وسوسه ناممکن
ماريو بارگاس يوسا
کاوه ميرعباسي
ناشر: نيلوفر
کتاب «وسوسه ناممکن» اثر ماريو بارگاس يوسا
بررسي و نقد يکي از مهمترين شاهکارهاي ادبيات کلاسيک به قلم يکي از مهمترين نويسندگان معاصر. ماريو بارگاس يوسا در کتاب «وسوسه ناممکن» به سراغ تحليل و واکاوي «بينوايان» ويکتور هوگو رفته و به ميانجي اين اثر کلاسيک ديدگاههاي خود درباره داستاننويسي را هم شرح داده است.
«بينوايان» رمان جاودان ويکتور هوگو و شاهکاري براي تمام دورانها است و از زمان انتشارش تا امروز همواره مورد توجه بوده و منتقدان و نويسندگان مختلفي از منظرهاي مختلف به اين اثر توجه کردهاند. يوسا در کتاب «وسوسه ناممکن» از زاويه ديد نويسندهاي معاصر به بررسي اين اثر پرداخته است.
يوسا به جز رمانها و داستانهايش چند اثر تئوريک هم نوشته است که «وسوسه ناممکن» يکي از آنها است. به جز اين اثر، کتاب «عيش مدام» هم که درباره «مادام بوواري» فلوبر است به فارسي ترجمه شده است. يوسا همچنين رسالهاي هم درباره گابريل گارسيا مارکز نوشته است.
مروري بر کتاب «وسوسه ناممکن»
آثار کلاسيک و شيوه روايت رئاليستي بنيان و اساس ادبيات مدرن به شمار ميروند و بر اساس نظريههاي معاصر ميتوان هربار وجوه تازهاي از آنها را مورد واکاوي قرار داد. آن دسته از آثار کلاسيک که آزمون زمان را پس داده و به عنوان ميراث ادبيات جهاني به شمار ميروند هميشه مورد توجه منتقدان و نويسندگان بودهاند. «بينوايان» ويکتور هوگو يکي از اين رمانها است که چندين ترجمه هم از آن به فارسي موجود است. «بينوايان» يکي از محبوبترين رمانهاي کلاسيک به شمار ميرود و انتشار اثري در نقد و بررسي آن هم براي علاقهمندان داستان و هم براي مخاطبان جديتر ادبيات موهبتي بزرگ است به خصوص وقتي که اين نقد و بررسي توسط نويسندهاي چون ماريو بارگاس يوسا نوشته شده باشد. کتاب «وسوسه ناممکن» عنوان اين اثر يوسا است و او در اين اثر نقاط عطف «بينوايان» را برجسته کرده است.
چکيده کتاب «وسوسه ناممکن» موضوع درسگفتارهاى بارگاس يوسا در آوريل و مه 2004، در مقام استاد مهمانِ دِپارتمان ادبيات تطبيقى اروپايى ويدنفلد دانشگاه اکسفورد بوده است. يوساي رماننويس، در اين کتاب در مقام منقد به بررسي «بينوايان» ويکتور هوگو پرداخته اما نکته قابل تامل در رساله «وسوسه ناممکن» اين است که يوسا در اينجا فقط به نقد «بينوايان» اکتفا نکرده بلکه به ميانجي نقد اين رمان به تحليل سبک و روايت رماننويسي کلاسيک هم پرداخته است.
يوسا در کتاب «وسوسه ناممکن» به اين نکته اشاره کرده که ويکتور هوگو، پس از شکسپير، در ميان نويسندگان غربى کسى است که بيشترين پژوهشهاى ادبى، تحليلهاى زبانشناسانه، پيشگفتارها و حاشيهنويسىهاى نقادانه، زندگينامهها، ترجمهها و اقتباسها از آثارش را در پنج قاره موجب شده است.
بر اين اساس يوسا در ابتداي رساله «وسوسه ناممکن» ميپرسد که ويکتور هوگو چگونه آدمى بود؟ او در پاسخ به اين پرسش ميگويد پس از آنکه دو سال را با جسم و جان در کتابها و زمانه هوگو غرق بوده، دريافته که هرگز اين را نخواهد دانست. ژانمارک اوواس، موشکافترين زندگينامهنويس او تا اين تاريخ ــ زندگينامهاش هنوز ناتمام است ــ حساب کرده يک زندگينامهنويس پرشورِ اين سراينده رمانتيک، که روزى چهارده ساعت مطالعه کند، حدودا بيست سال طول مىدهد تا تمام کتابهاى مربوط به آفريننده «بينوايان» را که در کتابخانه ملى پاريس پيدا مىشود بخواند.
يوسا در کتاب «وسوسه ناممکن» معتقد است که «بينوايان» آخرين رمان بزرگ کلاسيک است و «مادام بووواري» فلوبر اولين رمان بزرگ مدرن. او وجه تمايز رمان مدرن و کلاسيک را هم مسئله راوي ميداند و در اينجا نظرات خودش درباره شيوه روايت و سبک رماننويسي را شرح داده و نوشته: «اولين ابداع نويسنده رمان همواره راوي است، خواه يک راوي نامشخص باشد که به سومشخص روايت ميکند يا يک راوي- پرسوناژ، که در کشمکش داستان درگير است و به اولشخص ماجرا را شرح ميدهد. آفرينش اين پرسوناژ هميشه از بقيه حساستر است، زيرا بسته به اينکه ورود و خروج اين رئيس تشريفات به داستان چقدر مناسب و سنجيده باشد، براي روايتکردن در کدام زمان و مکان قرار گيرد، براي پرداختن به هر اپيزود چه سطحي از واقعيت را برگزيند، چه اطلاعاتي را عرضه يا مخفي کند و چه مقدار زمان به هر شخص، رويداد و محل اختصاص دهد، آنچه شرح ميدهد راست يا دروغ، باشکوه يا محقر جلوه خواهد کرد».
کاوه ميرعباسي کتاب «وسوسه ناممکن» را از متن اسپانيايى اثر، چاپ انتشارات ALFAGUARA، 2005، مکزيک، به فارسى برگردانده است و براى دقت بيشتر و رفع برخى ابهامات، در ويرايش نهايى، آن را با متن فرانسهى اثر، ترجمهى آلبر بنسوسان و آنمارى کاسه، چاپ انتشارات GALLIMARD، 2008، مطابقت داده است.
درباره ماريو بارگاس يوسا نويسنده کتاب «وسوسه ناممکن»
ماريو بارگاس يوسا نويسنده، منتقد و روزنامهنگار مشهور پرويي و از مهمترين چهرههاي ادبيات امريکاي لاتين است که در سال 2010 برنده جايزه نوبل ادبيات شد. يوسا در سال 1936 در آرکيپاي پرو متولد شد. با جدايي پدر و مادر، او نزد خانواده مادرياش ماند که خانوادهاي نيمهاشرافي بودند. به دليل ماموريتهاي اين خانواده، يوسا مدتي همراه با آنها به بوليوي ميرود و سپس دوباره به پرو برميگردد. پس از آن، بخش عمدهاي از زندگي يوسا در اروپا سپري شده اما با اينحال او ارتباطش با پرو را نيز هميشه حفظ کرده است. يوسا اولين مجموعه داستانياش را با عنوان «رهبران» در سال 1959 منتشر کرد. يوسا نويسنده پرکاري است و بخش عمدهاي از آثارش شامل رمانهايي است که در سالهاي مختلف نوشته است و در آنها به مسايل مختلفي از جمله تاريخ و حکومتهاي امريکاي لاتين پرداخته است. «سور بز»، «گفتگو در کاتدرال»، «روياي سلت»، «جنگ آخر زمان»، «چه کسي پالومينو مولرو را کشت؟»، «مرگ در آند» و «قهرمان عصر ما» برخي از آثار يوسا است که به فارسي ترجمه شده است.
درباره ترجمه کتاب «وسوسه ناممکن»
کتاب «وسوسه ناممکن» با ترجمه کاوه ميرعباسي در نشر نيلوفر منتشر شده است. کاوه ميرعباسي، متولد 1334، مترجم و داستاننويس معاصر ايراني است. ميرعباسي از کودکي به واسطه علاقه پدرش به مطالعه، به داستان علاقهمند شد و به محض آموختن خواندن و نوشتن شروع به خواندن کتابهاي داستان کرد و در همان کودکي اولين داستانش را هم نوشت. بعدتر او به مدرسه سنلويي رفت که در آنجا همه درسها به دو زبان فارسي و فرانسه خوانده ميشدند. ميرعباسي در دوران تحصيل در مدرسه داستانهاي زيادي نوشت که تعدادي از آنها در مجله «کيهان بچهها» منتشر شدند. او در مجموع دو سال با اين مجله همکاري داشت و در اين مدت حدود بيست داستان و پنج، شش ترجمه در آنجا منتشر کرد. او اولين ترجمهاش را در سال 1350 در انتشارات اميرکبير چاپ کرد. او کمي بعد براي ادامه تحصيل به فرانسه رفت و نزديک به دو دهه را در فرانسه و روماني و اسپانيا گذراند و در زمستان 1370 به ايران بازگشت. ميرعباسي از سال 1379 به صورت تماموقت و حرفهاي به ترجمه ادبي پرداخته و تا امروز تعداد زيادي کتاب و مقاله ترجمه کرده است. در سالهاي اخير او از مترجمان شاخص زبان اسپانيايي بوده و البته از زبانهاي انگليسي و فرانسوي نيز ترجمه ميکند. همچنين در سالهاي اخير او چندين رمان و داستان هم منتشر کرده است. «همه اسبهاي زيبا»، «صد سال تنهايي»، «قلمرو اين عالم»، «قلعه اوترانتو»، «سقوط»، «جاناتان مرغ دريايي»، «کمدي الهي» و «مزرعه حيوانات» برخي از ترجمههاي ميرعباسي هستند.
