هنر رنجاندن

کتاب «هنر رنجاندن» اثر آرتور شوپنهاور، ترجمه علي عبداللهي، نشر مرکز
گزيده‌اي از داوري‌ها، رنجاندن‌ها، ناسزاها و تيزبيني‌هاي آرتور شوپنهاور. آرتور شوپنهاور، فيلسوف مهم و دوران‌سازي است که فلسفه‌اش در تاريخ فلسفه دگرگوني‌هاي عميقي پديد آورد و به جز آرا و نظراتش، زندگي و رفتارش نيز ويژه بود. او فيلسوفي صريح و رک‌گو بود و نظراتش را بي‌پرده‌پوشي ابراز مي‌کرد و ابايي نداشت که حتي از درشت‌گويي و ليچارپراني و رنجاندن و توهين به موضوع بحث‌اش استفاده کند. کتاب «هنر رنجاندن» به همين بخش از حيات فلسفي و سلوک خاص شوپنهاور مربوط است و تمام تندخويي‌ها و حملات او را يک‌جا گردآورده است.
در کتاب «هنر رنجاندن» با چهره عريان و بي‌ملاحظه شوپنهاور مواجه مي‌شويم که فيلسوفي است تندخو و کج‌خلق که به هيج چيز و هيچ کس رحم نمي‌کند.
قسمت‌هايي از نظرات شوپنهاور در کتاب «هنر رنجاندن» ممکن است واقعا موجب رنجاندن خواننده امروزي هم بشود اما به هرحال تندخويي وجهي از چهره شوپنهاور بوده که خودش هم در زمان حياتش با تبعات اين رفتار درگير بود. او نه فقط از دانشگاه بلکه از بسياري ديگر از جمع‌ها کنار گذاشته شد و به انزوا کشيده شد و البته خودش هم از اين انزوا استقبال کرد.

مروري بر کتاب «هنر رنجاندن»
کتاب «هنر رنجاندن» را مي‌توان سياهه‌ رنجاندني‌ها در آثار آرتور شوپنهاور دانست. براي شوپنهاور فرقي نمي‌کرد که موضوع بحث و طرف پرخاش‌هايش چه کسي و چه مفهومي بوده؛ او به صريح‌ترين شکلي نظرش را بيان مي‌کرد بي‌آنکه ملاحظه‌اي براي نرنجاندن داشته باشد.
علي عبداللهي، مترجم کتاب «هنر رنجاندن» در يادداشت ابتدايي‌اش به همين نکته اشاره کرده و مي‌گويد شوپنهاور از نادر فيلسوفاني است که براي بيان تفکراتش از آرايه‌هاي کلامي طعن و هزل و شوخي و نقيضه و هجو به خوبي استفاده کرده است و در اين زمينه بي‌پروا تاخته است. از اين‌رو او مي‌گويد شايد بهتر بود نام اين کتاب «دانشنامه ناسزاها و پرخاشگري‌ها»ي شوپنهاور بود يا «زرادخانه طعن‌ها»ي او براي تدارک حملاتي برق‌آسا به مواضع دشمنان فرضي و غيرفرضي، يا کم‌وبيش سياهه الفبايي خشم‌هاي يک فيلسوف انقلابي و بي‌ملاحظه. خشم شوپنهاور شامل هر کسي يا هر چيزي مي‌توانست بشود: از هگل و فيشته و کانت گرفته تا استادان صاحب کرسي آن دوران، و نيز موضوعاتي چون مسيحيت، يهوديت، کتاب مقدس و نيز گاهي انديشه‌هاي جاافتاده‌‌اي چون نقد خرد، کرامت انساني، اخلاق يا ستايش زنان. اين فهرست را مي‌توان همين‌طور ادامه داد و به دانشگاه‌هاي بزرگ آلمان يا آکادمي سلطنتي دانمارک هم رسيد.
در کتاب «هنر رنجاندن» با فيلسوفي روبرو مي‌شويم که اگرچه ممکن است با برخي نظراتش موافق نباشيم اما بايد به ياد داشته باشيم که او اساسا به دنبال مورد تاييد قرار گرفتن نبود. شوپنهاور در زمان حياتش به خاطر همين شيوه رفتار نه فقط از دانشگاه و جمع‌هاي فلسفي و هنري پس زده شد بلکه حتي حمايت خانواده و دوستانش را هم از دست داد اما به قول مترجم کتاب، او چنين بودني را بر سر فرو بردن در آخور فلاسفه دانشگاهي و چريدن در مرغزار ملاحظات و رودربايستي‌هاي دولتي و غيردولتي زمانه‌اش ترجيح مي‌داد و حتي به اين سلوک فکري رفتاري و زيستن در تنهايي مطلق مي‌باليد.
کتاب «هنر رنجاندن»، آن‌طور که مترجم اثر هم اشاره کرده، هم فراز و فرودهاي فکري متفکر- منتقدي پرشور، تنها و بي‌ملاحظه را به خوبي نشان مي‌دهد و هم در نوع خود از آثار يگانه در زمينه بيان لحن و نثر چابک و زبان خلاقه شوپنهاور در نقد راديکال است.
فرانکو وولپي در جستاري که در ابتداي کتاب «هنر رنجاندن» آمده مي‌گويد اين کتاب تکمله‌اي ايده‌آل است بر کتابجه «هنر هميشه بر حق بودن» يا به عبارتي «هنر خود را بر حق جلوه دادن» که رساله‌ا‌ي است مشتمل بر سي و هشت ترفند ماهرانه که شوپنهاور آن را براي استفاده شخصي خودش تدوين کرده بود.
داوري‌ها، رنجاندن‌ها، ناسزاها و تيزبيني‌هاي شوپنهاور در کتاب «هنر رنجاندن» به صورت الفبايي تنظيم شده‌اند و از اين‌رو اين کتاب مي‌تواند منظومه‌اي کامل در شناخت شوپنهاور در نظر گرفته شود. «هنر رنجاندن» از ديدگاه کتاب‌آرايي مشي گزين‌گويه‌وار و هدفمند دارد و در مواردي خواننده بايد قبل و بعد گفتاوردها را حدس بزند يا با رجوع به اصل اثر آن را به طور کامل بخواند.

درباره آرتور شوپنهاور نويسنده کتاب «هنر رنجاندن»
آرتور شوپنهاور، فيلسوف مشهور قرن نوزدهم آلماني، در سال 1788 در شهر بندري دانتسيگ که اينک در لهستان قرار دارد و گدانسک ناميده مي‌شود به دنيا آمد و در 21 سپتامبر سال 1860 در شهر فرانکفورت از دنيا رفت. شوپنهاور يکي از بهترين نثرنويسان قرن نوزدهم اروپا است و در ميان فيلسوفان آلماني به نثر خوش و شاعرانه مشهور است. او به فلسفه، خارج از جريان غالب فلسفه آکادميک پرداخت و اغلب آثارش را در نيمه نخست قرن نوزدهم نوشت. شوپنهاور، که به فلسفه بدبينانه‌اش مشهور است، خود را پيرو کانت مي‌دانست و با اين‌حال در بسياري موارد از دور از انديشه کانت است. اراده، مفهومي بنيادي در فلسفه شوپنهاور است. شوپنهاور بر بسياري از جريان‌هاي فلسفي و هنري پس از خودش تاثير گذاشت و از ميان آنها به‌طور ويژه مي‌توان از نيچه و واگنر نام برد. از شوپنهاور و درباره او آثاري به فارسي ترجمه شده‌اند که از ميان آنها مي‌توان به اين کتاب‌ها اشاره کرد: «ريشه‌ چهارگان اصل دليل کافي»، «در باب حکمت زندگي»، «هنر هميشه بر حق بودن: 38 راه براي پيروزي در هنگامي که شکست خورده‌ايد»، «دو مسئله‌ي بنيادين اخلاق»، «درباب بينايي و رنگ‌ها» و «جهان همچون اراده و تصوير».

درباره ترجمه کتاب «هنر رنجاندن»
کتاب «هنر رنجاندن» با ترجمه علي عبداللهي توسط نشر مرکز منتشر شده است.
علي عبداللهي، متولد 1347 در بيرجند، مترجم و شاعر ايراني است. عبداللهي داراي ليسانس زبان و ادبيات آلماني از دانشگاه شهيد بهشتي و فوق ليسانس همين رشته از دانشگاه تربيت مدرس است. او آثار بسياري را از زبان آلماني به فارسي ترجمه کرده است و همچنين تدريس زبان آلماني و ترجمه در دانشگاه تهران، دانشگاه دولتي اصفهان و دانشگاه آزاد تهران مرکز را در کارنامه کاري خود دارد.
آثار علي عبداللهي در نشريات مختلفي، از جمله «بخارا» و «چيستا»، و نيز مجلات ادبي آلمان منتشر شده است. او همچنين معرف تعدادي از شاعران ايراني به آلماني‌زبان‌ها است. از ترجمه‌هاي علي عبداللهي مي‌توان به کتاب‌هاي «بچه‌هاي تانر»، «آواره و سايه‌اش»، «هنر حفظ آبرو»، «اکنون ميان دو هيچ: مجموعه اشعار نيچه»، «عاشقانه‌هاي گوته»، «عاشقانه‌هاي هرمان هسه»، «مهمان‌هاي ناخوانده»، «خرده‌فرمايش‌هاي جناب پتر پانتر»، و «آمريکا» اشاره کرد. از علي عبداللهي همچنين چند دفتر شعر منتشر شده است که کتاب‌هاي «سايبان سرخ» و «درياها پشت ديوار» از آن جمله‌اند.