اساطیر یونان - درسگفتارها

کتاب «اساطير يونان» نوشت? عباس مخبر
کتابي در معرفي و شرح و تحليل اساطير يونان و خاستگاه‌هاي اين اساطير. کتاب «اساطير يونان: درسگفتارها» متن مکتوب درسگفتارهاي عباس مخبر دربار? اساطير يونان است.
عباس مخبر در کتاب «اساطير يونان» اسطوره‌هاي يونان و سرچشمه‌ها و خاستگاه‌ها و تبار اين اسطوره‌ها و زمين? پيدايش آن‌ها را معرفي مي‌کند و نيز به متون مهمّ اساطيري يونان مي‌پردازد.
کتاب «اساطير يونان» وجوه گوناگون اساطير يونان را به ما مي‌شناساند و از چشم‌انداز اسطوره، دريچه‌اي به شناخت فرهنگ کهن يوناني و عناصر اساطيري برسازند? اين فرهنگ مي‌گشايد.
در کتاب «اساطير يونان» به دنياي خيالي و فانتزي و تراژيک خدايان و الهگان و پهلوانان يوناني وارد مي‌شويم و سرمنشاء بسياري از آثار هنري و ادبي شاخص را که از اين اسطوره‌ها مايه گرفته‌اند مي‌شناسيم.

مروري بر کتاب «اساطير يونان»
جهان اساطيري يونان، جهاني گسترده و پهناور و متنوع و رنگارنگ است؛ يک جهان تخيلي غني که بسيار بر هنر و ادبيات بعد از خود اثر گذاشته است. کتاب «اساطير يونان» چشم‌اندازي است به زوايا و وجوه گوناگون اين جهان خيالي وسيع و آثار شاخص ادبي‌اي که شخصيت‌هاي اساطيري يونان در آن‌ها نقش‌آفريني مي‌کنند؛ آثاري که بسيار بر هنر و ادبيات پس از خود تأثيرگذار بوده‌اند و با الهام از آن‌ها بي‌شمار نمايشنامه و شعر و قصه و نقاشي و مجسمه و فيلم خلق شده است.
در کتاب «اساطير يونان»، علاوه بر شرح و توصيف اسطوره‌هاي يوناني، به تحليل اين اسطوره‌ها و نيز وجوهي از آن‌ها که در متون فارسيِ راجع به اساطير يوناني کمتر از آن‌ها سخن رفته نيز پرداخته شده است.
کتاب «اساطير يونان» از مقدمه، دوازده بخش و مؤخره‌اي با عنوان «ويژگي‌هاي بارز اساطير يونان» تشکيل شده است. بخش‌هاي دوازده‌گان? کتاب «اساطير يونان» عبارتند از: «چشم‌انداز اسطوره‌هاي يونان»، «اسطوره‌هاي آفرينش»، «خدايان و الهگان المپ»، «ديگر الهگان مهم يوناني»، «تبارشناسي خدايان و الهه‌هاي يوناني»، «عاشقانه‌هاي يوناني»، «ايلياد: اسطوره‌ي پدرسالار جنگ»، «اوديسه: اثري با ديدگاه مادرتبار»، «قهرمانان اسطوره‌اي يونان»، «کيش‌هاي رازآميز يوناني»، «انه‌ايد» و «تراژدي».
در بخشي از کتاب «اساطير يونان» مي‌خوانيد: «اسطوره‌ها و افسانه‌هاي يوناني در زمره‌ي غني‌ترين و بارورترين مجموعه داستان‌هاي فرهنگ غرب بشمار مي‌آيند و به رغم تنوع‌شان، چشم‌انداز مشترکي از زندگي را به نمايش مي‌گذارند. يونانيان در اسطوره‌هاي خود، زندگي، جواني، شادماني، و شادخواري را ستايش مي‌کنند و از مرگ‌انديشي بيزارند. مرگ، سرانجام غايي زندگي و واقعيتي گريزناپذير است که اسطوره‌هاي يوناني بر آن مويه سر نمي‌دهند. در ديدگاه رسمي يوناني و براي مردم عادي، زندگي پس از مرگ قلمروي کدر و مبهم است که پرداختن به آن چندان ضرورتي ندارد. هومر در مورد توهمات مربوط به سرنوشت جسم، پس از رفتن جان از بدن، حرفي براي گفتن ندارد و مرگ را صرفاً وضعيتي ملال‌آور و زندگي را خطرناک، هيجان‌انگيز و شکوهمند توصيف مي‌کند. از ديدگاه خداياني که بر کيهان فرمان مي‌رانند، تمامي جنگ و جدال انسان‌ها، مرگ قهرمانان، و سقوط شهرها، دلمشغولي گذرايي است که به زودي فراموش خواهد شد، و بازيگران ديگري در رويدادهاي مشابهي جاي آنها را خواهند گرفت. به گفته‌ي آشيل حتي در خانه‌ي نيرومند مرگ هم چيزي که بر جاي مي‌ماند يک روح يا شبح است، نه نَفَس واقعي زندگي.
قهرمانان هومر براي زندگي پس از مرگ هيچ‌گونه پاداشي را انتظار نمي‌کشند. آنچه براي از دست‌رفتگان اتفاق مي‌افتد صرفاً ويران شدن جسم و نوعي تاريکي نفرت‌انگيز، در پي خاموشي زندگي است. به ندرت با اين عبارت رو به رو مي‌شويم که زندگي، بدن را به سوي مقصدي ديگر ترک کرده است. در آن موارد هم مقصد بهشت نيست، بلکه خانه‌ي هادس، خداي سرزمين مردگان است. مرگ پايان کار است و هومر هيچ ديدگاه تسلي‌بخشي از زندگي در فراسوي گور به دست نمي‌دهد. نسل‌ها همچون برگ‌هاي درختان در گذر فصل‌ها، مي‌آيند و مي‌روند، و تباري از آنان برمي‌دمد و مي‌زايد و در همان هنگام تباري ديگر از ميان مي‌رود. آشيل، بزرگ‌ترين پهلوان يونان، در جنگ تروا يکي از هم‌نبردان شکست‌خورده‌ي خود را زنهار مي‌دهد که از زاري کردن بر مرگ خود بپرهيزد، زيرا خود آشيل نيز به رغم بزرگي و زيبايي و اين که زاده‌ي يک الهه است، به ضرب نيزه‌اي يا با تيري از چله‌ي کماني خواهد مرد. البته کيش‌هاي رازآميز يوناني، فکر رستاخيز پس از مرگ را مي‌پذيرفتند، اما اين کيش‌ها در اقليت قرار داشتند.»
کتاب «اساطير يونان: درسگفتارها» در نشر مرکز منتشر شده است.

دربار? عباس مخبر، نويسند? کتاب «اساطير يونان»
عباس مخبر، متولد 1332 در روستاي سيوندِ استان فارس، مترجم، مؤلف و اسطوره‌شناس ايراني و مدرس اسطوره‌شناسي است.
مخبر تحصيلات ابتدايي را در دبستان منوچهري سيوند آغاز کرد. ديپلم که گرفت به دانشکد? نفت رفت. مدتي هم به تحصيل فيزيک پرداخت اما سرانجام به دانشگاه پهلوي شيراز (دانشگاه شيراز فعلي) رفت و جامعه‌شناسي خواند و بعد از گرفتن ليسانس جامعه‌شناسي از اين دانشگاه، در همين رشته ادام? تحصيل داد و فوق ليسانس گرفت. او همچنين داراي فوق ليسانس زبان‌شناسي از دانشگاه تهران است.
عباس مخبر کتاب‌هاي بسياري را در حوز? اسطوره و اسطوره‌شناسي و ديگر حوزه‌هاي علوم انساني به فارسي ترجمه کرده است که بعضي از آن‌ها عبارتند از: «مباني اسطوره‌شناسي»، «قدرت اسطوره»، «اسطوره‌هاي ايراني»، «اسطوره‌هاي بين‌النهريني»، «اسطوره‌هاي يوناني»، «تاريخ مختصر اسطوره»، «سفر قهرمان»، «الهه‌ها: اسرار الوهيت زنانه»، «شناخت کورش»، «قبل? عالم ژئوپليتيک ايران»، «نظريه‌ي اجتماعي مدرن از پارسونز تا هابرماس»، «روشنفکران ايران: روايت‌هاي يأس و اميد»، «پيشدرآمدي بر نظريه‌ي ادبي»، «راز فال ورق»، «معناي زندگي»، «وزن چيزها»، «مقدمه‌اي بر روان‌شناسي نقاشي کودکان» و «افول و ظهور شيوه‌ي توليد آسيايي».
از مخبر، علاوه بر کتاب «اساطير يونان»، اثر تأليفي ديگري هم در حوز? اسطوره‌شناسي، با عنوان «اساطير هند»، منتشر شده است.