عقاید یک دلقک

رمان «عقايد يک دلقک»، اثر هاينريش بُل
جنگ‌ها سرانجام تمام مي‌شوند، اما دردهاي مُزمن‌شان به جا مي‌ماند. هاينريش بُل در رمان «عقايد يک دلقک» روايتگر همين دردهاي مُزمن به زبان داستان است. «عقايد يک دلقک»، با عنوان اصلي Ansichten eines Clowns، از مشهورترين رمان‌هاي هاينريش بُل و يکي از رمان‌هاي محبوب و پرمخاطب قرن بيستم است.
در رمان «عقايد يک دلقک»، با طنزي تلخ و اندوهبار، از فقر، ريا و رنگ‌عوض‌کردن و فرصت‌طلبي، تنهايي و بحرانهاي عاطفي در آلمان سال‌هاي بعد از جنگ جهاني دوم سخن رفته است. هاينريش بُل در اين رمان، ضمن ارائ? تصويري از اوضاع اجتماعي آلمان بعد از جنگ جهاني دوم، مسائلي را پيش مي‌کشد که صرفاً مختص دوره‌ و شرايطي خاص نيست و چه بسا انسان‌هايي در زمانها و مکانها و شرايط مختلف به نحوي با اين مسائل درگير باشند.
بُل در رمان «عقايد يک دلقک» با طنزي انتقادي و تلخ به نقد باورهاي جزمي و نيز نقد گزنده رياکاري مي‌پردازد و از تنهايي اندوهبار آدمي سخن مي‌گويد که نمي‌خواهد همرنگ جماعت باشند و معيارهاي رايج زمانه‌اش را قبول ندارد.
متن اصلي رمان «عقايد يک دلقک» نخستين بار در سال 1963 به زبان آلماني منتشر شده است. بر اساس اين رمان فيلمي هم به کارگرداني وويکش ياسني، کارگردانِ چک، ساخته شده است.

مروري بر رمان عقايد يک دلقک
هاينريش بُل در رمان «عقايد يک دلقک»، از چشم دلقکي خسته و سرخورده به نام هانس که راوي رمان است، جامع? بحران‌زده آلمان را بعد از سقوط هيتلر و پايان جنگ جهاني دوم به تصوير مي‌کشد و با زباني نيشدار و گزنده پت? رياکاري‌ها و بخل‌ورزي‌ها و حب‌و‌بغض‌ها و تعصب‌ها و منفعت‌طلبي‌هاي طبقات ثروتمند اين جامعه را بر آب مي‌اندازد و نيز نهادهاي رسمي سياسي و عقيدتي را مورد نقد قرار مي‌دهد. داستان از جايي آغاز مي‌شود که پاي هانس در يکي از شبهاي اجراي نمايش کمدي روي صحنه آسيب ديده است و او به زادگاه خود، بن، برگشته و چون مدتي نمي‌تواند برنامه اجرا کند دنبال اين است که از کسي پول قرض کند. هانس در همين حين گذشت? خود را مرور مي‌کند و از جمله روابط عاشقانه‌اش را با زني که او را ترک کرده است. هانس از خانواده‌اي مرفه است اما روي کمک مالي خانواده‌اش هم نمي‌تواند حساب چنداني باز کند. نظام خانواده، تقابل دو مذهب کاتوليک و پروتستان، فقر و بحرانهاي اجتماعي جامع? آلمان در دوره پس از جنگ، آسيبهاي جنگ و منفعت‌طلبي‌هاي گروههايي که به خاطر منافع‌شان متناسب با زمانه رنگ عوض مي‌کنند از جمله موضوعاتي است که هاينريش بُل در رمان «عقايد يک دلقک» به آنها پرداخته است.

درباره هاينريش بل، نويسنده رمان عقايد يک دلقک
هاينريش بُل (Heinrich B?ll)، متولد 1917 و درگذشته به سال 1985، داستان‌نويس، جستارنويس، سفرنامه‌نويس و نمايشنامه‌نويس آلماني و برنده جايزة نوبل ادبيات سال 1972 ميلادي است. بُل به عنوان سرباز در جنگ جهاني دوم حضور داشت. خانواده‌اش مخالف نازي‌ها بودند اما خود او در ابتدا با نازيسم همدل بود. اين همدلي البته ديري نپاييد. در جريان جنگ زخمي شد و بعد از آن حقايقي را درباره جنايات نازي‌ها و فجايعي که جنگ به بار آورده بود دريافت که منجر به تغيير ديدگاهش درباره نازي‌ها شد. از آن پس ديگر با جنگ و نازيسم همدل نبود و انگيزه‌اي براي جنگيدن نداشت. چند بار در جنگ زخمي شد و يک‌بار حين فرار به غرب به دست امريکايي‌ها افتاد و اسير شد. در سال 1942 ازدواج کرد. بُل و همسرش اولين فرزندشان را در سال 1945 بر اثر بيماري از دست دادند.
بُل بعد از جنگ به دانشگاه رفت و در رشت? زبان و ادبيات آلماني تحصيل کرد. اولين داستانهايش را در اواخر ده? چهل ميلادي منتشر کرد. او يکي از اعضاي «گروه 47» بود؛ گروهي متشکل از تعدادي از نويسندگان آلماني بعد از جنگ جهاني دوم که از ديگر اعضاي مطرح آن مي‌توان به گونتر گراس اشاره کرد. بُل مدتي رييس انجمن قلم آلمان و مدتي نيز رييس انجمن بين‌المللي قلم بود و در سال 1972 جايزه نوبل ادبيات را گرفت. در زندگي کارهاي مختلفي را تجربه کرد. پيش از رفتن به جنگ مدتي در يک کتابفروشي کار مي‌کرد. بعد از جنگ مدتي در نجاري برادرش مشغول کار شد و مدتي هم مسئول سرشماري آپارتمان‌ها و ساختمان‌ها در اداره آمار بود.
جنگ جهاني دوم و تأثيرات مخرب آن بر آلمان از درونمايه‌هاي اصلي آثار هاينريش بُل است. بُل در بخشي از آثارش تصويري تلخ از آلمان ويران سالهاي بعد از جنگ جهاني دوم و زندگي دشوار مردم در آن روزگار به دست مي‌دهد. دغدغه‌هاي او اما به جنگ و عواقب آن منحصر نمي‌ماند. او در آثارش شرايط آلمان ده? هفتاد ميلادي را نيز با نگاهي انتقادي به تصوير کشيده است.
از ديگر آثار هاينريش بُل مي‌توان به «و حتّي يک کلمه هم نگفت»، «سيماي زني در ميان جمع»، «شبک? امنيتي»، «قطار به موقع رسيد»، «نان سال‌هاي جواني»، «بيليارد در ساعت نه و نيم» و «آبروي از دست رفت? کاترينا بلوم» اشاره کرد.

درباره ترجم? فارسي رمان عقايد يک دلقک
از رمان «عقايد يک دلقک» ترجمه‌هاي فارسي مختلفي موجود است. ترجم? محمد اسماعيل‌زاده از اين رمان در نشر چشمه منتشر شده است.
شريف لنکراني، مترجم قديمي و نام‌آشناي ادبيات آلماني‌زبان، از ديگر مترجماني است که رمان «عقايد يک دلقک» را به فارسي ترجمه کرده است.
از ديگر ترجمه‌هاي فارسي رمان «عقايد يک دلقک» همچنين مي‌توان به ترجم? سپاس ريوندي (منتشرشده در نشر ماهي) و ترجم? سارنگ ملکوتي (منتشرشده در انتشارات نگاه) اشاره کرد.

رتب? رمان «عقايد يک دلقک» در گودريدز: 4 از 5.