کتاب «راز اسب شاخدار» اثر هرژه
يازدهمين کتاب از سِري کتابهاي «ماجراهاي تنتن». در کتاب «راز اسب شاخدار»، با عنوان اصلي Le Secret de La Licorne، با تنتن، خبرنگارِ مشهورِ مخلوقِ ژرژ رمي، نويسنده و کارتونيستِ بلژيکيِ متخلص به هرژه، همراه ميشويم و يکي ديگر از ماجراجوييهاي جذاب اين خبرنگار ماجراجو را دنبال ميکنيم.
مجموعه کتابهاي «ماجراهاي تنتن» يک مجموع? کُميکبوکِ بيستوچهارتاييِ کلاسيکِ بسيار محبوب و مشهور است. شخصيت اصلي اين مجموعه خبرنگاري جوان به نام تنتن است که در هر کتاب بههمراه سگش، ميلو، به جايي از دنيا سفر ميکند و ماجراهاي معمايي و مهيجي را از سر ميگذراند.
اولين کتابِ مجموع? «ماجراهاي تنتن»، با عنوان «تنتن در شوروي»، در سال 1930 منتشر شد. مجموع? «ماجراهاي تنتن» مجموعهاي حادثهاي و ماجراجويانه و معمايي با چاشني طنز است. هرژه در خلق کتابهاي «ماجراهاي تنتن» به وقايع و اوضاع سياسي زمانهاش نيز نظر داشته است. تنتن در هر يک از کتابهاي اين مجموعه، از جمله در کتاب «راز اسب شاخدار»، درگير معما و حوادثي مهيج ميشود.
بهجز تنتن و ميلو، که شخصيتهاي اصلي و ثابت مجموع? «ماجراهاي تنتن» هستند، بعضي شخصيتهاي ديگر اين مجموعه، از جمله کاپيتان هادوک، هم امروزه جزو شخصيتهاي داستاني فراموشنشدني تاريخ ادبياتند. شيوه و سبک طراحي و تصويرسازيهاي اين مجموعه نيز به شيوه و سبکي تأثيرگذار در خلق کُميکبوک بدل شده است.
متن اصلي مجموعه کتابهاي «ماجراهاي تنتن» اولين بار بين سالهاي 1930 تا 1976 منتشر شده است.
از مجموع? «ماجراهاي تنتن» سريال انيميشن هم ساخته شده است. همچنين استيون اسپيلبرگ در سال 2011 انيميشن سهبعدي «ماجراهاي تنتن: راز اسب شاخدار» را براساس سه کتابِ اين مجموعه و با تلفيق ماجراهاي اين سه کتاب، که يکي از آنها کتاب «راز اسب شاخدار» بود، ساخت. دو کتابِ ديگر «ماجراهاي تنتن» که دستماي? اقتباس سينمايي اسپيلبرگ بودند عبارتند از: «خرچنگ پنجهطلايي» و «گنج راکام سرخپوش» که اين دومي دنبال? کتاب «راز اسب شاخدار» است.
متن اصلي کتاب «راز اسب شاخدار» اولين بار بهصورت دنبالهدار، از ژوئن 1942 تا ژانوي? 1943، در بحبوح? اشغال بلژيک بهدست نيروهاي آلمان نازي در دور? جنگ جهاني دوم، در يکي از روزنامههاي مشهور فرانسويزبان بلژيک منتشر شد و کمي بعد بهصورت کتاب به چاپ رسيد. اين داستان بسيار مورد استقبال قرار گرفت و موفقيتي تجاري بههمراه داشت.
براساس کتاب «راز اسب شاخدار» انيميشن نيز ساخته شده و همچنين راديو بيبيسي اين کتاب را دستماي? اقتباس قرار داده است.
حال با ما همراه باشيد تا ببينيم در کتاب «راز اسب شاخدار» چه ماجراهايي چشمانتظار تنتن است.
مروري بر کتاب «راز اسب شاخدار»
تنتن و يار غارش، کاپيتان هادوک، در کتاب «راز اسب شاخدار» دنبال گنج راکام سرخپوش ميگردند؛ گنجي که تنتن با خريد ماکت يک کشتي براي کاپيتان هادوک از وجود آن باخبر ميشود.
کتاب «راز اسب شاخدار» با خبري در روزنامه آغاز ميشود. در خبر آمده است که دزداني مشکوک در شهر جيبهاي مردم را ميزنند و اين قضيه باعث نگراني مردم شده است و پليس بهترين افرادش را مسئول پيگيري اين پرونده کرده است.
بعد از خبر دزديهاي مشکوک در کتاب «راز اسب شاخدار» تنتن دوپونت و دوپونط، دو کارآگاه دستوپاچُلفتي خرابکار را که از شخصيتهاي مشهور مجموع? «ماجراهاي تنتن» هستند، در بازار ميبيند. آنها به بازار آمدهاند که براي خودشان چند عصا بخرند و سرِ قيمت عصاها هم مدتي طولاني با فروشنده چانه ميزنند تا بالاخره فروشنده راضي ميشود عصاها را به قيمتي که ميگويند به آنها بفروشد. اما وقتي کارآگاهها ميخواهند کيف پولشان را درآورند و پول عصاها را بدهند ميبينند که اي داد! کيف پولشان نيست. انگار اين دو کلهپوک هم طعم? جيببرها شدهاند، پس تنتن مجبور ميشود پول عصاها را حساب کند. وقتي دوپونت و دوپونط راهشان را ميکشند و ميروند چشم تنتن به يک عتيقهفروشي ميافتد که در بساطش يک ماکت کشتي دارد؛ همان کشتياي که قرار است ماجرايي جديد را در کتاب «راز اسب شاخدار» براي تنتن رقم بزند.
تنتن با ديدن ماکت کشتي تصميم ميگيرد آن را بخرد و به کاپيتان هادوک هديه بدهد، اما وقتي کشتي را ميخرد کلي آدم سرِ او ميريزند و ميخواهند آن را از او بخرند. تنتن ميگويد که اين کشتي فروشي نيست ولي يکي از خريداران ولکن نيست. اين خريدار، که بعداً هم در کتاب «راز اسب شاخدار» او را ملاقات خواهيم کرد، يک مرد روس به نام ساخارين است که کلکسيون عتيقهجات جمع ميکند. ساخارين حسابي به تنتن گير ميدهد که کشتي را از او بخرد ولي تنتن راضي به فروش نميشود. او حتي تا دم خان? تنتن هم ميآيد اما اصرارش بيفايده است. ساخارين شمار? تلفنش را به تنتن ميدهد که اگر تصميمش عوض شد به او زنگ بزند.
تنتن وارد خانه ميشود و کشتي را روي ميز ميگذارد و خودش مشغول لباسعوضکردن ميشود که ناگهان تق! صدايي ميشنود و ميبيند که کشتي از روي ميز افتاده و بادبانش شکسته است. چرا؟ بهخاطر ورجهوورجههاي ميلو. تنتن با ديدن اين صحنه عصباني ميشود، مخصوصاً که اين کشتي را براي هديهدادن به هادوک خريده بوده است. البته شکستگي جوري نيست که قابل تعمير نباشد و تنتن دوباره بادبان را جا مياندازد و وقتي که هادوک به خانهاش ميآيد کشتي را نشانش ميدهد. هادوک از ديدن کشتي تعجب ميکند و تنتن را به خانهاش ميبرد و تابلويي را در اتاقش به او نشان ميدهد.
تابلويي که هادوک در کتاب «راز اسب شاخدار» نشان تنتن ميدهد تصوير يکي از اجداد قديمي او، به نام سِر فرانسيس هادوک، است که پشت سرش دقيقاً همان کشتياي است که تنتن براي کاپيتان خريده است؛ کشتياي به نام «اسب شاخدار». تنتن به خانه برميگردد که کشتيِ در تابلو را با کشتياي که خريده مقايسه کند اما ميبيند که کشتي نيست. آب که نيامده کشتي را ببرد، پس حتماً آن را دزديدهاند. تنتن به مرد روس، ساخارين، شک ميکند و به خان? او ميرود اما ميبيند که آن بيچاره کشتي را ندزديده است. پس چه کس ديگري به کشتي اسب شاخدار چشم دارد؟
در ادام? کتاب «راز اسب شاخدار» تنتن به خانه برميگردد و ميبيند که کل خانهاش زيرورو شده اما چيزي دزديده نشده است. انگار که دزدها در خانه دنبال چيز مهمي ميگشتهاند اما آن را پيدا نکردهاند. تنتن اتفاقي زير ميز را نگاه ميکند و يک کاغذ لولهشده ميبيند. کاغذ را باز ميکند و ميخواند. جملاتي عجيبوغريب بر کاغذ نوشته شده است که نشان از رازي دارند. تنتن ميفهمد که يک گنج در کار است و اين تکهکاغذ يکي از قطعههايي است که پازل گنج را کامل ميکند. پس براي همين اين کاغذ اينقدر براي دزدها مهم بوده است.
تنتن به خان? هادوک ميرود و ميبيند که او فازِ ناخداهاي قديمي را برداشته و دارد مثل ديوانهها در خانه ميدود. آخر کاپيتان دفترچ? خاطرات جدش، سِر فرانسيس، را خوانده و جوگير شده و خودش را شبيه او کرده است. هادوک شروع ميکند براي مدتي طولاني خاطرات جدش را تعريف کردن. معلوم ميشود گنجي که تنتن در کتاب «راز اسب شاخدار» به وجودش پي برده و بخشي از نقش? آن در ماکت کشتي جاساز شده بوده گنج راکام سرخپوش است و اين راکام سرخپوش دشمن خونين سر فرانسيس هادوک بوده است و بهدست سر فرانسيس کشته شده و گنجش با کشتياش زير آب رفته است.
تنها راه پيدا کردن گنج راکام سرخپوش اين است که سه تک? ديگر از کاغذهايي که يکيشان در دست تنتن است پيدا شود. تنتن به خان? ساخارين ميرود چون او يکي ديگر از ماکتهاي کشتي اسب شاخدار را دارد. اما ساخارين را، پيش از رسيدن تنتن، بيهوش کرده و کشتياش را دزديدهاند. ساخارين مردي را که به خانهاش دستبرد زده توصيف ميکند و تنتن ميفهمد که اين مرد يکي از مرداني بوده که در بازار ميخواسته کشتي را از او بخرد. پس ميرود و پيِ مرد را ميگيرد و بالاخره پيدايش ميکند اما وقتي ميخواهد با او حرف بزند يک ماشين ميآيد و بنگ! به مرد شليک ميکند. آخرين کاري که مرد، قبل از مرگ، ميکند اشاره به يک گنجشک است.
در ادام? کتاب «راز اسب شاخدار» تنتن به خانه برميگردد. بعد از چند دقيقه درِ خانهاش را ميزنند و در را که باز ميکند او را بيهوش ميکنند و در جعبهاي مياندازند. تنتن را دو نفر گروگان گرفتهاند تا تکهکاغذ باقيمانده از نقش? گنج را از او بگيرند اما تنتن به هر نحوي که شده در ميرود و پليس را خبر ميکند. اسم دو نفري که تنتن را گروگان گرفته بودهاند برادران گنجشک است و براي همين مردي که کشته شد به گنجشک اشاره کرد.
بعد از اين ماجراهايي که تنتن از سر ميگذراند او سرانجام سه تکهکاغذ ديگر را پيدا ميکند و کتاب «راز اسب شاخدار» همينجا به پايان ميرسد و باقي ماجرا ميماند براي کتاب «گنج راکام سرخپوش» که قسمت دوم و پاياني داستان است و بايد ديد که در آن کتاب و در ادام? آنچه در کتاب «راز اسب شاخدار» رخ داد چه ماجراهايي اتفاق ميافتد و سرنوشت گنج راکام سرخپوش چه ميشود.
دربار? هرژه، نويسنده و تصويرگرِ کتاب «راز اسب شاخدار»
ژرژ پروسپه رمي (Georges Prosper Remi)، معروف به هرژه (Hergé)، متولد 1907 و درگذشته به سال 1983، کارتونيست و نويسند? بلژيکي بود. هرژه بيش از هر چيز بهخاطر مجموعه کتابهاي مصور «ماجراهاي تنتن» مشهور است و بهواسط? اين مجموعه نام خود را در تاريخ کميکبوک و ادبيات کودک و نوجوان جاودانه کرده است.
کميکبوکهاي «ماجراهاي تنتن»، با قصههاي جذاب و شخصيتپردازي و نقاشي و تصويرسازيهاي ماهرانهشان، نهفقط محبوب کودکان و نوجوانان که براي بزرگسالان نيز جذاب و خواندنياند.
هرژه پيشتاز سبک موسوم به «لينيه کلر» در طراحي قصههاي مصور است که سبکيست که در آن از هاشور استفاده نميشود و مبتني بر رسم خطوط واضح با ضخامت يکسان و رنگهاي شفاف است.
کتاب «تنتن در شوروي»، که در ايران به نام «فرار از شوروي» هم به چاپ رسيده، چنانکه پيشتر نيز اشاره شد، اولين کتاب منتشرشده از «ماجراهاي تنتن» بود. متن اصلي کتاب «تنتن در شوروي» اولين بار بين سالهاي 1929 تا 1930 بهصورت دنبالهدار و هفتگي در نشريهاي منتشر شد و سپس در سال 1930 بهصورت کتاب به چاپ رسيد.
هرژه، بهجز مجموع? «ماجراهاي تنتن»، دو مجموعه کميکبوک معروف ديگر به نامهاي «کوئيک و فلوپکه» و «ماجراهاي ژو، زت و ژوکو» را هم خلق کرده است.
شهرت و محبوبيت مجموع? «ماجراهاي تنتن» براي هرژه بهقدري بود که او در اواخر عمر اين شهرت را دستوپاگيرِ خود ميديد، چون تنتن، با شهرتش، هرژه را مجبور ميکرد که تنها به او بپردازد و هرژه سالهاي زيادي از عمرش را بر سر خلق ماجراهاي تنتن گذاشت. اين احساس فشار از جانب تنتن منبع الهامي براي هرژه شد که نقاشيهايي عليه اين شخصيتِ خياليِ مخلوقِ خود خلق کند که يکي از آنها نقاشيايست که در آن تنتن اربابِ هرژه است.
مردم اما تنتن را دوست داشتند و هنوز هم دوست دارند. مجموع? «ماجراهاي تنتن» دستمايهاي براي انواع اقتباسهاي تئاتري و راديويي و تلويزيوني و سينمايي و بازيهاي کامپيوتري بوده است. هرژه همچنين تأثيري چشمگير بر کميکبوک، مخصوصاً کميکبوک اروپايي، گذاشته است.
محبوبيت و شهرت و اهميت هرژه در حوز? کميکبوک باعث شد که در سال 2009 موزهاي در بلژيک به نام او افتتاح شود.
دربار? ترجم? فارسي کتاب «راز اسب شاخدار»
کتاب «راز اسب شاخدار» با ترجم? نادر تکميلهمايون در نشر کتاب چ، ناشر کتابهاي کودک و نوجوانِ خانواد? فرهنگي چشمه، منتشر شده است.
نادر تکميلهمايون، متولد 1347 در پاريس، فيلمساز، فيلمنامهنويس، مترجم، منتقد فيلم و روزنامهنگار ايراني است. او فرزند ناصر تکميلهمايون، جامعهشناس و مورخ ايراني، است.
تکميلهمايون داراي ليسانس مترجمي و ادبيات فرانسه است. او همچنين در مدرس? سينمايي فميس در فرانسه کارگرداني خوانده است.
تکميلهمايون ساخت چهار فيلم کوتاه، از جمله مستندي به نام «ايران: يک انقلاب سينمايي»، و يک فيلم بلند داستاني، به نام «تهرون»، را در کارنام? فيلمسازي خود دارد. فيلم «تهرون» او جايز? هفت? منتقدين جشنوار? فيلم ونيز را گرفته است. او همچنين در دوراني که در ايران دانشجو بود، بهعنوان منتقد فيلم و روزنامهنگار، با نشريات سينمايي، از جمله ماهنام? فيلم و هفتهنام? سروش، همکاري ميکرد.
از ترجمههاي نادر تکميلهمايون از مجموع? «ماجراهاي تنتن»، بهجز کتاب «راز اسب شاخدار»، ميتوان به کتابهاي «گنج راکام سرخپوش»، «هدف کرهي ماه»، «روي ماه قدم گذاشتيم»، «تنتن در سرزمين طلاي سياه»، «هفت گوي بلورين»، «معبد خورشيد»، «ستارهي اسرارآميز» و از ديگر ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «مارتين اسکورسيزي»، «استيون اسپيلبرگ»، «آکيرا کوروساوا» و «تمرين فيلمنامهنويسي» اشاره کرد.
از کتاب «راز اسب شاخدار» ترجمههاي فارسي ديگري هم موجود است. از جمل? اين ترجمهها ميتوان به ترجم? گروه مترجمان نشر رايح? انديشه، منتشرشده با همکاري اين انتشارات و مؤسس? انتشارات قدياني، اشاره کرد. اين ترجمه با عنوان «راز کشتي اسب شاخدار» به چاپ رسيده است.
کتاب «راز اسب شاخدار» در سالهاي دور نيز، با ترجم? خسرو سميعي و با عنوان «اسرار اسب شاخدار»، در انتشارات يونيورسال منتشر شده است.
