کتاب «همراه آهنگهاي بابام» اثر علياشرف درويشيان
روايتي از فقر عريان و بحرانهاي زندگي طبقه کارگر در شش داستان واقعگرايانه که در هريک گوشهاي از مسايل زندگي فرودستان ارايه شده است.
علياشرف درويشيان در کتاب «همراه آهنگهاي بابام» داستانهايي با زبان ساده و روايتي شفاف نوشته و اين داستانها در کنار هم تصويري از وضعيت اجتماعي بخشهايي از فرودستان و طبقه کارگر ايران در اواخر دهه پنجاه به دست داده است.
کتاب « همراه آهنگهاي بابام » اولينبار در سال 1358 منتشر شد. داستانهاي اين مجموعه را ميتوان به نوعي در پيوند با کتابهاي «آبشوران» و «فصل نان» دانست. علياشرف درويشيان نويسندهاي رئاليست است که در اغلب داستانهايش به زندگي فرودستان و حاشيهنشينها و مطرودان توجه کرده است. او درآثارش با نثري روان فقر و نداري و بيکاري را از يکسو و ستم و چپاول و فاصله طبقاتي را از سوي ديگر به تصوير کشيده است. ادبيات و هنرها صداهايي را برميکشند و تصاويري را به نمايش درميآورند که اغلب ناديده و شنيده نشده ماندهاند. روايت داستاني عرصهاي است براي به صحنه آوردن آدمهاي معمولي اجتماع که در تاريخنگاريهاي مرسوم و حتي گزارشهاي اقتصادي و اجتماعي چندان توجهي به آنها نميشود. داستانهاي علياشرف درويشيان در مجموعه داستانهاي «از اين ولايت»، «آبشوران»، «فصل نان»، «همراه آهنگهاي بابام» و ديگر آثار او را ميتوان از نمونههاي قابل توجه داستاننمويسي ايراني دانست که در آنها به زندگي مردمان عادي و فرودست توجه شده است.
مروري بر کتاب «همراه آهنگهاي بابام»
علياشرف درويشيان در داستانهاي کتاب «همراه آهنگهاي بابام» به مسايل مختلف نيروي کار و استثمارهاي متعددي که کارگران و فرودستان با آن روبرو هستند توجه کرده است. کار کودکان، حوادث ناشي از کار و مرگ کارگران، کم بودن دستمزدها، فقر و بيماري برخي از مضاميني است که در داستانهاي کتاب «همراه آهنگهاي بابام» به آنها توجه شده است.
کتاب «همراه آهنگهاي بابام» شامل 6 داستان با اين عناوين است: «همراه آهنگهاي بابام»، «ظلمآباد»، «انار»، «مادر نمونه من»، «ياره» و «سحر در سبد».
درويشان در ابتداي داستان «همراه آهنگهاي بابام» با چيرهدستي و در نهايت سادگي وضعيت يک کارگاه ريختهگري و کارگراني را که در آن کار ميکنند توصيف کرده است. اين داستان از زبان کودکي که در اين ريختهگري کار ميکند روايت شده است: «خيلي گرم است. دلم به هم ميخورد. بوي سوخته مس و پول و چرک و زنگ آهن و نفت سياه قاطي ميشود و دلم را به هم ميزند. يک چيز ترشي توي گلويم ميآيد. ولي قورتش ميدهم. هي آب ميخورم و عرق ميکنم. ياد مدرسه ميافتم. مدرسه خيلي راحتتر است. آدم پشت ميز مينشيد، توي سايه؛ کنار تخته سياه خنک و سرد. اما اگر اين جدول ضرب نباشد خيلي راحتتر است. جدول ضرب مثل کوره ريختهگري عرق آدم را درميآورد. من مدرسه را دوست ميدارم. وقتي تابستان ميشود دلهره ميگيرم.» راوي داستان به شرح حال زندگي خود و ديگر کارگراني ميپردازد که در کارگاه ريختهگري با مشقت کار ميکنند اما همچنان درگير فقر و نداري هستند.
در قصه «انار» که يکي ديگر از داستانهاي خواندني مجموعه داستان «همراه آهنگهاي بابام» است، زني و مردي ميخواهند در فصل زمستان کودک بيمارشان را براي درمان به شهر ببرند چرا که در محل زندگي آنها امکاناتي براي درمان وجود ندارد. آنها در سرماي زمستان در جاده منتظر ماشيني ميمانند که آنها را سوار کند و به شهر برساند. تصويري که درويشيان در اين داستان از مشقتهاي زندگي فرودستان به دست داده وجه ديگري از فقر را نشان ميدهد. داستان «انار» اينگونه آغاز ميشود: «در حالي که نفس ميزدند و بخار دهانشان در آن هواي سرد به اطراف پراکنده ميشد، کنار جاده نشستند. جاده سياه و گرم و مستقيم در دوردستها محو ميشد و مثل اثر شلاقي بود که بر بدن سفيد سرمازدهاي مانده باشد. کرکسار با سفيدي يکدست از آن سوي جاده کشيده ميشد و بالا ميرفت. مرد، برفهاي يخزده اطراف شلوار جافياش را پاک کرد. پاهاي يخزدهاش را از ميان کفش لاستيکي تليش خوردهاش بيرون آورد و انگشتان قرمز و لبوييرنگش را ماليد و در مشت فشرد. زن قبل از هر چيز پارچه روي صورت کودکش را به کناري زد.»
درباره علياشرف درويشيان نويسنده کتاب «همراه آهنگهاي بابام»
علياشرف درويشيان، نويسنده سرشناس معاصر ايراني است که در سال 1320 در کرمانشاه و در خانوادهاي فرودست متولد شد. درويشيان، داستاننويس، پژوهشگر، منتقد و عضو برجسته کانون نويسندگان ايران بود. او نويسندهاي سوسياليست و آزاديخواه بود و همواره مواضع و گرايشهاي آشکار سياسي داشت. درويشيان در خانوادهاي محروم متولد شد و به دليل ضرورت معيشت خيلي زود وارد بازار کار شد. او در کنار تحصيل به کار هم مشغول بود و پس از تحصيلات ابتدايي و متوسطه در سال 1335 وارد دانشسراي مقدماتي کرمانشاه شد و سپس در دانشسراي عالي تهران در رشته مشاوره و راهنمايي و در دانشگاه تهران در رشته روانشناسي تربيتي تحصيل کرد و هر دو رشته را تا مقطع فوق ليسانس ادامه داد. درويشيان مدتي به عنوان معلم در روستاهاي غربي ايران به فعاليت پرداخت. او نويسندهاي بود که از اعماق برآمده بود و در آثار مختلفش به فقر و محروميت و مصيبتهاي مردم فرودست و حاشيهاي پرداخته است. او آثاري هم براي کودکان و نوجوان نوشته است و خود را ادامه دهنده راه صمد برهنگي ميدانست. اولين کتابي هم که منتشر کرد اثري بود درباره صمد بهرنگي با عنوان «صمد جاودانه شد». درويشيان اولين مجموعه داستانش را با عنوان «از اين ولايت» در سال 1352 منتشر کرد و اين دورهاي بود که سانسور و سرکوب زيادي در ايران وجود داشت. درويشيان در داستانهاي کتاب «از اين ولايت» تيرگيها و تلخيهاي جامعه را نشان داده بود و همين سبب شد که دستگير و زنداني شود. زندان اما تاثيري در کار درويشيان نداشت و او به عنوان نويسندهاي رئاليست همچنان به تصوير کردن واقعيت عريان جامعه پرداخت و بارها پس از آن دستگير و زنداني شد. درويشيان خود را چريک فرهنگي ميناميد و تا پايان عمرش در آبان 1396 نويسندهاي آزاديخواه و متعهد به عدالت اجتماعي باقي ماند. در دهمين دوره جايزه هوشنگ گلشيري از درويشيان به عنوان نويسندهاي که همواره نسبت به آزادي بيان تعهد داشته و در داستانهايش تصويري از واقعيتهاي اجتماعي به دست داده است تقدير شد. درويشيان همچنين جايزه يک عمر تلاش در عرصه نوشتن را از جايزه ادبي مهرگان گرفت. جايزه سال هفدهمين جشنواره فرهنگي گلاويژ نيز به درويشيان اهدا شده بود. درويشيان همچنين يکي از نويسندگاني است که برنده جايزه حقوق بشر هلمن- هت شده است. از رمانهاي درويشيان ميتوان به «سالهاي ابري» و «سلول 18» و از مجموعه داستانهاي او ميتوان به «از اين ولايت»، «آبشوران»، «همراه آهنگهاي بابام»، «درشتي» و «فصل نان» اشاره کرد. «دانه و پيمانه»، «افسانهها و متلهاي کردي» و «فرهنگ افسانههاي مردم ايران» برخي از نقدها و پژوهشهاي درويشان هستند.
