تاریخ ایران مدرن
A History of Modern Iran
یرواند آبراهامیان
محمدابراهیم فتاحی
نشر نی
دسته بندی: تاریخ-ایران
| کد آیتم: |
157276 |
| بارکد: |
9789641851264 |
| سال انتشار: |
1403 |
| نوبت چاپ: |
26 |
| تعداد صفحات: |
352 |
| نوع جلد: |
شومیز |
| قطع: |
رقعی |
کتاب «تاريخ ايران مدرن» اثر يرواند آبراهاميان
اثري که به شرح کليات و روندهاي عمده تاريخ معاصر ايران در طول بيش از يک قرن اخير پرداخته است. يرواند آبراهاميان، تاريخنگار برجسته معاصر، در کتاب «تاريخ ايران مدرن» بر روي رويدادهاي عمده تاريخي تمرکز کرده و نيز به جمعبندي و تحليل آنها پرداخته است.
کتاب «تاريخ ايران مدرن» هم به دليل جايگاه و اعتبار نويسندهاش و هم به دليل شيوه تدوين اثر، هم براي خوانندگان عادي و هم براي دانشجويان و متخصصصان تاريخ کتابي سودمند و خواندني است.
با خواندن کتاب «تاريخ ايران مدرن» تصويري فراگير و جامع از روندهاي تاريخي ايران معاصر و همچنين تحليلي از آنها به دست ميآوريم.
کتاب «تاريخ ايران مدرن» بررسى جامعى از ايران سده بيستم است و مىکوشد توضيح دهد که چگونه از قرن نوزدهم به شرايط کنونى در سده بيستم رسيدهايم.
مروري بر کتاب «تاريخ ايران مدرن»
کتاب «تاريخ ايران مدرن» را ميتوان مقدمهاي براي آشنايي خوانندگان عادي با سير وقايع مهم ايران مدرن دانست. آبراهاميان در اين کتاب تلاش کرده به اين پرسشها پاسخ دهد که: چرا ايران در اغلب خبرها حضور دارد؟ چرا در طول يک قرن دو انقلاب عمده را تجربه کرده و چرا اينک يک جمهوري اسلامي در آن مستقر است؟
دوره مورد بررسي کتاب «تاريخ ايران مدرن» دوره يک صد ساله سده بيستم است؛ از شکلگيري انقلاب مشروطه در اواخر دهه 1260 يا 1890 ميلادي تا دوره تثبيت جمهوري اسلامي در اوايل دهه 1380 يا 2000.
آبراهاميان در يادداشت ابتدايي کتاب «تاريخ ايران مدرن» ميگويد که اين کتاب يک اثر پژوهشي متعارف براي تاريخدانان حرفهاي نيست بنابراين از آوردن حواشي و تعليقات مفصل پرهيز شده و پانوشتها نيز فقط به نقلقولها، استدلال درباب گزارههاي محل مناقشه و در صورت لزوم توضيح برخي نکات اختصاص داده شده است.
کتاب «تاريخ ايران مدرن» به جز يادداشت مترجم و يادداشت و مقدمه نويسنده، داراي شش فصل با اين عناوين است: «شاهان مستبد: دولت و جامعه در دوره قاجار»، «رفرم، انقلاب و جنگ بزرگ»، «سياست مشت آهنين رضاشاه»، «فترت ناسيوناليستي»، «انقلاب سفيد محمدرضاشاه» و «جمهوري اسلامي».
آبراهاميان در مقدمه کتاب «تاريخ ايران مدرن» ميگويد که ايران با گاو و خيش قدم به قرن بيستم گذاشت و با کارخانههاي فولاد، يکي از بالاترين نرخهاي تصادف خودرو و در کمال ناباوري و حيرت بسياري، يک برنامه هستهاي از آن خارج شد.
در چنين بستري، کتاب «تاريخ ايران مدرن» به شرح دگرگونىهاى اثرگذارى پرداخته که در سده بيستم در ايران بهوقوع پيوسته است. به اعتقاد آبراهاميان موتور اصلي اين دگرگونيها دولت مرکزي بوده و از اينرو، تمرکز اين اثر نيز بر دولت، نحوه شکلگيرى و گسترش آن خواهد بود؛ و همچنين تأثيرات عميقى که اين گسترش نه تنها بر سازمان سياسى و اقتصادى بلکه بر محيط، فرهنگ و از همه مهمتر گستره اجتماعى بر جاى گذاشته است. برخى از اين تأثيرگذارىها، خواسته و عامدانه بوده و بعضى نيز، بهويژه جنبشهاى اعتراضى و انقلابات سياسى، چنين نبوده است.
رويکرد کتاب «تاريخ ايران مدرن» در نظر کسانى که معتقدند در مورد معضلات جهان معاصر، دولت نه مشکلگشا که خود بخشى از مشکل است، شايد شگفتانگيز و تا حدودى غافلگيرکننده بنمايد. اما موضوع اين کتاب دگرگونىهاى اساسى است و در ايران، آغازگر چنين دگرگونىهايى هميشه دولت مرکزى بوده است؛ بنابراين در اين کتاب بيشتر به نقش همين عامل پرداخته شده است.
کتاب «تاريخ ايران مدرن» از يکسو چگونگى شکلگيرى دولت مرکزى و فشارهاى آن بر جامعه را بيان مىکند، و از طرف ديگر چگونگى تأثير فشارهاى اجتماعى بر تحول دولت بهويژه طى دو انقلاب اساسى را توضيح مىدهد. دولتى که از يکسو قدرت فزايندهاى در برابر جامعه کسب کرده، و از سوى ديگر بهواسطه جناحهاى مختلفِ سياسى که هر يک در پيوند با گروههاى متنوع اجتماعى هستند، از يکپارچگى مطلق خارج شده است. اين کتاب همچنين به روابط پيچيده و تنگاتنگ ميان تحول اقتصادى و اجتماعى، تحول اجتماعى و فرهنگى، و تحول فرهنگى و سياسى مىپردازد؛ چنانکه تجلى آن را در ايدئولوژى رسمى دولت و همچنين در سطحى وسيعتر، در فرهنگ سياسى جامعه مىتوان ديد.
در مقدمه کتاب «تاريخ ايران مدرن» درباره رويکرد اين اثر از منظرهاي مختلف اين توضيح آمده که: «اين اثر شرحى است ــ به تعبير وبرى ــ از چگونگى جايگزين شدن حاکميتى پاتريمونيال، با دولتى بورکراتيک ــ الگويى که در آن، مرکز، پيرامون را تحت سلطه خود قرار مىدهد. اينکه چهطور نظام سلطه در خانواده به اتوکراسى شاهى، و سپس در ادامه به بوروکراسى مدرنى تبديل شده که در آن شهروندان به شکلى پارادوکسيکال مدعى حقوق لاينفک خود هستند. اين اثر به معناى ديدگاه تونيس، تبيين گذار از اجتماع (گمينشافت) به جامعه (گزلشافت) است؛ يعنى از اجتماعات کوچک رودررو و زير سلطه سنت، رسومات، و مبتنى بر پيوندهاى خويشاوندى، به يک دولت ــ ملت بزرگِ زير سلطه نيروهاى غيرشخصى بوروکراسى، بازار، و توليد صنعتى. به مفهوم مارکسيستى، رديابى گذار از فئوداليسم است به سرمايهدارى دولتى ــ از يک منطقه جغرافيايى با بافتى نامنسجم و روستاهاى پرت و دورافتاده و تيرههاى قبيلهاى، به يک اقتصاد منسجم و شهرى که در آن طبقات براى کسب قدرت در داخل دولت از هر وسيلهاى استفاده مىکنند. از اين منظر دولت در واقع وجودى قائم به ذات برفراز جامعه نيست، بلکه پديدهاى است گسترده و سخت تنيده در جامعه. به معناى برودلى کلمه، اين کتاب در پى تبيين تحولات آرام و ريشهدارى است که در ذهنيت عمومى روى داده؛ و نيز کشف جرقهها و نورافکنىهايى است که لايه بيرونى حوادث سياسى را روشن مىکند. به معناى فوکويى کلمه، کتاب به اين مقوله مىپردازد که چگونه عرضه گفتمانهاى جديد موجب تنش بين قديم و جديد شده و در نتيجه بهطور مؤثرى تشيع و ايرانىگرى را متحول کرده است. کوتاه اينکه اين کتاب، در آرزوى تحقق هدف اريک هابزبوم است؛ يعنى صرفا به تاريخ سياسى يا اجتماعى نمىپردازد بلکه تاريخ کل جامعه را مدنظر دارد».
درباره يرواند آبراهاميان نويسنده کتاب «تاريخ ايران مدرن»
يرواند آبراهاميان، متولد 1319 در تهران، از شاخصترين و مشهورترين تحليلگران تاريخ و جامعهشناسي سياسي ايران به شمار ميرود. او نويسنده، مورخ و مدرس برجسته تاريخ است. آبراهاميان، ايراني ارمنيتباري است که پس از پايان تحصيلات ابتدايياش در سال 1329 به بريتانيا مهاجرت کرد و به تحصيل در رشته تاريخ پرداخت. در سال 1342 مدرک کارشناسي و کارشناسيارشد خود را از دانشگاه آکسفورد و مدرک دکتري را در سال 1348 از دانشگاه کلمبيا امريکا دريافت کرد. او در دانشگاههاي پرينستون و آکسفورد به تدريس تاريخ ايران پرداخت و هماکنون در کالج باروک دانشگاه شهر نيويورک به تدريس تاريخ جهان و خاورميانه مشغول است. آبراهاميان علاوه بر کتب تأليفي، مقالات بسياري درباره تاريخ معاصر ايران نوشته است. آبراهاميان در تاريخنگارياش به مباني اجتماعي وقايع و تحولات سياسي توجهي ويژه دارد و اين يکي از وجوه تمايز او با ديگر مورخان معاصر ايران است.
«تاريخ ايران مدرن»، «کودتا»، «جستارهايي درباره تئوري توطئه در ايران»، «ايران بين دو انقلاب» و «بحران نفت در ايران» برخي از آثار او است که به فارسي ترجمه شدهاند.
درباره ترجمه کتاب «تاريخ ايران مدرن»
کتاب «تاريخ ايران مدرن» با ترجمه محمدابراهيم فتاحي در نشر ني منتشر شده است.
محمدابراهيم فتاحي، متولد سال 1345، مترجم ايراني است. او فارغالتحصيل مقطع كارشناسي ارشد روابط بينالملل از دانشكده حقوق دانشگاه تهران است. «الگوهاي تاريخي صنعتي شدن»، «کودتا»، «جستارهايي درباره تئوري توطئه در ايران»، «ايران بين دو انقلاب»، «بحران نفت در ايران»، «ايران بين ناسيوناليسم اسلامي و سکولاريسم» و «انقلاب مشروطه ايران» از جمله ترجمههاي فتاحي هستند.