پژوهشهاي فرهنگي مشغول به کار بود.
از ترجمههاي محمدجعفر پوينده ميتوان به کتابهاي «آرزوهاي بربادرفته»، «گوبسک رباخوار»، «اگر فرزند دختر داريد»، «تحولات خانواده»، «اعلاميهي جهاني حقوق بشر و تاريخچهي آن»، «جامعهشناسي رمان» و «تاريخ و آگاهي طبقاتي» اشاره کرد.
از پوينده کتابي هم با عنوان «تا دام آخر»، بهکوشش سيما صاحبي، همسر او، به چاپ رسيده که گزيدهاي از گفتوگوها و مقالههاي اوست.
