کتاب «از اين ولايت» اثر علياشرف درويشيان
اولين مجموعه داستان علياشرف درويشيان که شامل داستانهاي کوتاه واقعگرايانهاي است که در کنار هم سيماي فقر و محروميت و عقبماندگيهاي درهمتنيده را در جامعه روستايي ايران و به طور خاص روستاهاي غرب کشور ترسيم کرده است. برخي از داستانهاي کتاب «از اين ولايت» از بهترين داستانهاي کوتاه درويشيان به شمار ميروند.
علياشرف درويشيان نويسندهاي رئاليست است که در اغلب داستانهايش به زندگي فرودستان و حاشيهنشينها و مطرودان توجه کرده است. او درآثارش با نثري روان فقر و نداري و بيکاري را از يکسو و ستم و چپاول و فاصله طبقاتي را از سوي ديگر به تصوير کشيده است. ادبيات و هنرها صداهايي را برميکشند و تصاويري را به نمايش درميآورند که اغلب ناديده و شنيده نشده بودهاند. روايت داستاني عرصهاي است براي به صحنه آوردن آدمهاي معمولي اجتماع که در تاريخنگاريهاي مرسوم و حتي گزارشهاي اقتصادي و اجتماعي چندان توجهي به آنها نميشود. داستانهاي علياشرف درويشيان را ميتوان از نمونههاي قابل توجه داستاننمويسي ايران دانست که در آنها به زندگي مردمان عادي و فرودست توجه شده است. او در مجموعه داستانهاي «از اين ولايت»، «آبشوران»، «فصل نان» و «همراه آهنگهاي بابام» به انتقاد از وضعيت وخيم خانوادههاي روستايي و اختلاف طبقاتي پرداخته است.
مجمموعه داستان «از اين ولايت» در زمان انتشارش در سال 1352 ظهور نويسندهاي را نويد ميداد که ميخواست راوي زندگي فلاکتبار مردم غرب کشور باشد. درويشيان موضوع داستانهاي اين مجموعه را از تجربياتش در زمان تدريس در ده و روستاهاي غرب کشور گرفته است.
مروري بر کتاب «از اين ولايت»
در داستانهاي کتاب «از اين ولايت» با روايتي صريح و زباني روان به گزارش فقر و محروميت و بازتوليد جهل و خرافات و باورهاي غلط در وضعيت محروميت پرداخته شده است. درويشيان در داستانهاي اين مجموعه نشان داده که چگونه در دورهاي که روايت رسمي و غالب بر پيشرفت و نتايج اصلاحات ارضي تاکيد داشت در روستاها و نقاط دورافتاده غرب کشور بيکاري و نداري و محروميت رواجي گسترده داشته است.
يکي از داستانهاي خواندني کتاب «از اين ولايت»، داستان «ندارد» است. راوي اين داستان معلم مدرسهاي در روستا است و به واسطه روايت او است که تصويري ملموس از زندگي دانشآموزان محروم ميبينيم. نيازعلي ندارد، نام يکي از اين کودکان فقير است که به خانوادهاي تنگدست تعلق دارد. پدر او بيکار است و مدام مشغول دعا خواندن و مادرش هم به تازگي بيکار شده است. معلم از زبان نيازعلي ميشنود که: «معلوم شد که مادرش براى مش باقر، تاجر خشکبار ده، کار مىکرده. کارش خندان کردن پسته بوده. پستههاى دهان بسته را با دندان باز مىکرده. روزى بيست و پنج ريال هم مىگرفته. پس از سالها کار، دندانهايش ريخته و بيکار شده.
برادر بزرگش که خاک بردار بوده است، دو سال پيش، پس از برگشتن از سربازى، موقع کار زير آوار مىماند. او آنها را تنها گذاشته بود.» خود نيازعلي نيز سرنوشتي غمبار دارد و سرنوشت او به نوعي حکايت مشترک بسياري از کودکاني است که گرفتار فقر و نيازهاي اوليه زندگي هستند.
در يکي ديگر از داستانهاي خواندني کتاب «از اين ولايت» با نام «گازولک»، تصويري از عقبماندگي و رواج خرافات در نقاط محروم ارايه شده است. در اين داستان خرافات مرسوم باعث مرگ کودک بيماري ميشود که اگر امکان درمانش وجود داشت زنده ميماند.
در داستان «قبر گبري» از مجمموعه داستان «از اين ولايت»، مسئله زمين مطرح ميشود. درويشيان در اين داستان نشان ميدهد که چگونه روستايياني که از کار بر روي زمين يا نگهداري دام دور ماندهاند زندگيشان دگرگون ميشود. آنها به جاي آنکه مثل گذشته زمين را بارور کنند به کندن قبر و مردهخواري روي آوردهاند.
داستانهاي کتاب «از اين ولايت» داستانهايي با فضايي تيره و تلخاند که در برخي از آنها مرگ حضوري پررنگ دارد. درويشيان به خصوص در چند داستان اين کتاب به لحاظ فرمي نيز قصههايي قابل توجه خلق کرده است و در آنها با روايتي رئاليستي تصويري از واقعيتهاي نهفته در متن جامعه روستايي به دست داده است.
درباره علياشرف درويشيان نويسنده کتاب «از اين ولايت»
علياشرف درويشيان، نويسنده سرشناس معاصر ايراني است که در سال 1320 در کرمانشاه و در خانوادهاي فرودست متولد شد. درويشيان، داستاننويس، پژوهشگر، منتقد و عضو برجسته کانون نويسندگان ايران بود. او نويسندهاي سوسياليست و آزاديخواه بود و همواره مواضع و گرايشهاي آشکار سياسي داشت. درويشيان در خانوادهاي کارگري متولد شد و به دليل ضرورت معيشت خيلي زود وارد بازار کار شد. او در کنار تحصيل به کار هم مشغول بود و پس از تحصيلات ابتدايي و متوسطه در سال 1335 وارد دانشسراي مقدماتي کرمانشاه شد و سپس در دانشسراي عالي تهران در رشته مشاوره و راهنمايي و در دانشگاه تهران در رشته روانشناسي تربيتي تحصيل کرد و هر دو رشته را تا مقطع فوق ليسانس ادامه داد. درويشيان مدتي به عنوان معلم در روستاهاي غربي ايران به فعاليت پرداخت. او نويسندهاي بود که از اعماق برآمده بود و در آثار مختلفش به فقر و محروميت و مصيبتهاي مردم فرودست و حاشيهاي پرداخته است. او آثاري هم براي کودکان و نوجوان نوشته است و خود را ادامه دهنده راه صمد برهنگي ميدانست. اولين کتابي هم که منتشر کرد اثري بود درباره صمد بهرنگي با عنوان «صمد جاودانه شد». درويشيان اولين مجموعه داستانش را با عنوان «از اين ولايت» در سال 1352 منتشر کرد و اين دورهاي بود که سانسور و سرکوب زيادي در ايران وجود داشت. درويشيان در داستانهاي کتاب «از اين ولايت» تيرگيها و تلخيهاي جامعه را نشان داده بود و همين سبب شد که دستگير و زنداني شود. زندان اما تاثيري در کار درويشيان نداشت و او به عنوان نويسندهاي رئاليست همچنان به تصوير کردن واقعيت عريان جامعه پرداخت و بارها پس از آن دستگير و زنداني شد. درويشيان خود را چريک فرهنگي ميناميد و تا پايان عمرش در آبان 1396 نويسندهاي آزاديخواه و متعهد به عدالت اجتماعي باقي ماند. در دهمين دوره جايزه هوشنگ گلشيري از درويشيان به عنوان نويسندهاي که همواره نسبت به آزادي بيان تعهد داشته و در داستانهايش تصويري از واقعيتهاي اجتماعي به دست داده است تقدير شد. درويشيان همچنين جايزه يک عمر تلاش در عرصه نوشتن را از جايزه ادبي مهرگان گرفت. جايزه سال هفدهمين جشنواره فرهنگي گلاويژ نيز به درويشيان اهدا شده بود. درويشيان همچنين يکي از نويسندگاني است که برنده جايزه حقوق بشر هلمن- هت شده است. از رمانهاي درويشيان ميتوان به «سالهاي ابري» و «سلول 18» و از مجموعه داستانهاي او ميتوان به «از اين ولايت»، «آبشوران»، «همراه آهنگهاي بابام»، «درشتي» و «فصل نان» اشاره کرد. «دانه و پيمانه»، «افسانهها و متلهاي کردي» و «فرهنگ افسانههاي مردم ايران» برخي از نقدها و پژوهشهاي درويشان هستند.
