آشنایی با هنر پرسشگری سقراطی (اختران)

کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي بر اساس مفاهيم و ابزارهاي تفکر انتقادي»، نوشت? ليندا الدر و ريچارد پل
«آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي بر اساس مفاهيم و ابزارهاي تفکر انتقادي»، با عنوان اصلي The Thinker's Guide to The Art of Socratic Questioning: Based on Critical Thinking Concepts and Tools، کتابي است که روش تفکر انتقادي را، با ارجاع به شيوة پرسشگري سقراطي، به دانش‌آموزان دبستاني و دبيرستاني ياد مي‌دهد. ليندا الدر و ريچارد پل، متخصصان و آموزگاران برجست? تفکر انتقادي، در اين کتاب نيز مانند بسياري از ديگر آثار مشترکشان به پروژة آموزش تفکر انتقادي پرداخته‌اند و اين‌بار در راستاي همين پروژه به سراغ سقراط رفته‌اند تا نشان دهند که فلسفه‌ورزي مبتني بر پرسشگريِ اين فيلسوف بزرگ يونان باستان چقدر بر پرورش تفکر انتقادي مؤثر است و چگونه مي‌توان با وارد کردن اصول تفکر انتقادي به پرسشگري سقراطي، سنت و ميراث سقراط را براي بسطِ تفکر انتقادي به کار بست. الدر و پل در کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي» به دنبال آن‌اند که هم به شيوة نظري و هم به شيوة عملي نشان دهند که پرسشگري به شيوة سقراط چه کاربردي در آموزش تفکر انتقادي دارد. آنها به همين منظور ويژگي‌هاي شيوة پرسشگري سقراطي و نسبت آن با تفکر انتقادي را شرح مي‌دهند. هدف ليندا الدر و ريچارد پل در کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي» اين است که، ضمن آموزش تفکر انتقادي با ارجاع به روش سقراط، اهميت پرسشگري در آموزش را نيز نشان دهند. در اين کتاب نيز، مانند ديگر کتاب‌هاي الدر و پل در زمين? تفکر انتقادي، ياد مي‌گيريم که چگونه خود فرايند تفکر را دستماي? تفکر قرار دهيم و هر باورِ عادت‌شده و بديهي‌انگاشته‌اي را دربَست نپذيريم و حتي مسلّم‌ترين امور را نيز به پرسش بگيريم و در آنها چون‌وچرا کنيم.
مروري بر کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي»
کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي» در درج? اول براي آموزگاران مقاطع ابتدايي و متوسطه نوشته شده و به اين قصد که معلمان در کلاس درس شاگردان خود را به تفکر انتقادي و ابزارهاي اين شيوه از تفکر آشنا کنند. ليندا الدر و ريچارد پل به همين منظور به ميراث سقراط رجوع کرده‌اند، چرا که پرسشگري به شيوة سقراط را ابزاري مناسب براي آموزش تفکر انتقادي به دانش‌آموزان ديده‌اند. آنها بر اين باورند که براي انديشيدن به فرايند تفکر و استدلال و سنجش افکار و انديشه‌هاي خود و ديگران بايد ذهن پرسشگر داشت. با خواندن اين کتاب مي‌آموزيم که وقتي کتابي را مي‌خوانيم و با انديشه‌هاي نويسنده‌اي مواجه مي‌شويم چگونه اين انديشه‌ها و نوع استدلالات مطرح‌شده از جانب نويسنده را بسنجيم و مورد بررسي و تحليل قرار دهيم و با نگرشي انتقادي با متون مختلف مواجه شويم تا آنها را بهتر و دقيق‌تر درک کنيم. براي دستيابي به اين مقصود، چنانکه در کتاب توضيح داده شده است، بايد بدانيم که چه پرسش‌هايي را در مواجهه با افکار و استدلالات مختلف پيش بکشيم. اين کتاب به دانش‌آموزان ياد مي‌دهد که متون درسي را با پرسشگري و تفکر انتقادي بخوانند و از همان ابتداي آموزش و تحصيل پايه‌هاي تفکر انتقادي را در خود پرورش دهند و پرسشگر و نقاد بار بيايند و هيچ چيز را بديهي فرض نکنند و هرچه را که مي‌خوانند و مي‌شنوند به کمک ابزار پرسشگري و تفکر انتقادي بسنجند و در چندوچون آن بينديشند.
کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي» از مقدمه، پنج بخش و سه پيوست تشکيل شده است. عنوان‌هاي هر يک از بخش‌هاي پنجگان? کتاب عبارتند از: «دسته‌بندي پرسش‌هاي سقراطي»، «متن چند گفت‌وگوي سقراطي»، «فوت‌وفن پرسشگري سقراطي»، «کارکرد پرسش در تفکر، آموختن، و آموزش دادن» و «سقراط، روش سقراطي، و تفکر انتقادي».
مطالب پيوست‌هاي کتاب نيز عبارتند از: «الگوهاي آموزشي براي گفت‌وگوي سقراطي»، «تحليل يکي از مکالمات سقراط: يوتيفرو اثر افلاطون» و «باز هم درباره‌ي سقراط».
پرسش‌هاي مربوط به مؤلفه‌هاي تفکر، طرح پرسش‌هاي پيچيده‌ي ميان‌رشته‌اي، کمک به دانش‌‌آموزان در نظم‌بخشي به انديشه‌ها براي نگارش، کمک به دانش‌آموزان براي تفکر عميق در مورد مفاهيم بنيادي، کمک به دانش‌آموزان براي تفکر جدي در مورد مسائل پيچيده‌ي اجتماعي، سه نوع گفت‌وگوي سقراطي، آموزگار در مقام پرسشگر، درک مطالب درسي به‌صورت نظامي به‌هم‌پيوسته و مرتبط با زندگي، تعريف پرسشگري سقراطي، فضيلت‌هاي فکري در سلوک سقراط، ماهيت نظام‌مند روش سقراطي، محور قرار دادن فرايند ديالکتيک در کار آموزش و آنچه تفکر انتقادي وارد پرسشگري سقراطي مي‌کند از جمله مباحثي هستند که در بخش‌هاي گوناگون کتاب به آنها پرداخته شده است.
کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي بر اساس مفاهيم و ابزارهاي تفکر انتقادي» با ترجم? پيام يزداني در نشر اختران منتشر شده است.
دربارة ليندا الدر و ريچارد پل، نويسندگان کتاب «آشنايي با هنر پرسشگري سقراطي»
ليندا الدر (Linda Elder)، متولد 1962، روانشناس آموزشي اهل امريکا و متخصص در زمين? تفکر انتقادي است. الدر داراي دکتراي روانشناسي است. او نقشي مؤثر در توسعه و آموزش تفکر انتقادي داشته و مدتي نيز رييس بنياد تفکر انتقادي بوده است.
دکتر ريچارد پل (Richard Paul) از سردمداران تفکر انتقادي و آموزش آن بود. پل، به منظور آموزش و گسترش تفکر انتقادي، مرکز و بنياد تفکر انتقادي را تأسيس کرد. ليندا الدر نيز پس از آشنايي با تفکر انتقادي و مطالع? جدي‌تر در اين زمينه به مرکز و بنياد تفکر انتقادي پيوست و علاق? مشترک پل و الدر به اين حوزه به همکاري دامنه‌دار آنها در زمين? تفکر انتقادي و آموزش آن منجر شد.
از ديگر کتابهاي مشترک ليندا الدر و ريچارد پل، که به فارسي هم ترجمه شده‌اند، مي‌توان به «تفکر انتقادي: تدابيري براي آگاهانه زيستن و خوب آموختن»، «آشنايي با هنر دقيق خواندن بر اساس مفاهيم و اصول تفکر انتقادي»، «چگونه سوگيري و تبليغات را در رسانه‌ها تشخيص دهيم» و «آشنايي با شيوه‌ي درس خواندن و خوب آموختن با استفاده از مفاهيم و ابزارهاي تفکر انتقادي» اشاره کرد.