سو تفاهم (مصدق)

کتاب «سوء‌تفاهم» اثر آلبر کامو
نمايشنامه‌اي تراژيک از آلبر کامو که حول موضوع آزاديِ اختيار نوشته شده است. کتاب «سوء‌تفاهم» يکي از شاخص‌ترين آثار کامو است که در آن بر روي مسئله‌اي بنيادي در جهان مدرن دست گذاشته است.
کتاب «سوء‌تفاهم» نمايشنامه‌اي است در سه پرده که در سال 1943 و در وضعيتي نوشته شد که کشور فرانسه اشغال شده بود. کامو در اين کتاب به وضعيت اشغال و محاصره يک کشور توجه کرده است.
نمايشنامه «سوء‌تفاهم» نخستين‌بار در سال 1944 در پاريس و با صحنه‌گرداني مارسل هوران به روي صحنه رفت. از آن زمان تا امروز اين نمايش بارها و در کشورهاي مختلف اجرا شده و به زبان‌هاي متعددي نيز ترجمه شده است.
کتاب «سوء‌تفاهم» در ايران هم با چندين ترجمه در دست است. جلال آل‌احمد نخستين‌بار و در اواخر دهه بيست شمسي اين کتاب را به فارسي برگرداند و اين ترجمه توسط چندين ناشر از جمله نشر جامي به چاپ رسيده است.

مروري بر کتاب «سوء‌تفاهم»
قهرمان نمايشنامه «سوء‌تفاهم» مردي است که پس از سال‌ها به نزد مادر و خواهرش برمي‌گردد و خودش را در آغاز معرفي نمي‌کند و مي‌خواهد آنها را به شکلي غافلگير کند. او بيشتر مي‌خواهد خودي نشان دهد و ثروتي که در سال‌هاي غيابش به هم زده به رخ بکشد. غافل از اينکه همين موضوع به اتفاقي تراژيک منجر مي‌شود و پاي مرگ را به اين خانواده مي‌کشاند.
پسر اين خانواده سال‌ها پيش به قصد ثروتمند شدن از دهکده کوچک‌شان رفته بود و حالا پس از سال‌ها به زادگاهش برمي‌گردد و به مهمانخانه‌اي مي‌رود که مادر و خواهرش آن را اداره مي‌کنند. حادثه و اتفاق نقشي پررنگ در نمايشنامه «سوء‌تفاهم» دارد. اگرچه اين پسر خانواده است که خودش را در ابتدا معرفي نمي‌کند اما در ادامه روند امور از دست او خارج مي‌شود و حالا اين حوادث و بازي سرنوشت است که داستان را پيش مي‌برد.
تراژدي نمايشنامه «سوء‌تفاهم» به اين هم مربوط است که وقايعي بيرون از اختيار و اراده آدم‌هاي نمايش درکارند و آنها را به نقطه تباهي تام و تمام مي‌کشانند. انگار شخصيت‌هاي کتاب «سوء‌تفاهم» در مواجهه با موقعيتي که در آن قرار گرفته‌اند آزادي‌شان را از دست داده‌اند و تسليم وضعيت پيش رو هستند. در جايي از نمايش، مادر مي‌گويد: «من آزادي‌ام را گم کرده‌ام و اکنون جهنم برايم دارد شروع مي‌شود.»
کامو در کتاب «سوء‌تفاهم» به موضوع ديگري هم توجه کرده و آن معناي زندگي يا به تعبير بهتر بي‌معنايي زندگي است. کامو در چند اثر شاخص‌اش مثل کتاب «طاعون» و نمايشنامه «سوء‌تفاهم» به شکل‌هاي متفاوتي پوچ بودن و بيهودي زندگي را مطرح کرده است.
کتاب «سوء‌تفاهم» اگرچه نمايشنامه‌اي تراژيک است و مرگ در آن حضوري پرررنگ دارد و به طور کلي مضموني تلخ دارد اما در عين‌حال کامو در اين نمايشنامه، مثل ديگر آثارش، به زيبايي توجهي ويژه دارد و صحنه‌هاي مختلف نمايش همراه با وصف دقيقي از زيبايي‌هايي است که خواننده را دلبسته خود مي‌کنند.
کامو در جايي درباره طرح داستاني کتاب «سوء‌تفاهم» نوشته بود: «ميان تختخواب‌ها و کاه‌هايش يک تکه روزنامه چسبيده به پارچه‌اي يافتم که زردرنگ و شفاف شده بود. واقعه سرگرم‌کننده‌اي را بيان مي‌کرد که اولش افتاده بود؛ ولي مي‌بايست در چکسلواکي اتفاق افتاده باشد. مردي براي ثروتمندشدن از يک دهکده چک راه افتاده بود. بعد از بيست و پنج سال، متمول با يک زن و بچه، مراجعت کرده بود. مادر و خواهرش در دهکده زادگاه او مهمانخانه‌اي را اداره مي‌کردند. براي غافلگير ساختن آنها، زن و بچه‌اش را در مهمانخانه ديگر گذاشته بود و به مهمانخانه مادرش که او را هنگام ورود نمي‌شناسد، رفته بود و براي خوشمزگي به فکرش رسيده بود که اتاقي در آن‌جا اجاره کند. پولش را به رخ آنها کشيده بود و مادر و خواهرش به وسيله چکش براي به دست آوردن پولش، او را کشته بودند. صبح زنش آمده بود و بي‌اين‌که هويت مسافر را درک کند، داستان را فهميده بود. مادر خودش را به دار زده بود و خواهر خود را به چاه افکنده بود. اين حکايت... از يک جهت باورنکردني بود؛ اما از جهت ديگر عادي و طبيعي جلوه مي‌کرد. باري، من دريافتم که مرد مسافر کمي استحقاق اين سرنوشت را داشته است و دريافته بودم که هرگز نبايد شوخي کرد.»

درباره آلبر کامو نويسنده کتاب «سوء‌تفاهم»
آلبر کامو، رمان‌نويس، نمايشنامه‌نويس، روزنامه‌نگار و روشنفکر فرانسوي-الجزايري، در سال 1913 از پدري الجزايري و مادري اسپانيايي به دنيا آمد. تمام کودکي‌اش را با مادر در يک محله فقيرنشن الجزيره سپري کرد چرا که پدرش در سال 1914 کشته شده بود. فقر اين دوران تاثير مهمي بر کامو گذاشت و به درک او از جهان پيرامون کمک بزرگي کرد. کامو خيلي زود شروع به نوشتن کرد و به عنوان بازيگر هم مشغول کار شد. او عضو حزب کمونيست هم شد اما تنها يک سال در حزب ماند و از آن خارج شد. کامو زندگي کوتاه اما پرباري داشت و به عنوان يکي از نويسندگان و روشنفکران شاخص قرن بيستم شناخته مي‌شود. در کارنامه او نمايشنامه، داستان و آثاري با درونمايه فلسفي ديده ميشود. در سال 1959 کامو بر اثر تصادف از دنيا رفت. او برنده جايزه نوبل ادبي هم شده بود. «سقوط»، «کاليگولا»، «اسطوره سيزيف» «طاعون»، «بيگانه»، «سوء‌تفاهم» و «نوادگان خورشيد» برخي از آثار کامو هستند که به فارسي ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «سوء‌تفاهم»
کتاب «سوء‌تفاهم» با ترجمه جلال آل‌احمد در نشر جامي منتشر شده است.
جلال آل‌احمد، متولد 1302، داستان‌نويس، مترجم، مقاله‌نويس و روشنفکر معاصر ايراني است. او پس از پايان تحصيلات متوسطه در رشته ادبيات فارسي دانشگاه تهران ادامه تحصيل داد. با اتمام تحصيل مدتي به عنوان معلم و مدرس ادبيات مشغول کار شد. آل‌احمد به نسلي از داستان‌نويسان ايراني تعلق داشت که در ابتداي کار تحت‌تاثير صادق هدايت بودند اما بعدتر راه خود را در داستان‌نويسي پيدا کرد. اولين داستان آل‌احمد در شماره نوروز 1324 مجله «سخن» منتشر شد و «زيارت» عنوان اين داستان بود. آل‌احمد در خانواده‌اي مذهبي متولد شده بود و در آثارش ضمن انتقاد به برخي خشک‌انديشي‌هاي موجود در محيط مذهبي جامعه، ارتباطش را با سنت و مذهب حفظ کرده است. او به خصوص در برخي آثار غيرداستاني‌اش مثل «غربزدگي» و «در خدمت و خيانت روشنفکران» به شکل منسجم‌تري ايده روي آوردن به سنت‌ها و گذشته را مطرح کرده است. آل‌احمد در سال‌هاي پيش از انقلاب و به خصوص در سال‌هاي دهه چهل روشنفکري موثر و مهم به شمار مي‌رفت که مخالف سرکوب‌ها و سانسورهاي آن دوره بود. او نويسنده‌اي متعهد بود و در آثارش تصويري از اجتماع به دست داده است. مفهوم تعهد در انتخاب‌هاي او در ترجمه‌هايش هم ديده مي‌شود. «مدير مدرسه»، «از رنجي که مي‌بريم»، «ديد و بازديد»، «نفرين زمين» و «سرگذشت کندوها» برخي از آثار داستاني آل‌احمد هستند. در کارنامه او مجموعه‌اي از مقالات و چندين سفرنامه هم ديده مي‌شود. از ميان ترجمه‌هاي او نيز مي‌توان به اين آثار اشاره کرد: «بيگانه»، «قمارباز»، «دست‌هاي آلوده»، «کرگدن»، «بازگشت از شوروي» و «مائده‌هاي زميني».