کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» نوشت? علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام
کتابي از مجموع? «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي». کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» بخشي از پروژهاي است که در قالب مجموعه کتابهايي با عنوان «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» به پژوهش دربار? تاجران کارآفريني ميپردازد که در سالهاي پيش از انقلاب، با تأسيس و راهاندازي برخي صنايع، در صنعتيشدن و مدرنسازي ايران و تحول اقتصاد و زندگي اجتماعي در اين کشور نقشي مهم ايفا کردند.
در مجموع? «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» گوشهاي از تاريخ ايران مدرن، از چشمانداز اقتصاد و صنعت و تجارت و کسبوکار، تصوير ميشود و روايتهايي از صنايعي تأثيرگذار در زندگي مردم ايران و چگونگي پديد آمدن و رشد اين صنايع و نيز فرجام آنها ارائه ميشود. اين روايتها، که کتاب « زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» از جمل? آنهاست، در کنار هم تصويري ميسازند از تاريخ صنعتيشدن ايران و تحولاتي که با تأسيس صنايع گوناگون در ايران و زندگي مردم ايران پديد آمد.
علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام، که بسياري از کتابهاي مجموع? «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» بهکوشش آنها فراهم آمده است، در کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» به روايت و شرح فعاليتهاي تجاري و صنعتي مردي ميپردازند که از خانوادهاي تاجر در يزد برآمد و از عرص? تجارت به عرص? صنعت و توليدات صنعتي آمد و به پدر صنعت خانگي مدرن در ايران بدل شد.
مروري بر کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار»
چنانکه در پيشگفتار علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام بر کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» توضيح داده شده، در اين کتاب «فعاليت خاندان برخوردار بهطور اعم و حاج محمدتقي برخوردار بهطور اخص در تجارت، ميزان و نوع سرمايهگذاري در صنعت بهويژه صنايع لوازم خانگي، سرمايهگذاري مشارکتي با شرکتهاي خارجي، شيو? مديريت، انگيزههاي اقتصادي و غير اقتصادي» مبناي مطالعه و پژوهش قرار گرفته است.
چنانکه در بخشي ديگر از همين پيشگفتار توضيح داده شده، نويسندگان کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» در اين کتاب بر آن بودهاند که به تمامي جنبههاي زندگي حاج محمدتقي برخوردار بپردازند و کليدي براي فهم شخصيت و درک آرزوها و انگيزهها و هدفها و نگرشها و بينش او بيابند.
کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» روايتي چندوجهي از فعاليتهاي اقتصادي و صنعتي حاج محمدتقي برخوردار و پيامدهاي اجتماعي اين فعاليتها به دست ميدهد و نشان ميدهد که فعاليتهاي حاج محمدتقي برخوردار چه تحولاتي را در سبک زندگي ايرانيان پديد آورد و اين فعاليتها چه نقشي در رَوَند مدرنسازي ايران داشت.
در کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار»، از خلال آشنايي با کارنام? حاج محمدتقي برخوردار و فعاليتهاي اقتصادي او، با روايت گوشهاي از تاريخ اقتصادي و اجتماعي ايران مدرن، مواجه ميشويم و نيز در جريان بعضي مسائل و مشکلات توسع? اقتصادي ايران از نگاه فعالان اقتصادي قرار ميگيريم. اين کتاب همچنين الگويي بومي در مديريت و کارآفريني ارائه ميدهد.
کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» يک پژوهش توصيفي و تحليلي است که بخشي از آن برمبناي اسناد آرشيوياي که در مراکز دولتي و خصوصي و کتابخانهها موجودند انجام شده و بخشي هم مبتني بر بررسي روايتهاي اعضاي خانواد? برخوردار و دوستان اين خانواده و نيز روايتهاي مديران و کساني بوده که در فعاليتهاي اقتصادي اين خانواده همکاري داشته و براي آنها کار کردهاند. بخشي از پژوهشهاي صورتگرفته در اين کتاب نيز مبتني بر بررسي روايتهاي مقامات اقتصادي دور? پهلوي است.
کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» از پيشگفتار، مقدمه، نُه فصل، گاهشمار خاندان برخوردار و دو پيوست تشکيل شده است. فصلهاي نُهگان? کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» عبارتند از: «خاستگاه جغرافيايي و موقعيت تجار»، «نظام خانداني و خاندان برخوردار»، «خاندان برخوردار»، «زندگي و کارنام? حاج محمدتقي برخوردار»، «کارنام? صنعتي حاج محمدتقي برخوردار»، «حاج برخوردار و ظهور سبک زندگي مدرن در دهه 1340»، «شيوه مديريتي برخوردار»، «مسئوليتهاي اجتماعي خاندان برخوردار» و «پايان کار يک کارآفرين».
کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار» در انتشارات گام نو منتشر شده است.
دربار? علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام
علياصغر سعيدي، متولد 1336، جامعهشناس، پژوهشگر و مترجم ايراني و دانشيار و مدير گروه برنامهريزي و رفاه اجتماعي و عضو هيئت علمي دانشکد? علوم اجتماعي دانشگاه تهران است. سعيدي داراي ليسانس علوم اجتماعي و فوق ليسانس جامعهشناسي از دانشگاه تهران و دکتراي جامعهشناسي از دانشگاه لندن است. از آثار تأليفي و پژوهشي او ميتوان به کتاب «سرمايهداري خانوادگي خاندان لاجوردي و لاجورديان»، از مجموعه کتابهاي «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» اشاره کرد که آن نيز، مانند کتاب «زندگي و کارنامه حاج محمدتقي برخوردار»، ماحصل همکاري سعيدي و فريدون شيرينکام است.
علياصغر سعيدي، علاوه بر کار تأليف و پژوهش، در حوز? ترجمه نيز فعال است. کتابهاي «آهنگ عشق»، «پنجره»، «پزشک پادشاهان» و «گنجين? حماسههاي جهان» از جمله ترجمههاي او هستند.
فريدون شيرينکام، متولد 1339 در آستان? اشرفيه، پژوهشگر ايراني علوم سياسي و اقتصادي است. شيرينکام داراي فوق ليسانس علوم سياسي از دانشگاه تربيت مدرس است. او از پژوهشگرانِ پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي است. از آثار تأليفي و پژوهشي فريدون شيرينکام ميتوان به کتاب «کارآفرينان صنعتي در عصر پهلوي: زندگي و کارنامهي حسن تفضّلي» اشاره کرد.
