دفاع لوژین گالینگور

معرفی کتاب دفاع لوژین، اثر ولادیمیر نابوکوف، ترجمه رضا رضایی

انزوای کودکی که تمام زندگی‌اش را در برمی‌گیرد و او را از کودکی تا بزرگ‌سالی به دردی عظیم و بزرگ دچار می‌کند خط اصلی و معنای کلی کتاب دفاع لوژین است. این اثر سومین کتاب ولادیمیر نابوکوف است که آن را در دوران مهاجرتش، وقتی همراه همسرش به سوئیس می‌رفت، نوشت و شاید تنهایی و انزوایی که خودش تجربه کرده بود در این اثر راه یافته است. لوژین را یکی از بزرگ‌ترین و کامل‌ترین شخصیت‌ها در جهان ادبیات می‌شناسند و درباره‌اش نقد و تفسیرهای بسیاری نوشته شده. کودکی که تمام زندگی‌اش می‌شود بازی شطرنج و اشیایی که دارد و به همین شکل تا بزرگ‌سالی‌اش همین را برای خودش حفظ می‌کند. آینه‌ای تمام‌نما از ویژگی‌های زندگی انسان مدرن و قرن بیسستم و جنگ‌های جهانی و آثار تنهایی و درد را می‌توان به زیبایی در رمان دفاع لوژین دید و احساس کرد. مفاهیمی مانند رنج انسانی، احساس و خاطره چیزهایی هستند که نویسنده کتاب به‌خوبی در داستانش از آن‌ها استفاده کرده که هر سه از مفاهیم زندگی انسان منزوی و تنهاست و آن را برآمده از تجربه زیسته، آگاهی و درک هم نویسنده و هم شخصیت کتاب و دنیای اطرفش می‌دانند. نگاه روان‌کاوانه به داستان دفاع لوژین نیز یکی از راه‌های کشف این داستان و شخصیتش است. چگونه تجربه درد می‌تواند زندگی آدمی را مال خود کند و از آن راهی بی‌بازگشت در رنج بسازد؟ شاید همین پرسش ما را خواندن این رمان ترغیب می‌کند. کتاب دفاع لوژین، با ترجمه و فارسی روان رضا رضایی از نشر کارنامه، با قطع و شکلی نو، تجدید چاپ شده است.

درباره کتاب دفاع لوژین

«سال‌ها بعد، در یک دوره نامنتظره هشیاری و جذبه، با رضایت نشئه‌آمیزی، این ساعت‌های کتاب خواندن روی ایوان را که پر از زمزمه‌های باغ بود به یاد آورد. این خاطره سرشار بود از آفتاب و طعم شیرین و...» خاطره‌های لوژین در سراسر کتاب اندوهی زیبا و دردی جانکاه را روایت می‌کنند. لوژین استادی بزرگ در بازی شطرنج است اما وقتی تا بزرگ‌سالی‌اش می‌کوشد تا قوانین تکراری آن را در زندگی‌اش پیاده کند ناکام می‌ماند چون یاد نگرفته که زندگی پیش‌بینی‌ناپذیر است و دردها ناگهانی به سراغ آدم می‌آیند و کاری‌شان نمی‌شود کرد و هر دردی شیوه برخوردی متفاوت می‌طلبد. بی‌رحمانه بودن زندگی چیزی است که در سراسر کتاب دفاع لوژین به صورت شخصیتش می‌زند و فرجامی تراژیک را برایش به بار می‌آورد. تصیفات نابوکوف در این رمان و طراحی شخصیت و زندگی لوژین از مؤثرترین احساساتی هستند که خواننده ادبیات می‌توان در یک داستان احساس کند و با آن‌ها درگیر شود. انزوا با شکل‌های فراوان و الگو‌های متنوع در زندگی شخصیت سر برمی‌آورد و بیشتر میان او و زندگی‌اش فاصله می‌اندازد. لوژین پر از تعارض است و ناامیدی و یأس مداوماً  بر او سایه افکنده‌اند و راه‌هایی که برای خلاصی‌اش به آن‌ها دست می‌زند او را عمیق‌تر در اندوه فرو‌می‌برند. رمان دفاع لوژین با زبانی دلنشین نوشته شده و سخت‌خوان نیست. پر از خاطره است و همین ویژگی آن را به مخاطب نزدیک می‌کند. از رابطه لوژین با خانواده و مدرسه و معلم‌هایش آغاز می‌کند تا بدانیم چطور زندگی و کودکی‌اش او را به چنین فرسایشی رسانده و این کار را با جزئیاتی ظریف انجام می‌دهد و نه حوصله‌سربر انجام می‌دهد. بی‌اعتمادی، دوری از صمیمیت با آدم‌ها، درون‌گرایی، خود را در معرض حمله احساس کردن، استفاده از بازی شطرنج و نگاهی استعاری به آن در این کتاب به‌خوبی پیداست و این‌ها از مفاهیم استفاده شده در این اثرند. خواندن این کتاب لذت‌بخش و هم‌زمان فرو رفتن در یک تراژدی بی‌نقص و بی‌تکرار است.

خلاصه کتاب دفاع لوژین

نابوکوف از زبان خودش گفته است که در میان کتاب‌ها و رمان‌هایش داستان دفاع لوژین بیشترین گرما و تأثیر را برایش داشته است. داستان پسری که از کودکی تا بزرگ‌سالی‌اش روایت می‌شود. داستان از کودکی لوژین شروع می‌شود و می‌فهمیم با پدر و مادری سخت‌گیر زندگی کرده که برای فرار از این سختی‌ها به شطرنج پناه می‌برد و پنهان از دید پدرش این کار را می‌کند. در مدرسه با کسی نمی‌تواند ارتباط برقرار کند و معلم‌ها برایش آزاردهنده‌اند. کتاب خواندن را دوست دارد و یک جهان درونی عمیق دارد اما در بیرون پر از درد و رنج است. او سعی دارد در تمام زندگی الگوهای شطرنج را پیاده کند اما این اتفاق ممکن نیست و حتی بعدها در عشق و زندگی با همسرش بر او تأثیر می‌گذارند و ماجراهای ریز و درشتی سر راهش قرار می‌گیرند تا یک زندگی ناکام را بسازند. از مدرسه فرار می‌کند، از شهر فرار می‌کند و مدام می‌خواهد قواعد سخت را از خودش دور کند، اما با سختی تازه‌ای روبه‌رو می‌شود. خاطرات در کتاب دفاع لوژین نقشی پررنگ دارند و به داستان رنگ و بو و طعمی خاص بخشیده‌اند. سومین رمان نابوکوف از آثار بسیار مهم در تاریخ ادبیات قرن بیستم است.

درباره نویسنده کتاب دفاع لوژین، ولادیمیر نابوکوف

مهاجر همیشگی، بی‌خانه‌ای عاشق ادبیات و استادی با شناخت حرفه‌ای از کارش، معلمی تمام‌وقت و نویسنده‌ای پر از ذوق و نگاهی موشکافانه به زندگی و اطرافش، مشاهده‌گر جنگ‌ها و تجربه‌های زیسته بسیار، مترجم و شاعر، و معتقد به کشف حقایق اسرارآمیز جهان در پشت حجاب و پرده دنیا. این مروری بسیار جزئی و کوتاه درباره ولادیمیر نابوکوف است. او در 1899 در روسیه به دنیا آمد و در 1973 در سوئیس درگذشت. در نوجوانی از روسیه مهاجرت کرد و از آن پس تمام عمر خود را در مهاجرت بود و به انگلیس و آمریکا و روسیه رفت و از وقتی نوشتن رمان‌هایش را به‌طور جدی آغاز کرد، شروع به نوشتن به زبان انگلیسی کرد. بعد از نوشتن رمان لولیتا به شهرت رسید. شعر نوشت، از نویسندگان بزرگ کتاب ترجمه کرد، در دانشگاه جانورشناسی خواند، اما کم‌کم علاقه‌اش به ادبیات شعله کشید و تمام عمر خود را به‌صورت حرفه‌ای و تخصصی به شناخت زبان و ادبیات پرداخت. کتاب‌های تئوری مهمی از او درباره ادبیات و نقد وجود دارند که سال‌ها در دانشگاه تدریس می‌شوند. نشر نگاه کتابی با عنوان ولادیمیر ناباکوف درباره زندگی و آثار او نیز منتشر کرده است، همین‌طور کتاب نبوغ نبوغ ولادیمیر نابوکاف نیز از نشر نیماژ درباره او منتشر شده. از آثار مهم نابوکوف می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: درس گفتارهای ادبیات روس، خنده در تاریکی، چشم، نمایشنامه نویسی و تراژدیِ تراژدی، بازگشت چورب، حرف بزن خاطره (که خود زندگی نامه او به زبان خودش است)، پنین، شاه بی بی سرباز.

درباره مترجم کتاب دفاع لوژین، رضا رضایی

رضا رضایی متولد سال 1335 است و با اینکه در رشتۀ مهندسی مکانیک تحصیل کرد، اما راه ادبیات و مترجمی را پیش گرفت. رضا رضایی مترجم بسیاری از آثار کلاسیک ادبیات است و همچنین آثار زیادی از امیلی برونته و خواهرش شارلوت برونته را به فارسی برگردانده. به دلیل تجربه، فعالیت و شناخت او از آثار قرن هجدهم و نوزدهم و شناخت زبان و ساختار روایت‌های رمان‌ها در این قرن‌ها، می‌توان گفت از بهترین ترجمه‌های این رمان‌ها را می‌توان با فارسی او خواند. زبانی نزدیک به آن سال‌ها ولی نه با پیچیدگی‌هایی که مخاطب نتواند آن را بفهمد و از آن دور شود، به شکلی روان و نزدیک به شخصیت‌های رمان و همین‌طور بدون احساس‌کردن ردپای ترجمه که کمک می‌کند خوانندۀ رمان بیشتر غرق در داستان شود تا درگیری با کلمات و جمله‌ها از ویژگی‌های مهم ترجمه‌های اوست. دفاع لوژین که برخی منتقدان آن را بزرگ‌ترین اثر نابوبکوف می‌دانند و شخصیت لوژین را یکی از بهترین‌ها در شناخت درد و انزوا و تجربه زیسته می‌شمارند با ترجمه رضا رضایی به بهترین شکل ارائه شده است. آشنایی او با علوم انسانی و فلسفه و ترجمۀ آثاری از این دست نیز ترجمه‌های او را عمیق‌تر کرده است. ترجمۀ آثار خواهران برونته، جین اوستین و جرج الیوت از کارهای مهم و ارزشمند او از نویسندگان زن در ادبیات جهان است. از میان ترجمه‌های بسیار زیاد و مهم رضا رضایی می‌توان به این رمان‌ها اشاره کرد: رومولا، میدل مارچ، منسفیلد پارک، جین ایر، پنین، عقل و احساس، گتسبی بزرگ، غرور و تعصب، آدام بید، رویای آدم مضحک، ذهن روسی در نظام شوروی، تحلیل رویا، سال های افول، سایلاس ماینر، جان و صورت، جوان خام.

کتاب دفاع لوژین برای چه کسانی مناسب است؟ این کتاب به دوست‌داران ادبیات روس، ادبیات انگلیس و آمریکایی، داستان‌های اجتماعی، مطالعات انسان شناسی، موضوعات فلسفی، تنهایی و انزوای انسان، خاطره‌نویسی و زندگی‌نامه‌ها، و روان‌کاوانه پیشنهاد می‌شود.